Κινηματογράφος | Ταινίες

Νοσταλγώντας το Φως , 2010 (Nostalgia de la Luz)

Αξιολόγηση

Id

Σκηνοθεσία
Πατρίσιο Γκουζμάν
Σενάριο
Πατρίσιο Γκουζμάν
Πρωταγωνιστούν
Διάρκεια
90
Χώρα
Χιλή, Γαλλία, Ισπανία, Γερμανία
Είδος
Ντοκιμαντέρ
Πρεμιέρα
22 Σεπτεμβρίου 2016

Η σαγήνη του σύμπαντος, αλλά και των τηλεσκοπίων που την παρατηρούν, συναντιέται με τις χαροκαμένες γυναίκες των «εξαφανισμένων» αντιφρονούντων του καθεστώτος Πινοτσέ σε μια χιλιανή έρημο… Κινηματογραφικό ποίημα που συγκλονίζει.

Η πρόσφατη πολιτικο-κοινωνική ιστορία της πατρίδας του, της Χιλής, στοιχειώνει, ως γνωστόν, την κινηματογραφική δημιουργία του Γκουζμάν. Αυτή τη φορά, οι ανοιχτές πληγές από την στυγνή δικτατορία του Αουγούστο Πινοτσέ «κοιτάζουν» προς την σαγηνευτική απεραντοσύνη του ουρανού και συνδυάζονται –όσο κι αν ηχεί παράδοξο– με την αστρονομία. Πώς στο καλό; Η απάντηση βρίσκεται στον εξωπραγματικά άνυδρο και διαυγή τόπο, όπου πραγματοποιήθηκαν τα γυρίσματα (εξαιρετική η διεύθυνση φωτογραφίας του Κατέλ Ντγιάν). Ο λόγος, για την έρημο Ατακάμα, το πιο άνυδρο σημείο του πλανήτη (εκτός πόλων), ένα μακρόστενο οροπέδιο 1.000 χιλιομέτρων μεταξύ Άνδεων και Ειρηνικού, όπου παλιότερα υπήρχαν ορυχεία νιτρικού νατρίου, ή προ-κολομβιανοί οικισμοί. Σήμερα, η έλλειψη νέφωσης και φωτορύπανσης, μαζί με το υψόμετρο και την ανοιχτοσύνη έχουν αναδείξει την Ατακάμα ως το ιδανικό μέρος για αστρονομική παρατήρηση. Το πρώτο 15λεπτο του φιλμ, η ανθρώπινη παρουσία απουσιάζει εντελώς. Η έρημος, ο φαντασμαγορικός ουρανός της, και τα απομεινάρια του ανθρώπινου πολιτισμού δίπλα στα «εξωγήινα» σχήματα των πολυεθνικών αστρονομικών σταθμών «ντύνονται» με τη μουσική (Μιράντα Τομπάρ) και την off αφήγηση του ίδιου του σκηνοθέτη εισάγοντάς μας στην Ατακάμα.
Κι ύστερα, έρχεται η σύνδεση με το χιλιανό τραύμα. Και τα (πάντα ποιητικά) πλάνα με τις φιγούρες γυναικών, που σκυμμένες πάνω από το χώμα σκάβουν μπας και βρουν απομεινάρια των δικών τους, που «εξαφανίστηκαν» επί Πινοτσέ –και πιθανότατα τάφηκαν εδώ… «Θα ήθελα τα τηλεσκόπια να μην κοιτούν μόνο προς τον ουρανό, αλλά να μπορούσαν να δουν και μέσα στη γη, ώστε να τους βρούμε», λέει χαρακτηριστικά μια τους στην κάμερα του Γκουζμάν. Η εμπνευσμένη σύνδεση του χαοτικού σύμπαντος με τις ατομικές τραγωδίες των συγγενών των «εξαφανισμένων» ενισχύεται μέσα από δηλώσεις κι άλλων γυναικών, καθώς και αστρονόμων, αρχαιολόγων, και επιζήσαντων των στρατοπέδων συγκέντρωσης της χούντας. Εξάλλου, όπως σημειώνει ο Γκουζμάν, και η χιλιανή δικτατορία και η αστροπαρατήρηση ανήκουν στο παρελθόν (ότι παρατηρεί σήμερα ο αστρονόμος έχει «συμβεί» πριν από πολλά έτη φωτός, θυμηθείτε). Ένα παρελθόν που καλεί σε διερεύνηση.

Τατιάνα Καποδίστρια

Φωτογραφίες