ΚΥΡΙΑΚΗ 24 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2017
Κινηματογράφος | At Home

White Material 2009, της Κλερ Ντενί (κυκλοφορεί και σε blu-ray)

Dvd_large_2090_1_0939
Σκηνοθεσία
της Κλερ Ντενί (κυκλοφορεί και σε blu-ray)

Στο εξωτερικό οι κριτικοί υποδέχτηκαν τη νέα ταινία της Κλερ Ντενί ως μια από τις καλύτερες της περσινής χρονιάς. Στη χώρα μας, που σχεδόν καμία ταινία της μέγιστης αυτής σκηνοθέτιδας δεν έχει δει ποτέ το φως των αιθουσών, το «White Material» παραμένει μυστηριωδώς ακυκλοφόρητο τόσο στα σινεμά όσο και σε dvd. Ευτυχώς που υπάρχουν και οι εκδόσεις της Criterion Collection, για να διορθώνουν τέτοιες παραλείψεις.

Είναι πραγματικά άξιο απορίας το γιατί οι Έλληνες διανομείς εξακολουθούν να δείχνουν αδιαφορία απέναντι στο εξαίρετο έργο μιας από τις δυο-τρεις πιο σημαντικές σκηνοθέτιδες στο σύνολο του μοντέρνου σινεμά. Ενώ οι ταινίες της Κλερ Ντενί («Chocolat», «Beau Travail», «Nenette et Boni», «35 Shots of Rum») συγκεντρώνουν επαίνους από τους κριτικούς του εξωτερικού, απασχολούν αξιοσέβαστα κινηματογραφικά έντυπα και ιστοσελίδες και έχουν μια θέση μονίμως κρατημένη στο διαγωνιστικό τμήμα των μεγάλων φεστιβάλ του κόσμου, στη χώρα μας δεν έχουμε ευτυχήσει να δούμε καμιά τους στις αίθουσες. Εξαίρεση δεν αποτέλεσε, δυστυχώς, ούτε το περσινό φιλμ της Ντενί.
Ενδέκατη μεγάλου μήκους δημιουργία μιας συναρπαστικής φιλμογραφίας, το «White Material» επιδεικνύει αρκετές από τις αιτίες για τις οποίες η γαλλικής καταγωγής σκηνοθέτης απολαμβάνει τέτοιου σεβασμού από την παγκόσμια κινηματογραφική κοινότητα, αλλά και τους λόγους για τους οποίους το αντισυμβατικό της ύφος μετρά και κάμποσους επικριτές. Εκτός από τον πυρετικό και αεικίνητο τρόπο με τον οποίο επιλέγει μονίμως να κινηματογραφεί, η 63χρονη δημιουργός σπάει σχεδόν κάθε της αφήγηση σε κομμάτια και μετά επανενώνει τις ψηφίδες σε ένα χωροχρονικά άστατο παζλ που επιβάλλει την ενεργή συμμετοχή του θεατή, προκειμένου κάθε κομμάτι να μπει στη σωστή σειρά του. Το απρόβλεπτο και ανακόλουθο αυτό στυλ δίνει συχνά στο σινεμά της τον χαρακτήρα ενός ανοιχτού κεφαλαίου που διατηρεί τα μυστήριά του, έστω και αφότου έχει υποβληθεί σε επαναληπτικές προβολές. Για μεγάλη μερίδα του κοινού, εντούτοις, που έχει συνηθίσει να του εξηγούν τα πάντα και να του τα παρουσιάζουν με τον απλούστερο δυνατό τρόπο, οι σκηνοθετικές μέθοδοι της Ντενί προκαλούν δυσφορία.
Στο «White Material» το σπασμωδικό στυλ της Ντενί εξυπηρετεί ιδανικά τον αγχωτικό και απεγνωσμένο κόσμο που τοποθετεί επί οθόνης. Ταξίδι σε μια αδιευκρίνιστη γωνιά της Αφρικής όπου η αποικιοκρατία μοιάζει με δυσάρεστος απόηχος και η χώρα τελεί υπό καθεστώς εμφυλίου αναβρασμού, το φιλμ διηγείται την περίπτωση μιας περήφανης και πεισματάρας Ευρωπαίας. Ιδιοκτήτρια μιας φυτείας καλλιέργειας καφέ, αποτελεί μια από τις τελευταίες λευκές κατοίκους που έχουν απομείνει σε αυτή τη βλοσυρή μαύρη κουκίδα του γεωγραφικού χάρτη που θεωρεί οποιοδήποτε ξενικό στοιχείο ως ανεπιθύμητο, παρ’ όλα αυτά στέκει να υπερασπιστεί το σπίτι και τα εδάφη της. Αγνοώντας τον αιματηρό κλοιό που σφίγγει γύρω της και απειλεί τη ζωή εκείνης και ολόκληρης της οικογένειάς της, η ηρωίδα αποφασίζει να παραμείνει μέχρι τέλους στη γη που θεωρεί δική της, έστω κι αν χρειαστεί να πληρώσει την επιλογή της αυτή πολύ ακριβά.
Η Ντενί χτίζει από το πρώτο ήδη λεπτό του φιλμ ένα εφιαλτικό κλίμα πανικού, ανασφάλειας και αποπροσανατολισμού, το οποίο η λογική φαίνεται να έχει εγκαταλείψει προ πολλού. Η νευρική κάμερα ακολουθεί κατά πόδας την (εντυπωσιακής δύναμης) Ιζαμπέλ Ιπέρ, καθώς βαδίζει απτόητη ανάμεσα στα αγκάθια, γυρίζει την πλάτη της στους κακούς οιωνούς που την περικυκλώνουν και αρνείται να δεχτεί την ήττα της, περιφέροντας σε κάθε σκηνή μια εξιδανικευμένη, νοσταλγική και παντελώς αναληθή εικόνα της ηπείρου που την περιβάλλει. Αυτή η συνειδητή εθελοτυφλία γίνεται και η τραγωδία της, ρουφώντας την ίδια και τους ανθρώπους της σε μια δίνη από την οποία δεν μπορεί κανείς να ξεφύγει.
Η σαρωτική κινηματογραφική έλευση της Ντενί αφήνει πίσω της μερικά ερωτηματικά που αφορούν λιγότερο την άτακτη πλοκή και κυρίως τα κίνητρα μερικών χαρακτήρων (όπως εκείνος του γιου της ηρωίδας). Είναι αδύνατο να αποτινάξει κανείς από επάνω του, όμως, τη σφοδρή εμπειρία παρακολούθησης του φιλμ, το οποίο μοιάζει να ακολουθεί περισσότερο στους κανόνες μιας ταινίας τρόμου παρά ενός δράματος. Σινεμά σωματικό και ψυχολογικό, το «White Material» τελεί διαρκώς κάτω από τον φόβο της βίας και του φρικτού θανάτου. Νευρικό, αποσπασματικό και ηλεκτρισμένο ξεδιπλώνεται μπροστά στα μάτια του θεατή σαν να υπάγεται στη λογική ενός κακού ονείρου από το οποίο δεν μπορεί κανείς να ξυπνήσει.
Εxtras: Ψηφιακή επεξεργασία της ταινίας υπό την εποπτεία της Κλερ Ντενί και του διευθυντή φωτογραφίας της, συνεντεύξεις με τη σκηνοθέτη, την πρωταγωνίστρια Ιζαμπέλ Ιπέρ και τον συμπρωταγωνιστή της, Ισαάκ Ντε Μπανκολέ, μικρού μήκους ντοκιμαντέρ της Ντενί για την πρεμιέρα του φιλμ στο φεστιβάλ του Καμερούν, μια σκηνή που δεν χρησιμοποιήθηκε ποτέ στο τελικό μοντάζ της ταινίας, τρέιλερ και ένα βιβλιαράκι με ανάλυση από την αξιοσέβαστη κριτικό Έιμι Τόμπιν. Μια καθ’ όλα υποδειγματική έκδοση!
(εταιρεία: The Criterion Collection / Χωρίς ελληνικούς υπότιτλους)

Λουκάς Κατσίκας

 

 

Κυκλοφορίες Μαΐου 2013

Κυκλοφορίες Αυγούστου 2012

Κυκλοφορίες Απριλίου 2012

Κυκλοφορίες Μαρτίου 2012

Κυκλοφορίες Φεβρουαρίου 2012

Κυκλοφορίες Ιανουαρίου 2012

Κυκλοφορίες Δεκεμβρίου 2011

Κυκλοφορίες Νοεμβρίου 2011

Κυκλοφορίες Οκτωβρίου 2011

Κυκλοφορίες Σεπτεμβρίου 2011

Κυκλοφορίες Αυγούστου 2011

Κυκλοφορίες Ιουλίου 2011

Κυκλοφορίες Ιουνίου 2011

Κυκλοφορίες Μαΐου 2011

Κυκλοφορίες Απριλίου 2011

Κυκλοφορίες Μαρτίου 2011

Κυκλοφορίες Φεβρουαρίου 2011

Κυκλοφορίες Ιανουαρίου 2011