Βιβλίο | Πρόσωπα

Ο Γιάννης Σκαραγκάς και η «λαχτάρα που περίσσεψε από χτες...» 02 Μαρτίου 2018

«Η ηρωίδα της ιστορίας πεισμώνει μέσα σε έναν αντρικό κόσμο».

Πεζογράφος, θεατρικός συγγραφέας και σεναριογράφος, ο Γιάννης Σκαραγκάς έχει στο ενεργητικό του πολλά βιβλία - Επιφάνεια (2002), Η πατρίδα της αφής (2004), Το αινιγματικό βλέμμα του αγγέλου (2008), Ο ουρανός που ονειρεύτηκες (2014), Τρία θεατρικά (2015) και Η κυρά της Ρω (2017)- ενώ συμμετείχε στην ανθολογία Mode und Moden (Ελβετία, 2016). Έχει εργαστεί για πάνω από μία δεκαετία στον χώρο της τηλεόρασης και του κινηματογράφου. Γράφοντας στα ελληνικά αλλά και στα αγγλικά, διηγήματα και ποίησή του δημοσιεύονται την τελευταία δεκαετία σε αμερικανικά έντυπα όπως World Literature Today, Copper Νickel, American Chordata, The Charles Carter, Tower Journal, Spilled Milk, Midnight Circus κ.ά. Έχει γράψει επτά θεατρικά έργα στην Ελλάδα και το εξωτερικό και έχει τιμηθεί ως συγγραφέας από κορυφαία ιδρύματα στην Ευρώπη και τις ΗΠΑ.

Το καινούργιο βιβλίο του «Λαχτάρα που περίσσεψε από χτες», είναι ένα απρόβλεπτο ιστορικό μυθιστόρημα για την καταστροφική δύναμη που έχουν οι λέξεις σ’ έναν γάμο, σε μια χώρα, σε μια ολόκληρη εποχή.

Μετά την «Κυρά της Ρω» και την επιτυχημένη πορεία της στο θέατρο, επανέρχεστε μ’ ένα μεγάλο μυθιστόρημα, ιστορικό μάλιστα, που διαδραματίζεται μεταξύ Αλεξάνδρειας και Αθήνας κατά τις δεκαετίες του 1880 και 1890 αντίστοιχα. Γιατί διαλέξατε αυτήν την περίοδο;
Μοιάζει εξαιρετικά με την εποχή μας. Η οικονομική και πολιτική κρίση, ο Διεθνής Οικονομικός Έλεγχος και τα δάνεια, η μανία του διχασμού και η λογική της σύγκρουσης με όλους και όλα, ο πόλεμος του 1897 με τους Οθωμανούς και φυσικά τα θλιβερά αιματηρά επεισόδια με αφορμή τη μεταφορά των Ευαγγελίων στη δημοτική. Έψαχνα μια ηρωίδα που να μπορεί να συνδέσει όλα τα παραπάνω σε μια δυνατή και ανθρώπινη ιστορία — μια ιστορία ενός τόπου που, παρ’ όλη την κατρακύλα, δεν σταματούσε να ονειρεύεται. Έτσι γεννήθηκε η Δανάη.

Η Δανάη, η πρωταγωνίστρια του βιβλίου, αντιπροσωπεύει και μια ευρύτερη κατηγορία γυναικών; Αν ναι, ποιες είναι αυτές οι γυναίκες σήμερα;
Η Δανάη αντιπροσωπεύει τις γενιές των γυναικών που διεκδίκησαν το δικαίωμά τους να μη ζουν ούτε στη σκιά των αντρών ούτε σαν περίεργες εξαιρέσεις που μιμούνται τους άντρες για να επιβιώσουν στον κόσμο τους. Η ιστορία της Δανάης είναι μια ιστορία για τη δύναμη των γυναικών να αλλάζουν τον κόσμο.

Διαβάζοντας το βιβλίο σας, νιώθουμε ότι η ηρωίδα επαναστατεί μεν, αλλά όχι με τον πιο σωστό τρόπο. Ισχύει κάτι τέτοιο;
Με κάποιον τρόπο ισχύει. Η ηρωίδα ονειρεύεται να ιδρύσει ένα περιοδικό που να μιλάει για τη γυναίκα και να το κάνει με μια ζωντανή γλώσσα χωρίς υποκρισίες και σοβαροφάνεια. Μέσα από μία σειρά ανατροπών συνειδητοποιεί ότι μια νέα γλώσσα δεν έχει καμία ουσία, αν πρόκειται να κρύβει τα ίδια μυστικά που είχε και προηγουμένως. Δεν έχει καμία λογική να αλλάξεις τον κόσμο χωρίς τη διάθεση να αλλάξεις και ο ίδιος.

Ο Παύλος, ο άνδρας της, τι είδους πρότυπο αποτελεί για αυτήν; Καλύπτουν ο ένας κενά του άλλου;
Η σχέση της με τον Παύλο είναι από αυτούς τους υπέροχους έρωτες που από θαυμασμό ο ένας μπορεί να συγχωρέσει τα πάντα στον άλλο. Είναι δύο ξεχωριστά πλάσματα, το ίδιο επιρρεπή στα λάθη. Αισθάνονται τόσο ενωμένοι, που νομίζουν ότι κανένα μυστικό δεν μπορεί να τους απειλήσει. Για αυτό είναι και τόσο απρόβλεπτες οι αποκαλύψεις στη σχέση τους. Δεν καταλαβαίνουν ότι τα μικρά μυστικά φέρνουν πιο μεγάλα, και κάποια στιγμή χρειάζεσαι συνέχεια ένα ακόμα μεγαλύτερο μυστικό για να μην πληγώσεις τον άλλο.

Η Αθήνα, η Ελλάδα γενικότερα στην οποία εγκαθίσταται η Δανάη με τον Παύλο είναι πεδίο πολιτικών, κοινωνικών και οικονομικών ζυμώσεων. Για παράδειγμα, πέφτει πάνω στο ξέσπασμα των Ευαγγελικών. Την πεισμώνουν ή την αποδυναμώνουν οι εξωτερικοί παράγοντες;
Προσπαθεί να κατανοήσει τον κόσμο μέσα από τη σύγκρουσή της μαζί του. Είναι μια φαντασμαγορική εποχή, αλλά συγχρόνως περίπλοκη και σκοτεινή, γεμάτη από επικίνδυνες εθνικές φαντασιώσεις και τον γνωστό διχασμό που μας χαρακτηρίζει στις πιο ευαίσθητες στιγμές της ιστορίας μας. Η ηρωίδα της ιστορίας πεισμώνει μέσα σε έναν αντρικό κόσμο που πάει από το κακό στο χειρότερο. Δεν διεκδικεί απλώς τα δικαιώματά της ως γυναίκα, αλλά και την αποκατάσταση της χαμένης λογικής στη χώρα της.

Στο μυθιστόρημα επιμένετε στα «λόγια», τις «λέξεις». Που λέγονται και δε λέγονται. Ποια είναι τελικά η δύναμή τους;
Οι λέξεις, όπως και η αλήθεια, πιθανώς να μην αλλάζουν τον κόσμο, μπορούν όμως να τον κρατήσουν στη θέση του για να μη διαλυθεί από τη σύγχυση. Η «Λαχτάρα που περίσσεψε από χτες» ξεκίνησε από την πρώτη στιγμή ως μια ιστορία για το ηθικό βάρος των λέξεων και για αυτό διαδραματίζεται με αφορμή το γλωσσικό ζήτημα στην Ελλάδα. Σε αυτό το μυθιστόρημα, η ζωή αλλάζει με βάση αυτά που λέγονται αλλά και που αποκρύπτονται — η ζωή ενός ζευγαριού αλλά και ενός λαού που παραπλανάται και συντρίβεται από τις λάθος λέξεις και τα λάθος συνθήματα.

Στην οικογένεια της Δανάης παίζεται συχνά ένα σαδιστικό παιχνίδι εξουσίας. Και δεν μιλάμε μόνο για τις αρχές μιας συντηρητικής για την εποχή οικογένειας. Γιατί συγκρούονται οι χαρακτήρες;
Θεωρούν ότι επειδή αγαπάς πολύ κάποιον πολύ, μπορείς να τον βασανίζεις.

Υπάρχει και μια ψυχαναλυτική διάσταση του βιβλίου. Για την επιρροή της οικογένειας, συγκεκριμένα του πατέρα και της μητέρας, στην ευτυχία ενός παιδιού.
Σε αυτό ακριβώς το στοιχείο βασίζεται και ο χαρακτήρας της ηρωίδας. Αναπτύσσει ένα ένστικτο με βάση τα σκοτεινά χαρακτηριστικά της μητέρας της. Απλώς, όπως και στη ζωή, αυτό το ένστικτο άλλες φορές την ταλαιπωρεί και άλλες φορές την προστατεύει. Είναι ένα από το μυστήρια με τις οικογενειακές σχέσεις που με συγκινεί βαθιά. Ποτέ δεν είσαι βέβαιος τι σημαίνει ο θυμός και η αγάπη, καταλαβαίνεις όμως την αυθεντική τους ένταση.

Τελικά, όσο αποτελεσματική κι αν είναι, όσο κι αν τα καταφέρνει, η ηρωίδα σας κάπου σκοντάφτει. Θα μπορούσε ποτέ να ευτυχήσει πραγματικά η Δανάη;
Θεωρώ ότι ακόμα και η αποτυχημένη αναμέτρηση με την αλήθεια σε κάνει πιο ευτυχισμένο, πιο ελεύθερο απέναντι στην αγωνία της ψευδαίσθησης. Η Δανάη κάνει μια αδυσώπητη διαδρομή στις προσωπικές της αδυναμίες. Νομίζει ότι οποιοσδήποτε συμβιβασμός συνεπάγεται υποχώρηση, και ανακαλύπτει στο τέλος τη δύναμη του ανθρώπινου χαρακτήρα: αξίζει να αγαπάς κάποιον ακόμα και αν δεν μπορεί να γίνει αυτό που του ζητάς. Αξίζει να εκτιμάς τη ζωή επειδή δεν μπορείς να την αλλάξεις, όχι επειδή μπορείς.

Γεωργία Οικονόμου

Περισσότερα "Πρόσωπα"
ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ "ΠΡΟΣΩΠΑ" Main_slider Ο μοναδικός κύριος Μάνος Ένας πνευματικός άνθρωπος, ένας ποιητής με καρδιά λαϊκή που μπόρεσε να κρατήσει τις αποστάσεις του από όλα τα «πηγαδάκια», τις μόδες, τα κλισέ ή τους τίτλους που του απέδιδαν. Main_dsc01333 Η ανέφικτη (;) ευτυχία της σύγχρονης γυναίκας Η Κατερίνα Μανανεδάκη μιλά στο www.tospirto.net Main_slider Ο «Χάρτινος έρωτας» της Ζοέλ Λοπινό Κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Καστανιώτη. Main_slider Η Παναγιώτα Παρασκευοπούλου και η «Ζωή της, τη δεύτερη φορά» Η συγγραφέας μιλά στο www.tospirto.net Main_slider Συνέντευξη: Ο Δημήτρης Σωτάκης, ένας Ρουμάνος και ένας... Κανίβαλος «Η ανθρωποφαγία στο κείμενο είναι απλώς ένα παιχνίδι, δεν προκύπτει τίποτα σκοτεινό ή μακάβριο από την ανάγνωσή του, πρόκειται για μια ιστορία με κύριο άξονα το κυνήγι της ευτυχίας». Main_artinos_foto Ο Αποστόλης Αρτινός και η αγαπημένη του... Lyda O συγγραφέας μιλά στο www.tospirto.net για το νέο του βιβλίο.
#load_content_with_ajax