Κινηματογράφος | Ταινίες

Καζαντζάκης , 2017

Αξιολόγηση

Id

Σκηνοθεσία
Γιάννης Σμαραγδής
Σενάριο
Γιάννης Σμαραγδής
Πρωταγωνιστούν
Οδυσσέας Παπασπηλιόπουλος, Μαρίνα Καλογήρου, Νίκος Καρδώνης, Αργύρης Ξάφης, Θοδωρής Αθερίδης, Γιούλικα Σκαιδά, Ζέτα Δούκα, Αλέξανδρος Κολλάτος, Στέφανος Ληναίος
Διάρκεια
Χώρα
Ελλάδα
Είδος
Βιογραφικό δράμα
Πρεμιέρα
23 Νοεμβρίου 2017

Με άξονα την αυτοβιογραφική «Αναφορά στον Γκρέκο», η ζωή και το έργο του Νίκου Καζαντζάκη υπεραπλουστεύονται μέσα από μια αρκετά φροντισμένη, αλλά ρηχά φολκλορική, άνιση και κακοργανωμένη ταινία.

Μετά τον Καβάφη και τον Θεοτοκόπουλο, ο γνωστός σκηνοθέτης καταπιάνεται με τη ζωή και το έργο ενός ακόμη εμβληματικού Έλληνα δημιουργού, του Νίκου Καζαντζάκη. Μόνο που δυστυχώς η ταινία στέκεται με χρονολογική μεν σειρά, αλλά άτακτα κι ασύνδετα σε επιλεγμένα σημαντικά γεγονότα της ζωής του Κρητικού συγγραφέα, χωρίς να εμβαθύνει καθόλου στην ουσία των πνευματικών, ηθικών και θρησκευτικών προβληματισμών του. Πρόκειται, δηλαδή, για ταινία που απευθύνεται στον απολύτως αδαή και τηλεοπτικά γαλουχημένο θεατή προτάσσοντας φολκλορικά ή ρηχά συναισθηματικά στοιχεία από τη ζωή του εννιά φορές προτεινόμενου για Νομπέλ λογοτέχνη. Με άξονα την αυτοβιογραφική μυθιστορία του «Αναφορά στον Γκρέκο», και με την αφήγηση να επιστρέφει κάθε τόσο στον μεσήλικα Καζαντζάκη (Παπασπηλιόπουλος), που με τη βοήθεια της δεύτερης συζύγου του, Ελένης Σαμίου-Καζαντζάκη (Καλογήρου), ανακαλεί και οργανώνει περιόδους του βίου του για το εν λόγω βιβλίο, η ταινία ξεκινάει από τα παιδικά του χρόνια στην τουρκοκρατούμενη ακόμα Κρήτη δίπλα στον σκληροτράχηλο πατέρα του, καπετάν-Μιχάλη (Ξάφης). Ακολουθούν οι νομικές σπουδές του στην Αθήνα και η γνωριμία του με τον Άγγελο Σικελιανό (Καρδώνης), τα ευρωπαϊκά ταξίδια του συγγραφέα και τα πρώτα λογοτεχνικά του βήματα, για να περάσει αργότερα στις δυσκολίες της Κατοχής, στη διεθνή αναγνώριση, πριν κλείσει με το σπίτι των Καζαντζάκη στην Αντίμπ της Γαλλίας και τον θάνατό του συγγραφέα (εδώ, τον υποδύεται ο Ληναίος) στο Φράιμπουργκ της Δ. Γερμανίας το 1957 σε ηλικία 74 ετών.

Το κακά οργανωμένο σενάριο φωτίζει δικαίως, με μια μεγάλη ηλιοφίλητη σκηνή παρά ‘θιν αλός, τη φιλία του Καζαντζάκη με τον εργάτη, Αλέξη Ζορμπά (Αθερίδης), αλλά παραβλέπει εντελώς τα ταξίδια στην Σοβιετική Ένωση, ας πούμε, ενώ «πασαλείβει» ακροθιγώς το μείζον ζήτημα της ρήξης του με την οργανωμένη Ελληνορθόδοξη εκκλησία. Ελάχιστα πειστικοί οι περισσότεροι διάλογοι, ενώ το διαρκές voice over του συγγραφέα περισσότερο κουράζει παρά μεταρσιώνει ή διαφωτίζει. Επίσης σόλοικη επιλογή η κακά μονταρισμένη εμβόλιμη και ξαφνική χρήση αρχειακού ασπρόμαυρου υλικού σε κάποια σημεία της αφήγησης. Και μέσα σε όλη αυτή την εύπεπτη, φολκλορική απλοϊκότητα, έρχεται και μια (τριπλή) εντελώς άγαρμπη τοποθέτηση προϊόντος-γκρίζα διαφήμιση γνωστού Κρητικού τρόφιμου (που πιθανότατα υπήρξε συν-χρηματοδότης του εγχειρήματος) που ευτελίζει τελεσίδικα το όλον. Πραγματικά υπάρχουν στιγμές που η ταινία προκαλεί θυμηδία, πράγμα ελάχιστα αρμόζον για μια προσωπικότητα σαν τον Καζαντζάκη… Όσον αφορά τις ερμηνείες, ο Παπασπηλιόπουλος προσπαθεί αξιέπαινα να προσδώσει βάθος στο αβαθές κατασκεύασμα του Σμαραγδή και κατά στιγμές το πετυχαίνει, ο Καρδώνης παραδίδει έναν ενδιαφέροντα αλλά οριακά γελοιογραφικό Σικελιανό, ενώ από τους υπόλοιπους ξεχώρισα την Μελίνα Μερκούρη της Δούκα, η οποία αποδίδει σωστά τον αέρα και την κινησιολογία της ονομαστής Ελληνίδας. Στα θετικά της ταινίας, η φωτογραφία του Άρη Σταύρου που καταφέρνει να βγάλει κινηματογραφική ομορφιά σε πείσμα του εύκολου φολκλόρ που συνολικά αναδίδει η ταινία.

Τατιάνα Καποδίστρια

Φωτογραφίες