ΚΥΡΙΑΚΗ 23 ΙΟΥΛΙΟΥ 2017
Κινηματογράφος | Ταινίες

Τα μυστήρια του Ιερώνυμου Μπος , 2016 (El Bosco. El jardín de los sueños)

Αξιολόγηση

Id

Σκηνοθεσία
Χοσέ Λουίς Λόπες-Λινάρες
Σενάριο
Κριστίνα Οτέρο
Πρωταγωνιστούν
Διάρκεια
90
Χώρα
Γαλλία, Ισπανία
Είδος
Ντοκιμαντέρ
Πρεμιέρα
20 Απριλίου 2017

Η παρουσία κάποιων πολύ διάσημων καλλιτεχνών, που μιλούν για τον εμβληματικότερο πίνακα-τρίπτυχο του μεσαιωνικού Ολλανδού ζωγράφου, δεν καταφέρνει να προσδώσει ενδιαφέρον σε αυτό το παλιομοδίτικο, ακαδημαϊκό και κακοργανωμένο ντοκιμαντέρ.

Ο Ολλανδός Ιερώνυμους φαν Άκεν (περ. 1450-1516), γνωστότερος ως Ιερώνυμος Μπος, είναι μοναδική περίπτωση ζωγράφου. Καίτοι το σωζόμενο έργο του έχει αυταπόδεικτα θρησκευτική θεματολογία, ο τρόπος που ο Μπος αποδίδει στους όψιμους πίνακές του την ανθρώπινη κατάσταση είναι διαχρονικά μοναδικός. Δηλαδή, εντελώς μεταμοντέρνος, σουρεαλιστικός, φευγουά, τολμηρός και υπερφαντασιακός. Και υπέροχα ζωγραφισμένος, βέβαια. Το πασίγνωστο τρίπτυχό του, «Ο κήπος των επίγειων απολαύσεων», που εκτίθεται στο Πράδο της Μαδρίτης, είναι το αποκλειστικό θέμα του ντοκιμαντέρ, το οποίο γυρίστηκε στο πλαίσιο των εκδηλώσεων του μουσείου για τα 500 χρόνια από τον θάνατο του ζωγράφου. Και, δυστυχώς, το κινηματογραφικό αποτέλεσμα είναι τελείως… μουσειακόˑ με την πιο βαρετή έννοια του όρου. Μια διαδοχή ομιλουσών κεφαλών επισημαίνει και ερμηνεύει εικαστικά και εννοιολογικά στοιχεία του έργου, καθώς η κάμερα ζουμάρει στην κόλαση λεπτομέρειας, βίτσιων, και δυσερμήνευτων συμβολισμών που ξεχειλίζουν απ’ το τρίπτυχο. Θεωρητικά, θα μπορούσε να ήταν ενδιαφέρον να ακούς τον Σαλμάν Ρούσντι, τον Ορχάν Παμούκ, τον Λουντοβίκο Εϊνάουντι, ή τον Μισέλ Ονφρέ (που συγκαταλέγονται στους 20+ συνεντευξιαζόμενους) να μιλάνε γι’ αυτόν τον ανάδελφο πίνακα. Στην πράξη, ωστόσο, ο Λόπες-Λινάρες οργανώνει το υλικό του τόσο πεζά, που όλες αυτές οι ενδιαφέρουσες (και μη) τοποθετήσεις δεν κατατείνουν πουθενά, πλην μιας κάποιας πληροφόρησης. Είναι απορίας άξιο, πώς ο σκηνοθέτης, έχοντας ένα τόσο μυστηριακό, πολύσημο και ψυχαναλυτικά «ενοχλητικό» έργο στα χέρια του, δεν κατάφερε να κάνει ένα φιλμ πιο ζουμερό, πιο φευγάτο –πιο ενδιαφέρον, εν τέλει. Εκτός κι αν ο παραλληλισμός των απολαύσεων του κεντρικού πίνακα με φωτογραφίες από την ηδονιστική ξενοιασιά του… Γούντστοκ, ή η χρήση του «In the Land of Gods and Monsters» της Λάνα ντελ Ρέι στο σάουντρακ συνιστούν, και καλά, ενδιαφέρουσες προσεγγίσεις.

 

Αλλά και σε επίπεδο σκέτης πληροφόρησης το ντοκιμαντέρ χωλαίνει. Μαθαίνουμε, βέβαια, ότι ο Μπος ζωγράφισε το τρίπτυχο για την αγία τράπεζα του παρεκκλησίου, που «ανήκε» στην Αδελφότητα της Παναγίας, της οποίας και ο ίδιος ήταν μέλος, ή ότι κάτω από την τελική εικόνα κρύβονται, όπως συχνά συμβαίνει στη ζωγραφική, άλλες μορφές που επιχρωματίστηκαν, αλλά μέχρι εκεί. Η ενδιαφέρουσα, ας πούμε, φευγαλέα παρατήρηση κάποιου ιστορικού ότι στην εποχή του Μπος, ανθρωποζωικές παράδοξες φιγούρες σαν αυτές που παρελαύνουν στο τρίπτυχο τρύπωναν συχνά στα διακοσμημένα περιθώρια χειρόγραφων βιβλίων, περνάει ανεκμετάλλευτη. Κρίμα. Του έπρεπε κάτι καλύτερο του Ιερώνυμου.

Τατιάνα Καποδίστρια

Φωτογραφίες