Εικαστικά | Πρόσωπα

Νέο πρόσωπο: Ελίζα Σόρογκα 31 Μαρτίου 2017

Συζητήσαμε με την 28χρονη δημιουργό με αφορμή τη βράβευση της σε διεθνή έκθεση της Βενετίας.

Δεκαέξι γυναίκες ντυμένες πανομοιότυπα περπατούν σαν ένα σώμα ουρλιάζοντας προς διάφορες κατευθύνσεις. Αυτό είναι το έργο της 28χρονης περφόρμερ Ελίζα Σόρογκα, το οποίο ξεκίνησε την πορεία του από τους δρόμους του Λονδίνου, για να φτάσει μέχρι τη Βενετία και το 1ο βραβείο της Arte Laguna στον τομέα της Performance & Video Art. Από την Oxford Street του Λονδίνου μέχρι τη διεθνή έκθεση της Βενετίας μεσολάβησαν δύο χρόνια. Σήμερα η νεαρή δημιουργός μοιράζεται μαζί μας την ιστορία και τον κόπο που κρύβουν από πίσω τους αυτές οι δεκαέξι «Γυναίκες σε Αγωνία».

Πως προέκυψε το συγκεκριμένο έργο σου «Γυναίκες σε Αγωνία»; Ποια ήταν η σκέψη σου πίσω από αυτό;
Όλα ξεκίνησαν στο Λονδίνο το 2014. Ψάχναμε χώρο για να ξεκινήσουμε τους πειραματισμούς μας μαζί με τη συνεργάτιδά μου, την B. Hanusova από την Τσεχία. Ήμασταν απόφοιτες του Goldsmiths από το Theatre & Performance Department και νιώθαμε έτοιμες να παράγουμε έργο. Όλοι οι χώροι όμως ήταν πολύ ακριβοί και έτσι αποφασίσαμε να κάνουμε μία Site-Specific περφόρμανς βασισμένη στην υπάρχουσα σκηνογραφία που θα μας προσέφερε ο δημόσιος χώρος. Διαλέξαμε λοιπόν την περιοχή του London Bridge για να παρουσιάσουμε την περφόρμανς μας Breakfast, η οποία ήταν φτιαγμένη πάνω σε μια ρυθμική αντίθεση: τη γρήγορη μετακίνηση των περαστικών μέσα στην πόλη που πάνε στις δουλειές τους, με το πρωινό που τρώμε αργό πάνω στη νησίδα. Η περφόμανς αυτή έγινε viral στο Twitter και πολλά μέσα ενημέρωσης, μεταξύ των οποίων και το iTV, μετέδωσαν το βίντεο online και τηλεοπτικά. Μετά το Breakfast αποφασίσαμε να κάνουμε την επόμενη δράση μας στην Oxford Circus, ιδανικό σημείο για μας καθώς αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα εμπορικά κέντρα της Ευρώπης. Μελετώντας το χώρο και περνώντας πολλές ώρες περπατώντας με κλειστά μάτια ή πολύ αργά στο πεζοδρόμιο –ειδικές τεχνικές ώστε να νιώσουμε το χώρο και να αφουγκραστούμε τις ενεργητικές του ποιότητες- τότε μου ήρθε η ιδέα του έργου «Γυναίκες σε Αγωνία». Το φαντάστηκα όλο να συμβαίνει μπροστά μου. Σε αυτή τη φάση η συνεργάτης μου Barkosina είχε τις δικές της δημιουργικές ιδέες. Έτσι λοιπόν αποφάσισα να συνεχίσω μόνη μου και να περάσω από ‘40 κύματα’ μέχρι να υλοποιηθεί η ιδέα μου με ό,τι αυτό συνεπάγεται: συλλογή χρημάτων, κουστουμιών, αγγελία για περφόρμερς, άδεια από το δήμο, πολύ στρες.
Είχα ερωτευτεί όμως την ιδέα. Και με αυτή την περφόρμανς ήθελα να αποτυπώσω τους γρήγορους ρυθμούς του Λονδίνου, την αλλοτρίωση που δημιουργεί η ζωή στην πόλη, τον καταναλωτισμό και το πως ο καθένας από μας, βυθισμένος στον ατομικισμό που προτάσσει ο Δυτικός πολιτισμός, προσπαθεί συνεχώς να ξεχωρίζει καταλήγοντας, όμως, στο να γίνεται απλώς ίδιος με τους άλλους.


Συνέβη κάτι που σου έκανε έκπληξη από την πλευρά του κοινού κατά τη διάρκεια της performance;
Ναι πράγματι. Η μαγική ενέργεια που προκύπτει από αυτή την παράσταση έρχεται όταν οι γυναίκες-περφόρμερς αρχίζουν να ουρλιάζουν. Το κοινό τότε σταματά να μιλά και να κινείται. Στο Λονδίνο, όταν παρουσιάστηκε η περφόρμανς σε ώρα αιχμής, εκατοντάδες περαστικοί, καταναλωτές και τουρίστες σταμάτησαν για να ακούσουν το ουρλιαχτό των περφόρμερς. Έτσι βρισκόμασταν ξαφνικά περικυκλωμένες από εκατοντάδες ανθρώπους σε ακινησία και σιωπή. Απόλυτη μαγεία. Οι περισσότεροι έσπευσαν μάλιστα να το καταγράψουν με το smartphone. Σχετικά με τα δρώμενα σε δημόσιους χώρους και τις αντιδράσεις των περαστικών έχω δημιουργήσει ένα σχετικό καλλιτεχνικό κίνημα που λέγεται ‘Re-Inventing Public Spaces’, ως ενεργός συνεχιστής των καταστασιακών της περφόρμανς (Situationist International). Αν θέλετε, μπορείτε να διαβάσετε περισσότερα εδώ: https://re-inventing-public-spaces.tumblr.com/

Υπήρχε διαφορά στο κοινό και στις αντιδράσεις τους ανάμεσα στις δύο πόλεις, το Λονδίνο και τη Βενετία, που την παρουσίασες;
Η διαφορά είναι ότι στη Βενετία παρουσιάστηκε εντός κάποιου εκθεσιακού χώρου, όπου το κοινό είχε παρευρεθεί οπότε και περίμενε να δει ‘τέχνη’. Η περφόρμανς αρχικά ήταν σχεδιασμένη για τους τυχαίους περαστικούς που δεν ξέρουν τι είναι ακριβώς αυτό που βλέπουν, όπως έγινε στο Λονδίνο. Είναι μία παρέλαση, μία πορεία, μία διαφήμιση, είναι τέχνη; Και στην τελική, γιατί να πρέπει να κατηγοριοποιηθεί; Aυτό ήταν και το ζητούμενο για μένα. Να είναι όλα αυτά μαζί αλλά και τίποτα.

Εσύ πήρες μέρος στη συγκεκριμένη performance;
Είχα σχεδιάσει το έργο ώστε να το συντονίζω απ’ έξω. Η κύρια οδηγία μου προς τους περφόρμερς ήταν ότι πρέπει να είμαστε όλες μαζί σαν ένα σώμα και να ασκούμε την περιφερειακή μας όραση. Να αναπνέουμε μαζί και να ενεργοποιούμε το σώμα μας, ώστε να επιτρέπουμε την ένωση μας μ' όλο το γκρουπ. Την πρώτη φορά που έγινε και η κινηματογράφηση της περφόρμανς, εκτελούσα χρέη σκηνοθέτη διότι έπρεπε να συντονίσω 7 κάμερες με 7 walkie-talkies στο δρόμο! Φώναζα από μακριά ‘left-right’ για να αποκτήσουν έναν κοινό ρυθμό. Ένιωθα υπεύθυνη για την παράδοση ενός άρτιου αποτελέσματος. Ενός ‘τέρατος’ με 32 πόδια. Στη Βενετία, καθώς και άλλη μια φορά στο Λονδίνο, συμμετείχα και ήμουν μία από αυτές τις γυναίκες. Ήταν πολύ δυνατό το συναίσθημα και η ένταση που χτίζεται σταδιακά κατά τη διάρκεια του βαδίσματος, η κορύφωση/κάθαρση με το ουρλιαχτό. Οι περφόρμερς θέλουν πάντοτε να ξανακάνουμε την περφόρμανς. Την έχουν αγαπήσει πολύ. 


Πιστεύεις ότι όλες οι γυναίκες που πάσχουν από ‘καταναλωτική αγωνία’ είναι τόσο πανομοιότυπες όσο και οι performers σου;
(Γέλια) Φυσικά και όχι. Αυτή είναι μια υπερβολή που έχει σκοπό να μεταδώσει το μήνυμα της ομοιομορφίας. Και σίγουρα δεν θα επέλεγαν όλες να φορέσουν κίτρινες φούστες συνδυασμένες με γαλάζιο φωσφόριζε μπλουζάκι. Η μόδα είναι ένα απλό παράδειγμα για να μιλήσουμε για μια γενικότερη αλλοτρίωση και ομοιομορφία που κυριαρχεί σήμερα.

Ποια είναι τα συναισθήματα σου σχετικά με τη βράβευση που μόλις δέχτηκες στη Βενετία; Τι σημαίνει αυτό για σένα;
Αισθάνομαι σαν να με δικαίωσε το σύμπαν. Έχω δουλέψει πολύ σκληρά και με μόνους οικονομικούς πόρους ό,τι συγκέντρωσα μέσα από μία crowdfunding campaign για να δημιουργήσω αυτή την περφόρμανς. Ελπίζω να έρθει κάποια μέρα που να μπορώ να αμείβω τους ανθρώπους που δουλεύουν για μένα. Και ευχαριστώ όλες τις περφόρμερ (48 στο σύνολο τους) αλλά και τους φωτογράφους/videographers (8 στο σύνολο) που πίστεψαν στην ιδέα και διέθεσαν το χρόνο τους χωρίς αμοιβή.

Ποια είναι τα επόμενα σχέδια σου;
Η επόμενή δουλειά μου αποτελεί μια σύμπραξη με την Ταινιοθήκη της Ελλάδος και πρόκειται για ένα δίπτυχο ντοκιμαντέρ/περφόρμανς με άξονα τη μεταφυσική της γυναικείας ύπαρξης ως φορέα μνήμης και παράδοσης. Άξονας του θα είναι η δημιουργία ενός πρωτόγνωρου και ανοίκειου κράματος παραδοσιακού και avant-garde έργου. Κέντρο τους ενδιαφέροντος μου, οι γηραιές γυναίκες που ζουν μόνες σε απομακρυσμένες άγριες περιοχές της Ελλάδας. Το ντοκιμαντέρ θα πραγματοποιηθεί σε παραγωγή της εταιρείας Blonde, ενώ το επόμενο πρότζεκτ σε δημόσιο χώρο, σχεδιάζω να πραγματοποιηθεί στο Canary Wharf στο Λονδίνο. Εκεί που είναι μαζεμένοι όλοι οι ουρανοξύστες με τα αμέτρητα γραφεία τους.

Γιατί επέλεξες να ασχοληθείς με την performance από όλα τα είδη τέχνης;
Μου πήρε πολύ καιρό να βρω το ‘μέσο’ έκφρασής μου, ενώ κατά κάποιο τρόπο γυρνούσα χρόνια γύρω από αυτό. Έκανα σωματικό θέατρο, σύγχρονο χορό, video art, butoh, yoga, διαλογισμό, φωτογραφία, συγγραφή άρθρων και αφηγημάτων, art management και ήθελα κάπως να τα συνδυάσω όλα αυτά. Με ενδιέφερε πάντοτε η ζωντανή τέχνη λόγω της ενέργειας που δημιουργεί η ανθρώπινη παρουσία στον χώρο. Επίσης αγαπώ την παρατήρηση του ‘ακατέργαστου’ υλικού που προσφέρει απλόχερα η καθημερινή ζωή. Με ενδιαφέρει το πώς μπορεί να ταυτιστεί η τέχνη με την καθημερινή ζωή και να απορροφηθεί το ένα μέσα στο άλλο. Ο παράγοντας της τυχαιότητας παίζει σημαντικό ρόλο στην περφόρμανς, γι’ αυτό και φλερτάρει με την καθημερινή ζωή. Αυτό για μένα αποτελεί από μόνο του ‘τέχνη’. Όπως ο ζωγράφος έχει τον λευκό καμβά και τα χρώματά του, έτσι και εγώ στην προκειμένη περίπτωση έχω την πόλη, τους περφόρμερ και τα κουστούμια. 

 

Γιώτα Αργυροπούλου

Περισσότερα "Πρόσωπα"
ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ "ΠΡΟΣΩΠΑ" Main_slider Συνέντευξη: Ο Δημήτρης Αρβανίτης μιλάει στο www.tospirto.net «Ο σχεδιαστής παλεύει με το εφήμερο, δεν φτιάχνει Παρθενώνες». Main_slider_2 Σαν Σήμερα: 400 χρόνια από τον θάνατο του Δομήνικου Θεοτοκόπουλου Μικρές στάσεις στη ζωή και το έργο του αυτόνομου ζωγράφου. Main_self-portrait-in-front-of-the-easel Βίνσεντ βαν Γκογκ: δέκα εξομολογήσεις ενός «ταπεινού» ζωγράφου «Έβαλα όλη την καρδιά και την ψυχή στη δουλειά μου, και έχασα το μυαλό μου μέσα στη διαδικασία». Main_salvador-dali4 Σαλβαδόρ Νταλί: δέκα εξομολογήσεις ενός εκκεντρικού showman «Μην φοβάστε την τελειότητα –δεν πρόκειται να τη φτάσετε ποτέ». Main_pablo-picasso-by-edward-quinn Πάμπλο Πικάσο: δέκα εξομολογήσεις ενός παθιασμένου πρωτοπόρου «Υπάρχουν μόνο δύο είδη γυναικών – οι θεές και τα χαλάκια εισόδου».
#load_content_with_ajax