ΚΥΡΙΑΚΗ 19 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ 2018
Βιβλίο | Νέα

Μαρία Ευθυμίου: Μόνο λίγα χιλιόμετρα... ιστορίας 17 Ιουλίου 2018

«Ιστορίες για την Ιστορία» σε συνεργασία με τον Μάκη Προβατά.

Μικρή εισαγωγή πριν γράψω για το βιβλίο. Την αναπληρώτρια καθηγήτρια Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, Μαρία Ευθυμίου, την συνάντησα πρώτη φορά τον χειμώνα του 2013 στο Πνευματικό Κέντρο Καισαριανής. Έχοντας αποχωρήσει εκείνη την εποχή από την μόνιμη εργασία μου στα ΝΕΑ- απόφαση που πάρθηκε γρήγορα πάνω στους πρώτους μεγάλους τριγμούς που εντός ολίγου θα διέλυαν το παλιό ρεζίμ του Τύπου - η παρακολούθηση των παραδόσεων της, ανάμεσα σε δεκάδες άλλους ακροατές που γέμιζαν την αίθουσα του Πνευματικού Κέντρου Καισαριανής (έρχονταν τουλάχιστον ένα μισάωρο πριν για να βρουν καρέκλα) ήταν η πρώτη εξισορροπητική ενέργεια από την πλευρά μου, για να φτιάξω το «νέο ωράριο» της ζωής μου.
Με λίγα λόγια ήμουν κι εγώ εκεί. Και την έζησα την «δράση» της Μαρίας Ευθυμίου, περισσότερες από τρεις σεζόν (όπου πήγαινε, πήγαινα κι εγώ), μια πραγματική σχεδία σωτηρίας για να φτάσω στην απέναντι όχθη safe and sound. Θυμάμαι ότι κάθε φορά πήγαινα «πάνοπλη». Το μαγνητοφωνάκι ντρεπόμουν να το βγάλω, αλλά οι σημειώσεις «έτρεχαν» όση ώρα δίδασκε (τουτέστιν για ένα γεμάτο τρίωρο) με αποτέλεσμα να φεύγω κάθε φορά με τόνους κακογραμμένο «υλικό» που έπρεπε στην συνέχεια, να βάλω σε μια τάξη για να έχει και νόημα ο κόπος μου. Τώρα πια κατάλαβα γιατί σημείωνα. Πέρα από το χούι της δημοσιογραφικής φόρας (πάντα στη θέση ενεργού ακροατή) ήταν κι ένας φόρος τιμής σε έναν άνθρωπο που με ενέπνεε, που με «ξυπνούσε» συναισθηματικά. Μια μικρή πράξη ευγνωμοσύνης σε ένα φωτεινό πρόσωπο που χωρίς να το ξέρει , γινόταν το πιο αποτελεσματικό αντίδοτο στην αρρώστια (την αποφορά, την ναυτία, την ζαλάδα) που νιώθαμε εκείνη την εποχή, με την «κρίση» ήδη στην τρίτη της χρονιά και τις παλιές μας βεβαιότητες στα τάρταρα.
Η Μαρία Ευθυμίου δίδασκε αφιλοκερδώς. Με αγάπη. Με νοιάξιμο. Με χαρά. Και με ένα τέτοιο τρόπο που δεν υπήρχε περίπτωση να μην σου μεταδώσει την πίστη της ότι το να σκαλίζεις το παρελθόν (ήτοι το να μελετάς και να στοχάζεσαι πάνω στην Ιστορία) είναι ζωτικής σημασίας, γιατί μόνον έτσι μπορείς να βρεις τα εργαλεία να παρατηρείς το παρόν. Ένα παρόν που -ειδικά εδώ στην Ελλάδα- έπρεπε να μας βγάλει (αν μη τι άλλο) από την... μακάρια θέση του παρατηρητή. Λέει στην σελίδα 277: “Ο στόχος μου (σς. να διδάξει και εκτός πανεπιστημίου) «ήταν ιδιοτελής, μιας και ικανοποιούσε την αγωνία μου να πράξω ως πολίτης κάτι μπροστά στο κακό που ήταν εν εξελίξει. Ήταν όμως και ανιδιοτελής, μιας και πίστεψα και πιστεύω ότι η Ιστορία μπορεί να βοηθήσει μια κοινωνία στις βαριές συζητήσεις που πρέπει να κάνει με τον εαυτό της όταν βρίσκεται σε αδιέξοδο».

Ερχόμαστε στο θέμα μας, λοιπόν, το βιβλίο –«Μαρία Ευθυμίου, Μόνο λίγα χιλιόμετρα, Ιστορίες για την Ιστορία» (εκδ. Πατάκη) –ένα βιβλίο 280 σελίδων, όπου ο δημοσιογράφος Μάκης Προβατάς ρωτάει και η Μαρία Ευθυμίου απαντάει. Μια μεγάλη συνέντευξη με κάμποσα προσωπικά στοιχεία της συνεντευξιαζόμενης, τουλάχιστον στο ξεκίνημα της και στην συνέχεια με καθαρό κέντρο βάρους την Ιστορία, έτσι όπως θα την παρακολουθούσε ένας ακροατής που θα βρισκόταν στο μάθημα της.
Πέρα από την πρόκληση που υπάρχει σε ένα τέτοιο εγχείρημα να οργανωθεί ό όγκος μιας τεράστιας ύλης, με μια χρονολογική συνέχεια και συνέπεια (έτσι ώστε να μπορεί να παρακολουθεί ακόμη και ο αναγνώστης που δεν έχει ιδέα από ιστορία) το πιο δύσκολο σ αυτό το βιβλίο ήταν να κρατηθεί κάτι από τη γοητεία και την ελευθερία που έχει ο προφορικός λόγος όταν καταπιάνεται με «σοβαρά» θέματα. Γιατί αυτό είναι το μεγαλύτερο ατού της Μαρίας Ευθυμίου. Η παράδοση της είναι απαλλαγμένη από κάθε είδους «καθηγητικό καθωσπρεπισμό». Σε παίρνει από το χεράκι (ως παιδί) και με το χιούμορ της και τη ζωντάνια της σε βουτάει στον χάρτη του κόσμου (πάντα υπάρχει ένας χάρτης στις παραδόσεις της) και σε πάει αντλώντας και συνδυάζοντας στοιχεία από διάφορες επιστήμες (κοινωνιολογία, αρχιτεκτονική, οικονομία ,βιολογία κλπ).
Στο «Μόνο Λίγα Χιλιόμετρα» ο λόγος είναι πιο πυκνός, και λίγο πιο «βαρύς» (δεν γίνεται αλλιώς), αλλά κρατιέται η ευχάριστα παιγνιώδης διάθεση, η απλότητα, η αμεσότητα, η χαρά ζωής. «Οδηγός» οι ερωτήσεις του Μ. Προβατά που έχει την περιέργεια να μάθει. Να διαλευκάνει. Να εμβαθύνει. Γιατί «η Ιστορία είναι η ιστορία των ανθρώπων. Αυτών των εύθραυστων, θνησιγενών πλασμάτων, των εκτεθειμένων σε κάθε κίνδυνο και κάθε ανατροπή», όπως αναγράφεται στην σελίδα 49. Με αφετηρία, λοιπόν, τις απαρχές της Ιστορίας (Γεωργική Επανάσταση) και με την άνεση που δίνει μια ελεύθερη κουβέντα που ώρες ώρες επιτρέπει παρεμβολές, διευκρινίσεις και φιλοσοφικές προεκτάσεις, καλύπτεται μια τεράστια ιστορική διαδρομή που έχει (όπως είναι φυσικό) και την Ελλάδα στην πορεία της.
Ωραία διαδρομή. Απολαυστική και –πιστέψτε με- αποκαλυπτική. Με το βάθος και την εμπειρία μιας κατασταλαγμένης γνώσης που εκφράζεται ξεκάθαρα και θαρραλέα. Για μας δε, που έχουμε ζήσει από κοντά την Μαρία Ευθυμίου σε «λάιβ...παραστάσεις» της, ένα ακόμα σοβαρό έναυσμα να σκεφτούμε αυτό που αναγράφεται στην τελευταία σελίδα του βιβλίου αυτού : «Τόσες χιλιάδες ώρες ομιλίας κατά τις διδασκαλίες μου, που δεν ήταν παρά ενός λεπτού σιγή για την ελληνική γλώσσα, την σπουδαία γλώσσα μου, που υποβαθμίζεται, τσαλακώνεται και πετιέται (…) . Γιατί μπορεί η Ιστορία να «κτίσει» όπως λέει η ίδια «ένα ισχυρό ηθικό κέλυφος στον άνθρωπο και να βελτιώσει το μέλλον του τόσο ως μεμονωμένη ύπαρξη, όσο και ως σύνολο» από την άλλη όμως σου δίνει και τα εργαλεία να μπορείς να δεις ξεκάθαρα τις απειλές που κυοφορεί το μέλλον..

Χάρη Ποντίδα

Περισσότερα "Νέα"
ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ "ΝΕΑ" Main_slider Λογοτεχνικός Περίπατος στην Πλάκα Την Τετάρτη 1η Αυγούστου. Main_original_slider_(1) Ποτέ δε φεύγουν τα νεκρά παιδιά απ’ τα σπίτια τους Ένα ποιήμα του Γιάννη Ρίτσου μάς θυμίζει η Εταιρεία Συγγραφέων. Main_slider 5+2 βιβλία για το καλοκαίρι Οι επιλογές του www.tospirto.net για όμορφες διακοπές. Main_slider Πέθανε ο Μάνος Ελευθερίου Σε ηλικία 80 ετών. Main_1 Βιβλία με… ρόδες Η Κινητή Βιβλιοθήκη του δήμου Αθηναίων είναι μια δράση που φιλοδοξεί να φέρει την ανάγνωση σε κάθε γειτονιά της πόλης Main_unnamed «Το Δώρο» του Στέφανου Ξενάκη Μια σειρά καθημερινών ιστοριών, μια σειρά θαυμάτων που συμβαίνουν σε όλους μας.
#load_content_with_ajax