ΤΕΤΑΡΤΗ 15 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ 2018
Κινηματογράφος | Ταινίες

Μαργκερίτ Ντυράς | Η οδύνη , 2017 (La douleur)

Αξιολόγηση

Id

Σκηνοθεσία
Εμανουέλ Φινκιέλ
Σενάριο
Εμανουέλ Φινκιέλ
Πρωταγωνιστούν
Μελανί Τιερί, Μπενουά Μαζιμέλ, Μπενζαμάν Μπιολέ, Γκρεγκουάρ Λεπράνς-Ραννγκέ, Εμανιέλ Μπουρντιέ, Σουλαμί Αντάρ
Διάρκεια
126
Χώρα
Γαλλία, Βέλγιο, Ελβετία
Είδος
Δράμα
Πρεμιέρα
26 Απριλίου 2018

Η αδυσώπητη αναμονή της Μαργκερίτ Ντυράς για την επιστροφή του αντιστασιακού άντρα της από τα ναζιστικά στρατόπεδα, σε μια γοητευτικά δομημένη και φιλμαρισμένη κατάδυση στην απόγνωση της εξαιρετικής πρωταγωνίστριας.

Είναι γενικά άθλος η πετυχημένη μεταφορά ενός στιβαρού λογοτεχνήματος στη μεγάλη οθόνη. Πόσο μάλλον, όταν το λογοτέχνημα είναι μια αυτοβιογραφική, παραληρηματική κατάδυση στην ψυχή της συγγραφέως. Το βιβλίο «Η οδύνη» εκδόθηκε το 1985 και βασίζεται σε δυο παλιά τετράδια-ημερολόγια που η Μαργκερίτ Ντυράς κρατούσε στη διάρκεια της γερμανικής κατοχής, περιγράφοντας, κατά στιγμές αποκλειστικά, την αβάσταχτη οδύνη της αναμονής για τον άντρα της, αντιστασιακό συγγραφέα Ρομπέρ Αντέλμ, που είχε συλληφθεί από τους Ναζί το 1944. Η έξοχη ταινία του Φινκιέλ αντλεί υλικό από δυο μέρη της έντυπης «Οδύνης». Το πρώτο εκτυλίσσεται αρχές του 1944 και αφορά την γνωριμία της Ντυράς με τον Πιέρ Ραμπιέ (Μαζιμέλ), ένα συνεργάτη των Ναζί, που όλο της υποσχόταν ότι θα της έφερνε νέα για τον άντρα της. Το δεύτερο τοποθετείται κάποια στιγμή το 1945, όταν επιζήσαντες των στρατοπέδων συγκέντρωσης επέστρεφαν στο Παρίσι –και η Ντυράς περίμενε, περίμενε, πάντα και μόνο περίμενε τον Ρομπέρ της. Μόνο που το σχεδόν φλερτ της ηρωίδας με τον Ραμπιέ, ή οι συναντήσεις της με τους αντιστασιακούς και η έντονη σχέση της με τον συναγωνιστή, Ντιονίς Μασκολό (Μπιολέ), ο οποίος αργότερα έγινε πατέρα του παιδιού της, γενικά όλα όσα συμβαίνουν γύρω από την Ντυράς είναι σε δεύτερη μοίρα. Είναι απλά το φλουταρισμένο φόντο γύρω από την ολοκάθαρη, υπερπαρούσα Μαργκερίτ, εύρημα το οποίο προκρίνει η θαυμάσια φωτογραφία του Αλεξίς Καβιρσίν για να τονίσει την πεμπτουσία του βιβλίου. Παρεμπιπτόντως, η φωτογραφία είναι ίσως το κορυφαίο ατού της ταινίας: από τα καπνισμένα εσωτερικά των παριζιάνικων μπιστρό, και το σπίτι της Ντυράς, έως τις σκηνές στους δρόμους της Πόλης του Φωτός, με και χωρίς ναζιστικές σημαίες, πρωτίστως, όμως, όταν ακολουθεί από πολύ κοντά το εκφραστικό πρόσωπο της πρωταγωνίστριας, η κάμερα πραγματικά συμπυκνώνει την πεμπτουσία του βιβλίου.  

Και η πεμπτουσία του βιβλίου λουφάζει στα τρίσβαθα της ψυχής της Ντυράς. Είναι η αδυσώπητη αναμονή, η ασίγαστη πάλη με τα συναισθήματά της που πρωταγωνιστούνˑ και ο Φινικιέλ έχει κάνει εξαιρετική δουλειά στην εικονογράφηση των απλών, μα μοναδικά διαλεγμένων λέξεων της συγγραφέως, που ακούμε κάθε τόσο με τη φωνή της κεντρικής ηρωίδας. Όλα κινηματογραφούνται από την οπτική της –η Κατοχή, ο φόβος, η Απελευθέρωση, η χαρά… Τα πάντα είναι υποκειμενικά –«Αξίζει να τον περιμένω;». «Θα τον περιμένω και μετά θα πεθάνω». «Υπήρξε ποτέ, αλήθεια, ο Ρομπέρ;». Δίπλα σε αυτή την δεξιοτεχνική απόδοση ενός καθόλου κινηματογραφικού κειμένου, η ταινία μπορεί εύκολα να καμαρώνει και για τις ερμηνείες ολόκληρου του καστ. Είναι, όμως, η Τιερί, εύθραυστη και κυνική ταυτόχρονα, εγωκεντρική και δοτική μαζί, που λάμπει με την πολυεπίπεδη ενσάρκωση της Μαργκερίτ Ντυράς. Δείτε την μόνο στην σκηνή λίγο πριν το τέλος, όταν αναλύεται σε αναφιλητά, αδυνατώντας να αντικρύσει… α, δεν λέω άλλα. Μπορεί η ιστορία να είναι γνωστή και οι ζωές των εμπλεκόμενων κοινή γνώση, αλλά η ταινία διατηρεί ένα σχεδόν αστυνομικό σασπένς για το τι απέγινε ο Ρομπέρ. Τόσο βαθιά στην αγωνία και την απόγνωση της Ντυράς φτάνει. Τόσο κοντά στην οδύνη της.

Τατιάνα Καποδίστρια

Φωτογραφίες