ΤΡΙΤΗ 16 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2018
Βιβλίο | Πρόσωπα

Ο Νίκος Ξένιος και το «Κυνήγι του βασιλιά Ματθία» 27 Νοεμβρίου 2017

Ο συγγραφέας μιλά στο www.tospirto.net για το νέο του βιβλίο κι όχι μόνο...

Ο συγγραφέας Νίκος Ξένιος συνθέτει μία αλληγορία για την ικανότητα προσαρμογής, για την αναγκαστική αλλαγή πλεύσης στην οποία εξωθεί ανέκαθεν τον άνθρωπο η ενστικτώδης λαχτάρα για τη ζωή και την ελευθερία. Το «Κυνήγι του βασιλιά Ματθία» (εκδόσεις Κριτική) στήνει ένα παραμύθι της Ουγγαρίας που διατρέχει την ιστορία της Ευρώπης. Πρωταγωνιστές, μια ομάδα μεταναστών που ξεκινούν από το Κουρδιστάν και, περνώντας από την Τουρκία, την Ελλάδα και τη Σερβία, φτάνουν στη Βουδαπέστη. Στην αφήγηση αυτού του οδοιπορικού, ο συγγραφέας προσθέτει μια δεύτερη, την αφήγηση του Μπίρκα, του γηραιότερου και σοφότερου της ομάδας, με κεντρικό πρόσωπο την πριγκίπισσα Μερσούδα που αναγκάζεται να παντρευτεί τον βασιλιά Ματθία. Κατατρεγμένοι οι μετανάστες, κυνηγημένη και η πριγκίπισσα από τον αυταρχισμό ενός αδυσώπητου εξουσιαστή. Οι δύο ιστορίες σταδιακά αλληλοσυμπληρώνονται. Πίσω από τα πρόσωπα, τα παραμυθένια ή εκείνα που μας περιβάλλουν καθημερινά, μπορεί να κρύβεται μια ιστορία ίδια με τη δική μας.
Εμείς μιλήσαμε με τον Νίκο Ξένιο στην προσπάθειά μας να μάθουμε όσο το δυνατόν περισσότερο για το βιβλίο του αυτό.

Ποιο ήταν το ερέθισμα για να γράψετε «Tο κυνήγι του βασιλιά Ματθία»;

Ερέθισμα ήταν το προπέρσινο ταξίδι μου στη Βουδαπέστη, όπου με φιλοξένησαν ο παιδικός μου φίλος με την Oυγγαρέζα σύζυγό του, και όπου αισθάνθηκα σαν να εκκρεμούσε μια αφήγηση για το παρελθόν αυτής της χώρας. Ακολούθησε η συνάντησή μου με το συγκεκριμένο, ομώνυμο άγαλμα του βασιλιά Ματθία: σ’αυτό το γλυπτό σύμπλεγμα είδα να ενσαρκώνεται η –αρχικά ασαφής– εικόνα που είχα για την Κεντρική Ευρώπη.

Ποια θα λέγατε ότι είναι τα στοιχεία που συναπαρτίζουν το βιβλίο σας;
Καταρχάς θεωρώ το βιβλίο μου πολιτικό. Χωρίς να στοιχειοθετεί μια συγκεκριμένη ιδεολογική τοποθέτηση, ωστόσο απηχεί μια συγκεκριμένη πολιτική στάση: την αντίρρησή μου για τον απαράδεκτο τρόπο με τον οποίον η Ευρώπη διαχειρίζεται το ιστορικό της παρελθόν και τις σχέσεις της με τους άλλους λαούς. Επίσης, οι ήρωές μου είναι ανέστιοι και κατατρεγμένοι, ώστε οι ιστορίες που έχουν να πουν να τεκμηριώνουν βιωματικά τη συγκεκριμένη εικόνα που έχω για τη γηραιά ήπειρό μας. Τελευταίο στοιχείο που διαμόρφωσε το βιβλίο μου είναι το θυσιαστικό μοτίβο, όπως το καταλαβαίνω ανθρωπολογικά: κάποιος πρέπει να είναι το εξιλαστήριο θύμα, αυτός που «θα πληρώσει τη νύφη», αυτός που θα καταδιώκεται από τους άλλους. Πρόκειται για αλληγορία του «ξένου» που τον διώκει ο ισχυρός ευρωπαίος αυτόχθονας (ή αυτός που νομίζει ότι είναι αυτόχθονας, σαν να ξεφύτρωσαν οι πρόγονοί του στη χώρα του σαν τα ραπανάκια, σαν να μην ήρθαν από κάπου και αυτοί σε κάποια δεδομένη ιστορική στιγμή κατατρεγμού ή βίαιης επέκτασης!)

Ο μύθος έχει συγκεκριμένη λειτουργία μέσα στο βιβλίο σας;
Ναι, και μάλιστα ο μύθος είναι απόλυτα προσωπικός. Με αυτό εννοώ πως ο μεσαιωνικός μύθος του βιβλίου είναι δική μου κατασκευή, φτιαγμένη από το ιδιόλεκτο της ιπποτικής μυθιστορίας και φωτισμένη από τα κιτάπια κάποιων λαϊκών αφηγήσεων. Θέμα του μύθου είναι η άδικη καταδίωξη μιας αθώας παρθένας, μια έμμονη ιδέα πολλών χρόνων που αναζητούσε τη συνάφειά της με τη σύγχρονη προβληματική. Ο μύθος θα έπρεπε να είναι κατάλληλος ώστε να αποδώσει το θέμα της ανελέητης καταδίωξης, της στέρησης της ελευθερίας, της στέρησης της πατρίδας, του ξεριζωμού.

Ποιος, τελικά, είναι ο ρόλος της ιδεολογίας στη διαδικασία της συγγραφής του βιβλίου;
Όποιος είναι πάντα ο ρόλος της ιδεολογίας στην παραγωγή λογοτεχνίας: η ιδεολογία, ούτως ή άλλως, καταγράφεται σε ένα κείμενο. Όταν το εν λόγω κείμενο είναι λογοτεχνικό, το αποτύπωμα της ιδεολογίας βρίσκεται στα μοντέλα που επιλέγεις για τη δράση των ηρώων σου, στο σύνολο των σημασιών που προσδίδεις στη δράση αυτή, στις μορφές και τις αναπαραστάσεις που πυροδοτούν τις ιδέες σου (π.χ. ένας βασιλιάς που κρατάει τόξο στο χέρι και στοχεύει τις μάζες των ανθρώπων, η ξαπλωμένη προτομή του Λένιν, κ.ο.κ). Το ποιος είναι ο ήρωας, το ποιος «φέρεται» ότι είναι, οι πανουργίες του, οι μεθοδεύσεις του, οι επιλογές του, το ποια είναι η σχέση του με την πραγματικότητα και το ποιοι είναι οι αγώνες του, όλα αποτυπώνονται στη γλώσσα που «επιστρατεύει» όταν αφηγείται τη ζωή του. Το ζήτημα που αντιμετωπίζει ο λογοτέχνης είναι να μπει στο πετσί του ήρωα και να μιλήσει αυτήν τη γλώσσα.

Σε συνέντευξή σας είπατε πως το βιβλίο σας «παρά το γεγονός ότι έχει το μέγεθος νουβέλας, έχει, ωστόσο, τη δομή μυθιστορήματος». Ισχύει αυτό;
Ναι. Το ευσύνοπτον του βιβλίου δεν το εμποδίζει να καλύπτει μια τεράστια ιστορική περίοδο, ούτε να πραγματεύεται τις ζωές πολλών περιφερικών χαρακτήρων. Επίσης, παρά το σχηματικό των σύγχρονων χαρακτήρων, η φιλοτέχνηση των χαρακτήρων της «παλιάς εποχής» είναι αμιγώς μυθιστορηματική. Εσκεμμένα κράτησα κάπως σκιώδεις τους σύγχρονους χαρακτήρες, ούτως ώστε οι χαρακτήρες της «παλιάς εποχής» να αναδύονται από το χρονικό τους πλαίσιο, να ζωντανεύουν και να σημασιοδοτούν την αφήγηση των πρώτων. Η ηλικία και η πείρα του σύγχρονου μετανάστη-αφηγητή τού επιτρέπουν να είναι ο story teller, ο «παραμυθάς». Η φροντίδα μου ήταν τα δύο αφηγήματα να διαπλέκονται έτσι ώστε να «διευρύνονται» κιόλας. Να «χωρούν» και άλλες, δευτερότερες αφηγήσεις, και να συμπληρώνονται από τη φαντασία του αναγνώστη. Αυτά που είναι έξω από το κάδρο, άλλωστε, καθορίζουν και την ποιότητα όσων είναι μέσα στο κάδρο.

Μπορείτε να αναφέρετε κάποιες επιρροές σας;
Πολλές, τόσο κινηματογραφικές, όσο και λογοτεχνικές. Σας λέω ελάχιστα μόνο ονόματα που μου έρχονται στον νου: Βιμ Βέντερς, Πέτερ Χάντκε, Ίνγκμαρ Μπέργκμαν, Θόδωρος Αγγελόπουλος, Tζόζεφ Κόνραντ, Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες, Ρέιμοντ Κάρβερ, Γεώργιος Βιζυηνός, Στρατής Δούκας.

Σε ποιο βαθμό η θεματική των δύο πρώτων σας βιβλίων συνεχίζεται σε αυτό, το τρίτο; Πιστεύετε πως η μικρή φόρμα είναι το στοιχείο σας;
Κοιτάξτε, η θεματική ενός συγγραφέα παραμένει πεισματικά η ίδια. Η δική μου, ενώ ξεκινά από τους εξαθλιωμένους των αστικών κέντρων, και μάλιστα της Αθήνας, φαίνεται να επεκτείνεται στους εξαθλιωμένους των ευρωπαϊκών μεγαλουπόλεων. Πάντως, μένει πιστή στους εξαθλιωμένους. Η εξαθλίωση των άλλων, των «αποκατεστημένων», με απασχολεί στο μυθιστόρημα που τελειώνω. Εμμέσως σάς απάντησα πως για μένα ήρθε η εποχή της μεγάλης φόρμας.

Γ.Ο

Περισσότερα "Πρόσωπα"
ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ "ΠΡΟΣΩΠΑ" Main_slider Συνέντευξη: Ο Δημήτρης Σωτάκης, ένας Ρουμάνος και ένας... Κανίβαλος «Η ανθρωποφαγία στο κείμενο είναι απλώς ένα παιχνίδι, δεν προκύπτει τίποτα σκοτεινό ή μακάβριο από την ανάγνωσή του, πρόκειται για μια ιστορία με κύριο άξονα το κυνήγι της ευτυχίας». Main_artinos_foto Ο Αποστόλης Αρτινός και η αγαπημένη του... Lyda O συγγραφέας μιλά στο www.tospirto.net για το νέο του βιβλίο. Main_alexhs_stamaths Ο Αλέξης Σταμάτης «ανοίγει» το Μοτέλ Μορένα στο www.tospirto.net Το Μοτέλ Μορένα κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Καστανιώτη. Main_mesa Ο Βασίλης Αλεξάκης στο www.tospirto.net «Αποφεύγω να κοιτάζω τον εαυτό μου. Έχω γεράσει, έχω τα χάλια μου. Αφήστε που είμαι συνήθως αξύριστος και βαριέμαι να ξυριστώ». Main_maira_papathanosopoulou Συνέντευξη: Η Μάιρα Παπαθανασοπουλου μιλά για την Ιεραποστολική Στάση «Το φιλί είναι η κρυφή υπογραφή μου». Main_%ce%9c%ce%b1%cf%81%ce%b9%cc%81%ce%b1_%ce%a0%ce%b1%cf%80%ce%b1%ce%b3%ce%b9%ce%b1%cc%81%ce%bd%ce%bd%ce%b7 Η Μαρία Παπαγιάννη δίνει φτερά στα... παπούτσια Η συγγραφέας μιλάει στο www.tospirto.net για το καινούριο βιβλίο της.
#load_content_with_ajax