ΤΡΙΤΗ 30 ΜΑΪΟΥ 2017
Βιβλίο | Πρόσωπα

Η Μαρία Παπαγιάννη δίνει φτερά στα... παπούτσια 28 Φεβρουαρίου 2017

Η συγγραφέας μιλάει στο www.tospirto.net για το καινούριο βιβλίο της.

«Με λένε Ρόζα και μένω στο Βασίλειο των Γάτων. Κι αν θα αλλάξει ο κόσμος, δεν ξέρω πώς θα ήθελα να γίνει. Ο μπαμπάς μου λέει ότι σ’ όλα τα πράγματα υπάρχουν δύο πλευρές. Η σκοτεινή και η φωτεινή. Αν η σκοτεινή πλευρά είναι ότι το σπίτι μας είναι στον κάτω κάτω όροφο, η φωτεινή είναι ότι μένουμε στο Βασίλειο των Γάτων και στον μικρό μας φεγγίτη που βλέπει στον δρόμο ζει ο Καρλίτο. Είναι φαντάζομαι το μόνο αηδόνι στον κόσμο που αγαπάει τις γάτες και οι γάτες τον αγαπάνε ή απλώς τον έχουν συνηθίσει. Τον μπαμπά μου τον λένε Άρη κι όπως καταλάβατε είναι ψαράς στα φανερά και ποιητής στα κρυφά. Εκτός από μένα, τον Καρλίτο, τους ποιητές του και τη βάρκα του, αγαπάει τις γάτες. Τα ξημερώματα όταν γυρνάει από τη θάλασσα μαζεύονται όλες γύρω του: ο Ρεμπό, ο Ελυάρ, η Σαπφώ, ο Όμηρος, η Πράξιλλα, η Γουλφ και η Πλαθ. Ώσπου να ανοίξει το σακουλάκι με τα ψάρια, νιαουρίζουν όλες μαζί και προσπαθούν να σκαρφαλώσουν πάνω του. Θα συμφωνήσετε, φαντάζομαι, μαζί μου ότι αυτά δεν είναι ονόματα για γάτες, αλλά τα διάλεξε όλα ο μπαμπάς μου και μη νομίζετε ότι ήταν εύκολο».
Έτσι παρουσιάζει τον κόσμο της στην πρώτη σελίδα του ημερολογίου της η Ρόζα, η ηρωίδα του βιβλίου της Μαρίας Παπαγιάννη, «Παπούτσια με φτερά».
Ένα βιβλίο για τους δύο κόσμους, τον πραγματικό και τον άλλο, τον κρυμμένο, που άλλοτε υπάρχει στη φαντασία μας κι άλλοτε στον δικό μας βυθό και που ίσως μπορεί να μας βοηθήσει να δώσουμε απαντήσεις στα χιλιάδες ερωτηματικά ή τα γιατί που μας πληγώνουν σ’ αυτόν τον κόσμο.

Ποια ήταν η αφορμή για το νέο σας βιβλίο;
Κάθε οικογένεια όπως και κάθε παρέα έχει τους δικούς της κώδικες, τους δικούς της γρίφους, τα αναπάντητα και τα σταθερά. Στο δικό μας σπίτι από τότε που τα παιδιά μου ήταν μικρά ο άντρας μου τους έλεγε συχνά για μια ιδανική κοινωνία όπου ο ψαράς θα γράφει ποιήματα και ο ποιητής θα ψαρεύει. Μεγαλώνοντας τα παιδιά μου ξέραν ακριβώς πότε ο Θάνος θα πει την πολύτιμη φράση κι έγινε ένα αστείο μεταξύ μας όταν θέλαμε να πούμε σε μια άλλη εποχή, σ΄ έναν καλύτερο κόσμο να λέμε

«όταν ο ψαράς θα γράφει ποιήματα και ο ποιητής θα ψαρεύει». Τώρα πια που τα παιδιά μου μεγάλωσαν αρκετά, η Αλεξάνδρα έχει ήδη φύγει από το σπίτι, ο Στέργιος βρίσκεται στην εφηβεία σκέφτηκα ότι αυτή η φράση που κρύβει όλη τη γλυκιά συνενοχή μιας παρέας ωρίμασε αρκετά και μπορούσε να ξεκινήσει το «Μια φορά κι έναν καιρό ήταν ένας ψαράς που έγραφε ποιήματα...»

Τι πραγματεύεται;
Ο ψαράς που λέγαμε έχει μια κόρη τη Ρόζα. Εξαιτίας ενός κινητικού προβλήματος που έχει η Ρόζα από τότε που γεννήθηκε μετακομίζουν στο ισόγειο μιας πολυκατοικίας ή στο «Βασίλειο των Γάτων».   Στην καινούργια γειτονιά η Ρόζα θα κάνει φίλους, θα γνωρίσει την κυρία Ειρήνη που έχει το περίπτερο «ο Μικρός Παράδεισος» αλλά και την Άννα που μένει στο αυτοκίνητό της.  Καθώς δεν χρειάζονται πολλά για να ανατραπούν όλα, η μικρή Ρόζα θυμωμένη και γεμάτη ερωτηματικά θα ακολουθήσει τον Γκαμπίτο στην Πολιτεία του Βυθού. Εκεί θα γνωρίσει καινούργιους φίλους και θα προσπαθήσει να καταλάβει γιατί τους νοιάζουν τόσο οι γλώσσες που χάνονται.

Τι συμβολίζει η Ρόζα για σας;
Η Ρόζα είναι ένα κορίτσι σαν όλα τα άλλα αλλά και διαφορετικό όπως το κάθε κορίτσι. Της αρέσει να έχει φίλους, να μιλάει ελεύθερα, να κρύβει τους φόβους της και να μοιράζεται τα όνειρά της. Είναι διαφορετικό από πολλά παιδιά γιατί στη μικρή ζωή της έχει δυο μεγάλα τραύματα. Εκτός από το κινητικό πρόβλημα, μεγαλώνει χωρίς τη μαμά της. Από την άλλη όμως όλοι έχουν προβλήματα. Άλλα φαίνονται κι άλλα είναι αόρατα όπως οι φόβοι και οι εφιάλτες που συχνά μας κρατούνε δεμένους στη γη. Η Ρόζα είναι τυχερή γιατί έχει έναν μπαμπά που προσπαθεί να ξεχειλώσει τις μέρες της για να ζει και με όσα φαντάζεται.

Υπάρχουν όντως δυο κόσμοι μέσα στις σελίδες του;
Ναι εκτός από τον καθημερινό κόσμο η ηρωίδα θα ταξιδέψει μέσα από ένα σπιρτόκουτο που θα ζωγραφίσει στον τοίχο της στην Πολιτεία του Βυθού. Εκεί ως δια μαγείας δεν σκέφτεται το πρόβλημά της και μπορεί και τρέχει, συναντάει τη μαμά της και βρίσκει απαντήσεις για πολλά θέματα που την απασχολούσαν στον πάνω κόσμο

Τι θέλετε να αντλήσουν τα παιδιά από αυτό;
Η μεγαλύτερη επιθυμία μου θα ήταν να απολαύσουν την ιστορία και να ταξιδέψουν μαζί με τη Ρόζα. Ο κάθε αναγνώστης παιδί ή ενήλικας βρίσκει διαφορετικά πράγματα σ΄ ένα βιβλίο. Νομίζω ότι θα ήταν περίεργο αν όλοι έβλεπαν το ίδιο. Γράφοντας πάντως σκεφτόμουνα ότι θα ήθελα να πιστέψω πάλι όπως όταν ήμουνα μικρή σε μια ιδανική κοινωνία. Γιατί δεν μπορούμε να φτάσουμε εκεί; Για να μη σταματήσουμε να ονειρευόμαστε σκεφτόμουνα αλλά πολύ μετά βρήκα τον Γκαλεάνο που το είπε καλύτερα. Οι ουτοπίες μας βοηθάνε να εμβαθύνουμε.

Πόσο πολύτιμη είναι η ανάγνωση των παραμυθιών από/στα παιδιά;
Λέω πάντα ότι τα παραμύθια είναι ένας ωραίος τρόπος για να μιλήσεις στα παιδιά για τα πάντα. Τα παιδιά που κολύμπησαν μικρά στα παραμύθια ξέρουν ότι τίποτα δεν χαρίζεται. Χρειάζεται να τα βάλεις με όλα τα κακά του κόσμου, όλους τους εφιάλτες κι αν τα καταφέρεις και βγάλεις άκρη θα βγεις στο ξέφωτο, θα συναντήσεις αυτό που ποθείς. Τη γαλήνη, την αυτογνωσία, την ευτυχία;

Τα σύγχρονα παιδιά διαβάζουν αλήθεια;
Άλλα διαβάζουν κι άλλα όχι. Έτσι ήταν πάντα.  Γενικά όμως η εποχή νομίζω ότι δεν ευνοεί την ανάγνωση. Ο ιντερνετικός κόσμος είναι πολύ δελεαστικός και γεμάτος εύκολα θαύματα. Από την άλλη τα παιδιά τα φορτώνουμε υποχρεώσεις  από μικρή ηλικία αγωνιώντας για το μέλλον τους. Δεν ξέρω τι πρέπει να κάνει ένα παιδί για να είναι ευτυχισμένο. Ξέρω όμως ότι όλα τα παιδιά που μπαίνουν στο Πανεπιστήμιο δεν αποκτούν το ελιξήριο της ευτυχίας, αλλά τα παιδιά που αγαπούν τα βιβλία δεν θα πλήξουν ποτέ

Ποια είναι η σχέση σας με τα παραδοσιακά παραμύθια;
Νομίζω ότι έχω βουλιμία. Διαβάζω κι ακούω πολλά παραμύθια και δυστυχώς πια θυμάμαι ελάχιστα. Χαίρομαι γιατί τα παραμύθια με οδήγησαν ξανά στα θρανία. Παρακολούθησα σπουδαίους παραμυθάδες και προσπάθησα να κάνω βουτιά στον κόσμο τους. Νομίζω ότι ο λόγος στα παραμύθια που αγαπώ γειτνιάζει με την ποίηση.

Ποιο είναι το τρελό όνειρο που σας κρατάει ζωντανή;
Δεν είναι ένα, είναι πολλά. Αλλά το μεγαλύτερο απ΄ όλα είναι ένα όνειρο που βλέπω χρόνια τώρα από τότε που γεννήθηκαν τα παιδιά μου και μου άνοιξαν διάπλατα την πόρτα για άλλους κόσμους.  Μ΄ αρέσει να βλέπω μέσα από τα μάτια τους και να ζυγίζω ξανά τα αυτονόητα, τις σταθερές μου και τους φόβους μου. Ανακαλύπτω σιγά σιγά ότι είναι πιο ενδιαφέρον να μετακινηθώ εγώ και να κολλήσω λίγη από την τρέλα της ηλικίας τους

Ποιοι είναι οι αγαπημένοι σας συγγραφείς παιδικών;
Πρώτα πρώτα να σας πω ότι δεν αγαπώ πολύ αυτές τις κατηγοριοποιήσεις. Μια αγαπημένη μου συγγραφέας η Λάγκερλεφ παίρνοντας το Νόμπελ είπε ότι ένα παιδικό βιβλίο είναι καλό όταν το αγαπάνε και οι μικροί και οι μεγάλοι. Και πράγματι ο ήρωάς της, ο Νιλς Χόλγκερσον ταξιδεύει όσους τολμάνε να ακολουθήσουν τις αγριόχηνες στο μεγάλες τους πτήσεις. Μεγαλώνοντας διαβάζαμε μαζί με τη μαμά μου την Ζέη, τη Σαρή, τον Λουντέμη και τον Καζαντζάκη. Δεν είναι ακριβώς συγγραφείς παιδικών.

Πως κρίνετε την παραγωγή παιδικών βιβλίων στην Ελλάδα;
Σε κάθε μου βόλτα στα βιβλιοπωλεία ανακαλύπτω νέους μικρούς εκδοτικούς οίκους που ασχολούνται με το παιδικό βιβλίο και επίσης βλέπω όμορφα βιβλία με σπουδαία εικονογράφηση. Βέβαια και το παιδικό βιβλίο μετράει τις πληγές του στην κρίση. Και δεν είναι μόνο οι οικονομικές δυσκολίες που αντιμετωπίζουν όσοι θα ήθελαν να αγοράσουν βιβλία στα παιδιά τους. Το σπουδαιότερο είναι η στάση της πολιτείας. Αυτή η κυβέρνηση όταν ήταν αντιπολίτευση είχε σταθεί δυναμικά δίπλα στο αίτημα του χώρου του βιβλίου για πλήρη επαναφορά του νόμου της ενιαίας τιμής αλλά καθώς ο καιρός περνάει είμαι σίγουρη ότι θυσιάστηκε κι αυτό

Ποια παιδικά βιβλία θεωρείτε ότι θα έπρεπε να διαβάζονται υποχρεωτικά στο δημοτικό;
Πολλά πολλά βιβλία. Θα έπρεπε το σχολείο γενικότερα να κάνει τα παιδιά να ανακαλύψουν την απόλαυση της ανάγνωσης. Και μεγαλώνοντας να μαθαίνουν τι λένε τα βιβλία κι όχι για ποιο πράγμα μιλούν οι κριτικοί όπως είπε και ο Τοντοροφ που πέθανε πρόσφατα. Να καταλάβουν ότι μέσα από ένα βιβλίο μπορούν να δουν τον κόσμο μέσα από τη ματιά ενός άλλου. Κι αυτό στα αλήθεια είναι το μεγαλύτερο ταξίδι.

Γεωργία Οικονόμου

Περισσότερα "Πρόσωπα"
ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ "ΠΡΟΣΩΠΑ" Main__dsc7196-thumb-large Ο Χρήστος Χωμενίδης μιλάει στο www.tospirto.net «Η κόρη μου η Νίκη με έκανε, στην Ελλάδα της κρίσης, παραγωγικότερο παρά ποτέ. Και πιο ικανό να αγαπήσω, όχι μονάχα την ίδια». Main_slider Πάθη στον πάγο, και ο συγγραφέας Λίερ Γιορν Χορστ Ο πολυβραβευβένος Νορβηγός μπεστσελερίστας έρχεται για να παρουσιάσει το βιβλίο του «Έγκλημα στα φιορδ», στο Public. Main_slider Ιωάννης Πάππος: «Μου αρέσει η ζωή να έχει δρόμο και δράμα» Ο συγγραφέας του «Hotel Living» μιλά για το βιβλίο του και την αμφιβολία που του χαρίζει η ζωή του στην Νέα Υόρκη. Main_eliamep-thumb-large Συνέντευξη: Ο Πέτρος Μάρκαρης μιλά στο www.tospirto.net «Η εποχή μας θα περάσει στην ιστορία της Ευρώπης ως η εποχή της υποκρισίας». Main_1 Για τον Μένη Κουμανταρέα Ο συγγραφέας που βρέθηκε νεκρός στο σπίτι του στην Κυψέλη το πρωί του Σαββάτου 6 Δεκεμβρίου είχε προλάβει να κλείσει τα μαθήματα της 83χρονης ζωής του στο τελευταίο βιβλίο του, «Ο θησαυρός του χρόνου».
#load_content_with_ajax