ΤΕΤΑΡΤΗ 17 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2018
Βιβλίο | Κυκλοφορίες

«Τα όνειρα στο Τρίτο Ράιχ»: Τότε που οι Ναζί εισέβαλαν στους εφιάλτες…

Dvd_large_%ce%b5%ce%be%cf%89%cf%86%cf%85%ce%bb%ce%bb%ce%bf
Αυθεντικός Τίτλος
Τα όνειρα στο Τρίτο Ράιχ
Συγγραφέας
Charlotte Beradt
Εκδότης
Άγρα
Μεταφραστής
Γιάννης Καλιφατίδης

Η εξαιρετικά ενδιαφέρουσα μελέτη της Σαρλότε Μπέραρντ κυκλοφορεί από την «Άγρα».

Γερμανία Απρίλιος του 1933, τρείς μήνες αφότου ο Χίτλερ έχει ανέλθει στην γερμανική Καγκελαρία. Μία 30χρονη γυναίκα, αστικής καταγωγής, προοδευτική, καλομαθημένη και, προσωρινά,  χωρίς δουλειά, βλέπει στον ύπνο της ότι κάθεται ντυμένη επίσημα στο θεωρείο μίας κατάμεστης όπερας και παρακολουθεί τον αγαπημένο της «Μαγικό Αυλό» του Μότσαρτ. Ξαφνικά, τη στιγμή ακριβώς που στη σκηνή οι ερμηνευτές τραγουδούν τη φράση «Αυτός είναι αναμφισβήτητα ο Διάβολος», μια ομάδα αστυνομικών εισβάλλει στο θεωρείο της. Είναι αποφασισμένοι να τη συλλάβουν. Της λένε ότι ένα μηχάνημα που κατέγραφε τόση ώρα τις σκέψεις της, διέγνωσε πώς την στιγμή που ακούστηκε η λέξη «διάβολος» η ίδια ανακάλεσε τη μορφή του Χίτλερ. Η γυναίκα αναζητώντας κάποιο σήμα συμπόνιας ή κατανόησης κοιτά με απόγνωση προς το πλήθος που, όμως, μένει παγερά αδιάφορο.  Στρέφεται και προς τον ηλικιωμένο κύριο του διπλανού θεωρείου διεκδικώντας τουλάχιστον ένα βλέμμα του. Εκείνος σηκώνεται, στρέφεται προς το μέρος της και την φτύνει!
Νωρίτερα, λίγο αφότου ο Χίτλερ κατέλαβε την εξουσία, ένας 60χρονος εργοστασιάρχης ονειρεύτηκε ότι το εργασιακό του άγχος, του προκάλεσε ράγισμα στη σπονδυλική στήλη, λόγω του οποίου ήταν ανίκανος να κινήσει χέρια και πόδια, χωρίς αφόρητους πόνους. Στο ίδιο όνειρο είδε ότι μια μέρα επισκέφτηκε το εργοστάσιό του ο Γκέμπελς, απαιτώντας όλο το προσωπικό να συγκεντρωθεί στην κεντρική είσοδο του κτιρίου και να τον χαιρετίσει με τον γνωστό ναζιστικό χαιρετισμό. Στο μέσον της σύναξης ο 60χρονος εργοστασιάρχης προσπαθούσε να υψώσει το χέρι του επί ώρα και μέσα σε αφόρητους πόνους υπό το αινιγματικό βλέμμα του Γκέμπελς. Όταν επιτέλους τα κατάφερε, ο μετέπειτα υπουργός «Προπαγάνδας και Διαφωτίσεως του Λαού» τού είπε με απέχθεια «δεν θέλω τον χαιρετισμό σου» και του γύρισε την πλάτη…   
Αυτό είναι δύο από τα 300 όνειρα Γερμανών πολιτών, διαφόρων κοινωνικών τάξεων και επαγγελματικών ιδιοτήτων, τα οποία κατέγραψε συνολικά από το 1933 έως το 1939 η Γερμανοεβραία δημοσιογράφος Σαρλότε Μπέραρντ (1907-1986), κατοπινή φίλη και μεταφράστρια του έργου της Χάνα Άρεντ. Οι «αφηγητές» των ονείρων τους (δημόσιοι υπάλληλοι, γιατροί, δικηγόροι, βιομήχανοι, τσαγκάρηδες, απλές νοικοκυρές κλπ.) ζούσαν, όπως και η ίδια, κάτω από την τρομακτική πραγματικότητα του πρώιμου Τρίτου Ράιχ.
Όταν συγκέντρωσε το υλικό της η Μπέραρντ, το κρυπτογράφησε, το έκρυψε στη βιβλιοθήκη της κι όταν μπόρεσε το ταχυδρόμησε στο εξωτερικό. Το περισυνέλεξε αργότερα, μετά το 1939 δηλαδή που η ίδια κατόρθωσε να διαφύγει στη Νέα Υόρκη, μαζί με το σύζυγό της  Μάρτιν Μπέραρντ, επιφανή δικηγόρο και συγγραφέα. Το σπίτι των Μπέραρντ ήταν ανοιχτό για τους εξόριστους δημοσιογράφους και συγγραφείς που έφταναν από τη Γερμανία και την Αυστρία. Κι εκείνη παράλληλα με την κομμωτική που εξασκούσε για λόγους επιβίωσης, μετέφραζε βιβλία κυρίως από τα γερμανικά στα αγγλικά-συμπεριλαμβανομένου και του έργου «Ανθρώπινη κατάσταση» της ‘Αρεντ.
Το πολύτιμο υλικό που είχε συγκεντρώσει με τόσο κόπο και κίνδυνο χρησίμευσε κατά καιρούς σε μελέτες και δημοσιεύσεις σε έντυπα της εποχής, μέχρι το 1965 που εκδόθηκε αυτούσιο, πλήρες και συνοδευμένο φυσικά από τα σχόλια της ίδιας της Μπέραρντ. Η συγγραφέας επιχειρούσε να «κατανοήσει και να εξηγήσει πώς ένα ολόκληρο έθνος ήταν δυνατόν να αποδεχτεί, να συμπορευτεί και να συνεργαστεί με ένα καθεστώς θεμελιωμένο εκ φύσεως στον τρόμο και στη βία - ένα καθεστώς υπό το οποίο η μοναδική επιλογή που έχει το άτομο για να επιβιώσει είναι να ευθυγραμμιστεί μαζί του, ακόμα και όταν ονειρεύεται». Αυτό επισημαίνουν οι εκδόσεις «Άγρα» από τις οποίες κυκλοφόρησαν πρόσφατα, σε μετάφραση Γιάννη Καλιφατίδη, «Τα όνειρα στο Γ’ Ράιχ». Η έκδοση που αποδεικνύεται μια σε βάθος μελέτη του τρόπου με τον οποίο το υποσυνείδητο χειραγωγείται και βάλλεται από τον τρόμο του απολυταρχισμού, περιλαμβάνει την εισαγωγή της Martine Leibovici καθώς και τα επίμετρα των Reinhart Koselleck και Bruno Bettelheim.
Ο τελευταίος διάσημος Αυστρο-Αμερικανός παιδοψυχολόγος και συγγραφέας σημείωνε το 1996 στην αναθεωρημένη έκδοση του βιβλίου της Μπέραρντ ότι η ανάγνωσή του ήταν μία σοκαριστική εμπειρία που, όμως, του επέτρεψε να διαπιστώσει πόσο αποτελεσματικά οι Ναζί δολοφονούσαν την ύψιστη ιδιωτικότητα του ύπνου, υποβάλλοντας ακόμα και δια των ονείρων  στους πολίτες την πεποίθηση ότι κάθε αντίσταση στο καθεστώς ήταν απολύτως αδύνατη και ότι η ασφάλειά τους εναπόκειτο μόνον στη συμμόρφωσή τους.
Και η ίδια η Μπέραρντ επεσήμαινε πάντως πως «ευθύς εξαρχής άνθρωποι από όλα τα κοινωνικά στρώματα και παρόλο το φόβο τους και το άγχος ήταν σε θέση να αναγνωρίζουν στα όνειρά τους, τους στόχους και τις αρχές του ολοκληρωτισμού και να προβλέπουν τις συνέπειές του, έτσι ώστε εκ των υστέρων τα όνειρά τους να μοιάζουν προφητικά».  Και στο τέλος του βιβλίου της η συγγραφέας τόνιζε ότι όλα αυτά τα όνειρα εμπεριείχαν μια προειδοποίηση: Ότι οι ολοκληρωτικές τάσεις οφείλουν να αναγνωρίζονται προτού γίνουν εμφανείς, προτού υποχωρήσουν τα προσχήματα, προτού οι άνθρωποι δεν μπορούν πλέον να προφέρουν τη λέξη «εγώ», αναγκασμένοι να συγκρατούν τη γλώσσα τους ώστε ούτε καν οι ίδιοι να μην καταλαβαίνουν τι λένε».

Δεν είναι βέβαια τυχαίο ότι η πρόσφατη αγγλική επανέκδοση του βιβλίου συνοδευόταν από τη φράση «Χάσε τα όνειρά σου και θα χάσεις το μυαλό σου..».

Ναταλί Χατζηαντωνίου

 

 

Κυκλοφορίες Ιανουαρίου 2018

Κυκλοφορίες Δεκεμβρίου 2017

Κυκλοφορίες Νοεμβρίου 2017

Κυκλοφορίες Οκτωβρίου 2017

Κυκλοφορίες Σεπτεμβρίου 2017

Κυκλοφορίες Αυγούστου 2017

Κυκλοφορίες Ιουλίου 2017

Κυκλοφορίες Ιουνίου 2017

Κυκλοφορίες Μαΐου 2017

Κυκλοφορίες Απριλίου 2017

Κυκλοφορίες Μαρτίου 2017

Κυκλοφορίες Φεβρουαρίου 2017

Κυκλοφορίες Δεκεμβρίου 2016

Κυκλοφορίες Νοεμβρίου 2016

Κυκλοφορίες Σεπτεμβρίου 2016

Κυκλοφορίες Αυγούστου 2016

Κυκλοφορίες Ιουλίου 2016

Κυκλοφορίες Ιουνίου 2016

Κυκλοφορίες Μαΐου 2016

Κυκλοφορίες Απριλίου 2016

Κυκλοφορίες Μαρτίου 2016

Κυκλοφορίες Φεβρουαρίου 2016

Κυκλοφορίες Ιανουαρίου 2016

Κυκλοφορίες Δεκεμβρίου 2015

Κυκλοφορίες Νοεμβρίου 2015

Κυκλοφορίες Οκτωβρίου 2015

Κυκλοφορίες Σεπτεμβρίου 2015

Κυκλοφορίες Ιουλίου 2015

Κυκλοφορίες Ιουνίου 2015

Κυκλοφορίες Μαΐου 2015

Κυκλοφορίες Απριλίου 2015

Κυκλοφορίες Μαρτίου 2015

Κυκλοφορίες Φεβρουαρίου 2015

Κυκλοφορίες Ιανουαρίου 2015