Κινηματογράφος | Ταινίες

Χωρίς Αγάπη , 2017 (Nelyubov)

Αξιολόγηση

Id

Σκηνοθεσία
Αντρέι Ζβιάνγκιντσεφ
Σενάριο
Ολέγκ Νιέγκιν, Αντρέι Ζβιάνγκιντσεφ
Πρωταγωνιστούν
Μαριάνα Σπίβακ, Αλεξέι Ρόζιν, Ματβέι Νόβικοφ, Μαρίνα Βασίλιεβα, Άνρις Κέις, Βαρβάρα Σμίκοβα, Μαξίμ Στολάνοφ, Ρομάν Μαντιάνοφ
Διάρκεια
127
Χώρα
Ρωσία, Γαλλία
Είδος
Κοινωνικό δράμα
Πρεμιέρα
19 Οκτωβρίου 2017

Ένα ζοφερότατο πορτρέτο της σημερινής ρωσικής κοινωνίας –όλο εγωκεντρισμό, κατανάλωση, και έλλειψη αγάπης ή νοιαξίματος– καταθέτει ο σπουδαίος ρώσος σκηνοθέτης με αφορμή τη διάλυση μιας τριμελούς μοσχοβίτικης οικογένειας.

Η Ζένια (Σπίβακ, εξαιρετική σε ρόλο-κελεπούρι), ιδιοκτήτρια ινστιτούτου αισθητικής κάπου στη Μόσχα, και ο Μπορίς (Ρόζιν, επίσης καλός), υπάλληλος γραφείου-χασομέρης σε μεγάλη εταιρεία, βρίσκονται στα πρόθυρα συναινετικότατου διαζυγίου. Μεταξύ τους δεν υπάρχει πια ίχνος αλληλοσεβασμού –ούτε λόγος για αγάπη. Ανυπομονούν κι οι δυο να αρχίσουν τις νέες τους ζωές –εκείνος με την χαζοβιόλα ξανθούλα Μάσα (Βασίλιεβα), που ήδη περιμένει το παιδί του, η Ζένια με τον εκλεπτυσμένο κι ευκατάστατο χήρο επιχειρηματία, Αντόν (Κέις). Εν μέσω προσβολών και θυμού, με την Ζένια να πασπατεύει διαρκώς το κινητό της, οι σύζυγοι κουβεντιάζουν τα διαδικαστικοπρακτικά –και, ούπς!, χωρίς περίσκεψιν, χωρίς λύπη, χωρίς αιδώ ομολογούν αμφότεροι ότι κανείς τους δεν θέλει να αναλάβει την επιμέλεια του 12χρονου γιού τους, Αλιόσα (Νόβικοφ), ένα ξανθό κλαράκι που κλαεί με βουβό αναφιλητό πίσω απ’ την πόρτα ακούγοντας τα λόγια των γονιών του… Ο Ζβιάνγκιντσεφ παίρνει το χρόνο του (ίσως λίγο περισσότερο απ’ όσο θα ήθελα) σκιαγραφώντας τις κομψευόμενες, εγωκεντρικές, συμφεροντολογικές, και άδειες από βαθύ συναίσθημα ξεχωριστές ζωές των δυο σύντομα τέως συζύγων. Ο Αλιόσα δεν υπάρχει πουθενά στο κάδρο. Μέχρι που μια μέρα, η δασκάλα του μικρού ειδοποιεί την Ζένια ότι ο Αλιόσα έχει δυο μέρες να φανεί στο σχολείο… Η αναζήτηση του παιδιού θα γίνει (για λίγο) το κεντρικό ζήτημα για τους δυο συζύγους-εχθρούς. Είναι, όμως, και πάλι απρόθυμοι, αδιάφοροι, θυμωμένοι, ανυπόμονοι να ζήσουν τη νέα ζωή τους…

Επιδεικνύοντας την ίδια υψηλή αισθητική (η φωτογραφία του Μιχαήλ Κριτσμάν και η μουσική του Γιεγκένιι Γκαλπερίν ζωγραφίζουν κανονικά) που χαρακτήριζε και το «Λεβιάθαν», ο ρώσος σκηνοθέτης καταθέτει ένα ακόμη πιο ζοφερό πορτρέτο της σημερινής ρωσικής κοινωνίας. Ίσως, επειδή εδώ το διακύβευμα των ηρώων δεν σχετίζεται με την (κρατική και μη) διαφθορά, αλλά με την σήψη κάθε συναισθήματος στο βωμό μιας μηχανιστικής, καταναλωτικής αυτοπραγμάτωσης. Η αγάπη μοιάζει να απουσιάζει από παντού. Σίγουρα λείπει από το επαρχιακό φτωχικό της μάνας της Ζένια –μιας γκρινιάρας, θρησκόληπτης, σκληρόπετσης χοντρής μέγαιρας– την οποία οι δυο γονείς επισκέπτονται μπας και ο Αλιόσα έχει καταφύγει σπίτι της (σιγά, ούτε κι αυτή τον θέλει). Περιέργως, ακόμη και η καλοοργανωμένη ομάδα εθελοντών, που ψάχνει τέτοια χαμένα παιδιά αντικαθιστώντας την αδύναμη και απρόθυμη να δράσει αστυνομία, παρουσιάζεται κάπως μηχανιστική και ψυχρή, καθώς ο Ζβιάνγκιντσεφ επιμένει στην τυπολατρική διαδικασία και οργάνωσή της, στην ασύρματη επικοινωνία, στις στεγνές συνομιλίες με τους απωθητικά αδιάφορους γονείς. Αποδεικνύοντας, όμως, πόσο σπουδαίος ανατόμος της ανθρώπινης, και δη της ρώσικης, ψυχής είναι, ο Ζβιάνγκιντσεφ αποκλείει κάθε μονόπαντη ανάγνωση των ηρώων του. Ακόμη κι η εξωφρενικά εγωκεντρική Ζένια –με το κινητό-προέκταση, τα λούσα, τις ρηχές αυταπάτες της– έχει τα ελαφρυντικά της. Και τα όριά της, όπως αποδεικνύει η φο-βε-ρή σκηνή στο νεκροτομείο… Πάντως, αν το βράδυ που θα πάτε να δείτε την ταινία είστε κάπως πεσμένοι ή μελαγχολικοί, μην πάτε. Όλη αυτή η χωρίς διέξοδο αποξένωση, τόσος ακριβοδίκαιος πεσιμισμός θα σας αποτελειώσει, φοβάμαι… 

Τατιάνα Καποδίστρια

Φωτογραφίες