Κινηματογράφος | Ταινίες

Το Τετράγωνο , 2017

Αξιολόγηση

Id

Σκηνοθεσία
Ρούμπεν Όστλουντ
Σενάριο
Ρούμπεν Όστλουντ
Πρωταγωνιστούν
Κλάες Μπανγκ, Ελίζαμπεθ Μος, Ντόμινικ Ουεστ, Τέρι Νόταρι, Κρίστοφερ Λέσο
Διάρκεια
142
Χώρα
Σουηδία, Δανία, Γαλλία, Γερμανία
Είδος
Σατιρική δραμεντί (κάπως…)
Πρεμιέρα
07 Δεκεμβρίου 2017

Η μοντέρνα τέχνη, ένα κλεμμένο πορτοφόλι, η έλλειψη κοινωνικής ενσυναίσθησης, κι ένας διανοούμενος επιμελητής μουσείου συνυφαίνονται απρόσμενα σε αυτή την οπωσδήποτε δεξιοτεχνική, αλλά και υπέρμετρα φιλόδοξη ταινία.

Η νέα ταινία του 43χρονου Σουηδού –που εντυπωσίασε προ τριετίας με το «Ανωτέρα βία», και κέρδισε τον Χρυσό Φοίνικα φέτος με τούτην δω– θέτει ένα καίριο ερώτημα: πού διάολο χάθηκε η κοινωνική αλληλεγγύη και η εμπιστοσύνη προς τον άγνωστο συνάνθρωπο; Συγχρόνως, η ταινία ξεμπροστιάζει καταπληκτικά την αυτάρεσκη δηθενιά που χαρακτηρίζει τον μικρόκοσμο της σύγχρονης τέχνης. Α, και με την κοινωνική ανισότητα καταπιάνεται επίσης το φιλμ, η οποία έχει θεριέψει λόγω μεταναστευτικών ροών, ανεργίας και ξεχαρβαλώματος του κοινωνικού κράτους (ναι, ακόμα και στη Σουηδία…). Κι είναι και το φλέγον ζήτημα της καλωδιωμένης ζωής, που ανεβοκατεβάζει ήρωες και ουτιδανούς με ένα κλικ του ποντικιού σε ένα αέναο κυνήγι εντυπώσεων –κι αυτό εκτίθεται δεόντως στην ταινία. Και μην ξεχάσουμε, βέβαια, τη σχέση των δυο φύλων, ένα χιλιόχρονο παιχνίδι εμπιστοσύνης, κυριαρχίας και υποταγής (που ενίοτε παίζεται πάνω από ένα χρησιμοποιημένο προφυλακτικό, όπως βλέπουμε σε μια απολαυστική σκηνή ανθολογίας). Τι άλλο, τι άλλο; Α, ναι, παίζει και το θέμα της επαιτείας. Ή το άλλο, με τους δωρητές-λεφτάδες που ποτίζουν (άκριτα;) τη σύγχρονη τέχνη. Μην σας κουράζω: κείνο που θέλω να πω είναι πως ΟΛΑ αυτά τα θέματα –που προσεγγίζονται με χιουμοροσοβαρότητα, ουσία, και σαγηνευτική κινηματογραφική μαεστρία από τον Όστλουντ– είναι, προφανώς, πάρα πολλά. Και ξεχειλώνουν την ταινίαˑ γεγονός που φαίνεται στη μεγάλη της διάρκεια. Με ένα γενναιόδωρο κόψιμο –και μ’ ένα λιγότερο mainstream, διδακτικό φινάλε– η ταινία θα ήταν πραγματικά έξοχη.

Κεντρικό πρόσωπο, ο Κρίστιαν, ένας 50άρης-κινούμενη διαφήμιση της σημερινής κουλ, μοδάτης, και σκεπτόμενης ευζωίας, που ενσαρκώνει υποδειγματικά ο γοητευτικός Δανός, Μπανγκ. Επιμελητής σε μουσείο σύγχρονης τέχνης, διαζευγμένος πατέρας δυο μικρών κοριτσιών, μετα-γιάπης με οικολογικές ανησυχίες και αψεγάδιαστη γκαρνταρόμπα, ο Κρίστιαν, μια ωραία πρωία, εκεί που περπατάει στο πολυσύχναστο κέντρο του Γκέτεμποργκ πηγαίνοντας για δουλειά, πέφτει θύμα μιας καλοστημένης «θεατρικής» κομπίνας που τον ξαλαφρώνει από πορτοφόλι, κινητό και μανικετόκουμπα-κειμήλιο. Χάρη στο GPS του τηλεφώνου, τα κλοπιμαία εντοπίζονται σε λαϊκή πολυκατοικία. Κι ο σαστισμένος, μα πάντα κουλ, Κρίστιαν αποφασίζει να αφήσει ανώνυμο σημείωμα-προειδοποίηση σε όλα τα διαμερίσματα του εν λόγω κτιρίου… Απόφαση που θα πυροδοτήσει μια αλυσίδα γεγονότων, τα οποία ο Όστλουντ κλιμακώνει σχεδόν χιτσκοκικά καταφέρνοντας συγχρόνως να σχολιάσει κάποια από τα σημαντικά κοινωνικά ζητήματα που λέγαμε πιο πάνω. Από δίπλα, παίζει και «Το τετράγωνο» (του τίτλου), ένα προχώ, μεταμοντέρνο έργο τέχνης, το οποίο ετοιμάζεται να εκθέσει το μουσείο. Πρόκειται για ένα πλακόστρωτο τετράγωνο μαρκαρισμένο με νέον, μέσα στο οποίο, σύμφωνα με το κόνσεπτ της δημιουργού του, «όλοι μοιραζόμαστε ίσα δικαιώματα και υποχρεώσεις». Κι από κει θα βγουν ένα κάρο πολύ ουσιαστικά θέματα –και μια καθηλωτική σκηνή στα εγκαίνια της έκθεσης, στην οποία λάμπει με την σωματικότατη ερμηνεία του ο Αμερικανός πρώην ενοργανίστας, Τέρι Νόταρι, στο ρόλο του α-γλωσσικού ανθρωποπίθηκου που κοσμεί και την αφίσα της ταινίας. Κι είναι και το αλλόκοτα κυνικό φλερτ του Κρίστιαν με Αμερικανίδα δημοσιογράφο (Μος, εξαιρετική), που γράφει για τη δραστηριότητα του μουσείου. Κι είναι και πάρα πολλά άλλα… Σχεδόν όλα τους (με κύρια εξαίρεση το φινάλε-αμερικανιά), πάντως, δομημένα και εκτελεσμένα από έναν δημιουργό που έχει πράματα να πει –και μάλιστα με εντελώς γοητευτικό τρόπο. 

Τατιάνα Καποδίστρια

Φωτογραφίες