Κινηματογράφος | Ταινίες

Το Τελευταίο Σημείωμα , 2017

Αξιολόγηση

Id

Σκηνοθεσία
Παντελής Βούλγαρης
Σενάριο
Ιωάννα Καρυστιάνη, Παντελής Βούλγαρης
Πρωταγωνιστούν
Ανδρέας Κωνσταντίνου, Αντρέ Χένικε, Μελία Κράιλινγκ, Τάσος Δήμας, Αινείας Τσαμάτης, Βασίλης Κουκαλάνι, Λουκάς Κυριαζής, Λευτέρης Λαμπράκης
Διάρκεια
106
Χώρα
Ελλάδα
Είδος
Ιστορικό δράμα
Πρεμιέρα
26 Οκτωβρίου 2017

Η προσωπική ιστορία ενός Κρητικού, αριστερού, συνδικαλιστή και διορισμένου διερμηνέα των Ναζί, με φόντο την Εκτέλεση των 200 της Καισαριανής την Πρωτομαγιά του 1944, σε μια πλούσια παραγωγή δραματοποιημένης Ιστορίας.

Η νέα ταινία του Βούλγαρη –τέσσερα χρόνια μετά την εξαιρετική «Μικρά Αγγλία» – δεν πραγματεύεται απλώς ένα κορυφαίο αληθινό γεγονός της σύγχρονης ελληνικής ιστορίαςˑ εστιάζει κυρίως στα αληθινά πρόσωπα που πρωταγωνίστησαν σε αυτό. Είναι οι Έλληνες αριστεροί αγωνιστές της Αντίστασης, που έγκλειστοι στο ναζιστικό στρατόπεδο του Χαϊδαρίου συνέχιζαν τη δράση τους και έθρεφαν την ελπίδα τους κρατώντας επαφή με τους «έξω» (υπέροχη λεπτομέρεια τα καρύδια μέσα στο ψωμί που μετέφεραν τα μικροσκοπικά σημειώματα της επικοινωνίας τους). Την Πρωτομαγιά του 1944, ως γνωστόν, 200 άνδρες από αυτούς τους κρατούμενους του Χαϊδαρίου εκτελέστηκαν στο Σκοπευτήριο Καισαριανής, ως αντίποινα για το θάνατο του γερμανού διοικητή Λακωνίας σε ενέδρα των ανταρτών στους Μολάους.

Ο Βούλγαρης και η Καρυστιάνη παρακολουθούν τα γεγονότα μέσα από την ιστορία του Ναπολέοντα Σουκατζίδη (1909-1944), ενός 34χρονου Ηρακλειώτη μικρασιατικής καταγωγής, που ως αγωνιστής του λαϊκού κινήματος ήταν από το 1936 είτε φυλακή, είτε εξορία, πριν παραδοθεί στους Γερμανούς μαζί με άλλους πολιτικούς κρατούμενους. Όντας μορφωμένος, συγκροτημένος και πολύγλωσσος ο Σουκατζίδης (Κωνσταντίνου) είχε χριστεί διερμηνέας από τον Γερμανό διοικητή του Χαϊδαρίου, Καρλ Φίσερ (Χένικε). Αυτό το αντιθετικό δίπολο μεταξύ διερμηνέα και διοικητή, αγωνιστή και κατακτητή, καθώς και ο ιδιότυπος θαυμασμός που έτρεφε ο γερμανός στρατιωτικός για τον πράο και γενναίο έλληνα κρατούμενο, είναι ο μοχλός που κινεί την αφήγηση. Οι ερμηνείες του Χένικε και ειδικά του δωρικού κι ολόσωστου Κωνσταντίνου είναι από τα ατού της ταινίας, μαζί με την ατμοσφαιρική φωτογραφία του Σίμου Σαρκετζή (υπέροχα κοντινά στα πρόσωπα). Λιγότερο δυνατοί, αντιθέτως, οι διάλογοι μεταξύ δυο αντρών, που ενδίδουν κατά στιγμές σε μια υπέρμετρα φιλοσοφικίζουσα διάθεση.   

Οι υπόλοιποι χαρακτήρες της ταινίας, αν και σαφώς λιγότερο αναπτυγμένοι, χρωματίζουν με ωραίες, ανθρώπινες πινελιές τη ζωή στο στρατόπεδο (εξαιρετικός ο Τσαμάτης, στο ρόλο του Χρήστου, του ανήσυχου συγκρατούμενου και φίλου του Ναπολέοντα). Επισκεπτήρια από τις γυναίκες, κουβέντες αλληλεγγύης κι εγκαρτέρησης, μαύρα μαντάτα από το κολαστήριο της οδού Μέρλιν, ανθρώπινες αδυναμίες, φόβος που αναδιπλώνεται μπρος στην άσβεστη ελπίδα… Ιδιαίτερα, επίσης, προσεγμένος ο σκηνικός χώρος, που στήθηκε στις φυλακές Ιτζεδίν έξω απ’ τα Χανιά. Κι ενώ ο Ναπολέων αρνείται (δυο φορές) την πρόταση του Φίσερ να σώσει τον εαυτό του και την μνηστή του (Κράιλινγκ), βάζοντας άλλον κρατούμενο στη θέση του στο εκτελεστικό απόσπασμα, η ταινία οδηγείται προς το ζοφερό φινάλε στην Καισαριανή, σε μια λίγο παράταιρα «χολιγουντιανή» σκηνή, που κάνει οριακά κατάχρηση της αργής κίνησης αποδυναμώνοντας κάπως το λιτό και αυθεντικό συναίσθημα της υπόλοιπης ταινίας.

 

Τατιάνα Καποδίστρια

Φωτογραφίες