Κινηματογράφος | Ταινίες

Το Μαργαριταρένιο Κουμπί , 2015 (El botón de nácar)

Αξιολόγηση

Id

Σκηνοθεσία
Πατρίσιο Γκουζμάν
Σενάριο
Πατρίσιο Γκουζμάν
Πρωταγωνιστούν
Διάρκεια
82
Χώρα
Γαλλία, Ισπανία, Ελβετία, Χιλή
Είδος
Ντοκιμαντέρ
Πρεμιέρα
10 Δεκεμβρίου 2015

Η σχεδόν μεταφυσική σχέση του υγρού στοιχείου με τους αποδεκατισμένους αυτόχθονες της Παταγονίας και τους «εξαφανισμένους» αντιφρονούντες επί Πινοσέτ, σε ένα ποιητικό ντοκιμαντέρ με ωραία φωτογραφία και μουσική.

Η απίθανα στενόμακρη Χιλή διαθέτει τεράστια ακτογραμμή, αλλά η σχέση των κατοίκων της με τον πανταχού παρόντα Ειρηνικό υπήρξε κάπως φοβική. Φωτεινή εξαίρεση, όπως τεκμηριώνει μέσα από σπάνιο φωτογραφικό υλικό ο Γκουζμάν, οι νομάδες αυτόχθονες της Δυτικής Παταγονίας που επί δεκάδες χιλιάδες χρόνια όργωναν με τα κανό τους το δαιδαλώδες αρχιπέλαγος ζώντας σε αγαστή αρμονία με τη θάλασσα και τις πολικές θερμοκρασίες. Μετά, ήρθαν οι κονκισταδόρες… Και ο σημερινός χιλιανός πολιτισμός που, με το πρόσχημα της ασφάλειας, απαγορεύει στους ελάχιστους εναπομείναντες γηγενείς να ξανοίγονται στον ωκεανό με τα κανό τους. Αυτή είναι η μια συνισταμένη αυτού του ποιητικού ντοκιμαντέρ, που βραβεύτηκε για το σενάριό του στο Βερολίνο και αποτελεί δίπτυχο με το «Νοσταλγία και φως» (2010), το προηγούμενο φιλμ του Γκουζμάν. Ο δεύτερος και με μεγαλύτερο ειδικό βάρος άξονας της ταινίας πραγματεύεται τους περίπου 1.500 Χιλιανούς που επί δικτατορίας του Αουγούστο Πινοσέτ βασανίστηκαν, θανατώθηκαν και εν συνεχεία πετάχτηκαν από ελικόπτερα στη θάλασσα. Τα απομεινάρια τους βρέθηκαν στα βάθη του ωκεανού, μαζί με το «Μαργαριταρένιο κουμπί» του Παταγόνα, Τζέμι Μπάτον (1815-1864), ο οποίος με δέλεαρ αυτό το ευτελές εξάρτημα ρουχισμού ακολούθησε τον άγγλο θαλασσοπόρο, Φιτζρόι, έζησε για ένα χρόνο ως «εξαγγλισμένη» curiosité στη Γηραιά Αλβιώνα και ξαναγύρισε στην πατρογονική γη του για να εκμετρήσει το ζην ως μείγμα Δυτικού και Παταγόνα…

Η ταινία γοητεύει τις αισθήσεις, ενώ οι ιστορίες όσων «έθαψε» το νερό –που, όπως λέγεται έχει μνήμη– φέρουν ηχηρό πολιτικό σχόλιο για τις μαύρες σελίδες της χιλιανής ιστορίας. Η αλήθεια, πάντως, είναι πως η εξαιρετική φωτογραφία (του Κατέλ Ντγιάν), που απαθανατίζει ασύλληπτης ομορφιάς υδάτινες εικόνες, από σταγόνες μέχρι παγετώνες, και η εμπνευσμένη μουσική επένδυση (των Μιράντα ι Τόμπαρ και του Χιούζ Μαρέσαλ) στέκει ένα τσικ πιο πάνω από το αμιγώς τεκμηριωτικό μέρος του ντοκιμαντέρ, το οποίο περιλαμβάνει off εξπρεσιονιστική αφήγηση, σύντομες συνεντεύξεις με μελετητές ή εμπλεκόμενους στις «θαλάσσιες» εκκαθαρίσεις, καθώς και εκτενείς τοποθετήσεις του ποιητή, Ραούλ Σουρίτα.

Τατιάνα Καποδίστρια

Φωτογραφίες