Κινηματογράφος | Πρόσωπα

Η Όλγα Μαλέα μιλά για τη σεξουαλική παρενόχληση και τα σποτ που έγιναν viral 29 Νοεμβρίου 2017

«Οι γιατροί που ζήτησαν την απόσυρση των σποτ αντέδρασαν φοβικά».

Ο καθηγητής λέει στη φοιτήτρια ότι σκοπεύει να την «κόψει» στο μάθημα εκτός αν συναντηθούν ιδιαιτέρως… Ο διαχυτικός δικηγόρος ακουμπά παντού την ασκούμενη νεαρή, τονίζοντάς της πόσο τυχερή είναι που την επέλεξε για το γραφείο του… Ο προϊστάμενος  «ρίχνεται» στη συνεργάτιδά του που περιμένει προαγωγή, υποσχόμενος ότι θα τη βοηθήσει… Ο παιδίατρος πιάνει το στήθος της μητέρας του μικρού, ανησυχώντας δήθεν μήπως έχει «ακροαστικά»... Είναι τέσσερα πραγματικά περιστατικά που έγιναν διαδικτυακά και τηλεοπτικά σποτ από τη σκηνοθέτιδα Όλγα Μαλέα στο πλαίσιο της καμπάνιας της Γενικής Γραμματείας Ισότητας των Φύλων ενάντια στη «σεξουαλική παρενόχληση». Σκοπός είναι να γνωρίσουν οι γυναίκες και οι άνδρες τι σημαίνει ακριβώς «σεξουαλική παρενόχληση» και πως θα σταματήσει. Είναι εύκολο; Καθόλου, αφού η σεξουαλική παρενόχληση γίνεται πίσω από κλειστές πόρτες και χωρίς μάρτυρες, όπως δείχνουν και τα σποτ.
Η Όλγα Μαλέα μιλά στο www.tospirto.net για την πρώτη φορά που εκείνη ένιωσε να παρενοχλείται, την ιδέα των γυρισμάτων και την απρόσμενη… «βοήθεια» του Ιατρικού Συλλόγου για τη διάδοση των σποτ, που πλέον έχουν γίνει viral.

Περιμένατε ότι θα είχαν τόσο γρήγορη διάδοση τα σποτ;
Σε καμία περίπτωση δεν πιστεύαμε ότι θα έκαναν 30.000 προβολές μέσα στο πρώτο βράδυ που ανέβηκαν στο διαδίκτυο. Ήταν μεγάλη έκπληξη για εμάς.

Πού αποδίδεται την επιτυχία τους;
Έπεσαν στο καλύτερο δυνατό τάιμινγκ. Στις 5 Οκτωβρίου είχε «σκάσει» το θέμα του Γουάινστιν στο Χόλιγουντ με τις καταγγελίες της Αντζελίνα Τζολί και της Γουίνεθ Πάλτροου, οπότε είχε ήδη ευαισθητοποιηθεί η κοινή γνώμη στο θέμα της σεξουαλικής παρενόχλησης. Σημαντικό ρόλο έπαιξε επίσης το γεγονός ότι ήταν «all star casting», έπαιζαν δηλαδή στα σποτ  πολύ γνωστοί και αγαπητοί στο κοινό ηθοποιοί, όπως και ότι είναι «αληθινά», είναι βασισμένα σε αληθινές ιστορίες που μπορεί να έχουν βιώσει πολλές γυναίκες με τον συγκεκριμένο ή παραπλήσιο τρόπο.     
Απ’ όσο γνωρίζω δουλεύατε αυτά τα σποτ πολλούς μήνες πριν «σκάσουν» τα σκάνδαλα στο Χόλιγουντ…
Η ιδέα γεννήθηκε μετά από ένα διεθνές συνέδριο του οργανισμού «Women in Film and Television», του οποίου είμαι μέλος. Συζητήσαμε με τη Γενική Γραμματεία Ισότητας τι θα μπορούσαμε να κάνουμε και αποφασίσαμε να οργανώσουμε μία καμπάνια για την πιο «light» εκδοχή της βίας εναντίον των γυναικών που είναι η σεξουαλική παρενόχληση (σε αντίθεση με τις σκληρές μορφές βίας, όπως είναι ο βιασμός ή ο ξυλοδαρμός).

Πώς επιλέξατε τις συγκεκριμένες τέσσερις ιστορίες;
Η Γενική Γραμματεία Ισότητας έβγαλε ένα δελτίο τύπου τον Ιούλιο ζητώντας από τις γυναίκες να πούνε προσωπικές εμπειρίες σεξουαλικής παρενόχλησης. Μαζεύτηκαν έτσι πάρα πολλά περιστατικά, προφορικά και γραπτά, και από αυτά κάναμε μία επιλογή ώστε να περιγράφονται ιστορίες από διαφορετικούς τομείς και χώρους. Όπως θα είδατε, υπάρχει ο χώρος της υγείας, της εκπαίδευση, ο δικηγορικός χώρος και ο εργασιακός χώρος – το ένα σποτ παραπέμπει στο δημόσιο. Επίσης αποφασίσαμε να μην είναι κραυγαλέες περιπτώσεις παρενόχλησης, όπως για παράδειγμα να πιάνει κάποιος τα οπίσθια μίας κοπέλας, που θα ήταν γκροτέσκο… Θέλαμε να μείνουμε στη λεπτή γραμμή που η παρενόχληση είναι μεταξύ επιθετικού κομπλιμέντου, αστείου και εκμετάλλευσης της θέσης εξουσίας ενός εργοδότη, ανώτερου κλπ. Στόχος της εκστρατείας είναι να οριοθετήσει τη σεξουαλική παρενόχληση και να κάνει άνδρες και γυναίκες να συνειδητοποιήσουν ότι, αν συμβαίνει κάτι τέτοιο, δεν είναι σωστό να συμβαίνει.
Παρατήρησα ότι έχετε κάνει τις λήψεις πίσω από στόρια, πίσω από διάφορα αντικείμενα, σαν να είναι μία «κρυφή κάμερα» που καταγράφει μία σκηνή που δεν προορίζεται να έχει θεατές. Είναι αυτό και το πιο δύσκολο χαρακτηριστικό στη σεξουαλική παρενόχληση, το γεγονός ότι δεν έχει «μάρτυρες»;  
Ακριβώς. Συμβαίνει σχεδόν πάντα κρυφά. Ο καθηγητής θα ζητήσει ιδιαίτερη συνάντηση από τη φοιτήτρια όταν οι συμφοιτητές της είναι στα εργαστήρια, ο δικηγόρος θα ακουμπήσει την ασκούμενη την Κυριακή το μεσημέρι, όταν λείπουν όλοι από το γραφείο… Αυτός είναι και ο στόχος της καμπάνιας. Να μιλήσει δημόσια για όσα συμβαίνουν ιδιωτικά. Να κάνει φανερά τα κρυφά. 

Πόσο εύκολο είναι να αποδείξει μία γυναίκα ότι έπεσε θύμα σεξουαλικής παρενόχλησης όταν δεν υπάρχουν μάρτυρες;
Το πρώτο θέμα είναι να μην συμβεί η σεξουαλική παρενόχληση. Αν γυρίσουμε στο 1900 στη Βιέννη θα θυμηθούμε ότι όλοι οι ψυχοθεραπευτές τα έφτιαχναν με τις θεραπευόμενές τους. Οι γυναίκες ερωτεύονταν τους ψυχαναλυτές τους, εκείνοι έκαναν σχέσεις μαζί τους, μετά εκείνες παρουσίαζαν ψυχωσικές εκδηλώσεις και γινόταν έτσι ένας φαύλος κύκλος. Σήμερα γνωρίζουμε ότι κάτι τέτοιο είναι απαράδεκτο και η σχέση πρέπει να είναι «no – no». Η κοινωνία εξελίσσεται.

Έχετε προσωπική εμπειρία σεξουαλικής παρενόχλησης;
Έχει ενδιαφέρον η ιστορία. Το 1985 ήμουν μεταπτυχιακή φοιτήτρια στην Αμερική, στο Yale. Η συγκάτοικός μου ερωτεύτηκε τον καθηγητή της και μετά τον παντρεύτηκε. Ο δικός μου καθηγητής, μου έπιανε τα χέρια, τα μαλλιά, τη μία ημέρα μου έλεγε ότι δεν θα πάρω ποτέ τη διατριβή μου και την άλλη ότι είμαι καταπληκτική... Εγώ δεν είχα κανένα ενδιαφέρον για τον άνθρωπο γιατί ήμουν ερωτευμένη με κάποιον άλλον. Δεν είχα όμως και τη σκέψη ότι μου κάνει κάτι κακό μέχρι που μία άλλη φοιτήτρια από τη Τζαμάικα μου λέει «αυτό που σου κάνει είναι σεξουαλική παρενόχληση». Της λέω «τι είναι αυτό;» Δεν είχα καν ακούσει για σεξουαλική παρενόχληση! Το να ακούσεις τον όρο «σεξουαλική παρενόχληση» - και αυτό κάνουν τα σποτ – σε διευκολύνει να οριοθετήσεις μία συμπεριφορά και να πεις ότι αυτή η συμπεριφορά δεν είναι αποδεκτή.

Το σποτ με τον παιδίατρο συζητήθηκε περισσότερο απ΄ όλα. Θα μπορούσε κάποιος, κάνοντας τον δικηγόρο του διαβόλου, να δει με λίγη κατανόηση την αρρωστημένη ερωτική επιθυμία αυτού του ανθρώπου να αγγίξει το στήθος της γυναίκας;
Σε καμία περίπτωση. Η γυναίκα στο σποτ εξαρτάται από τη γνώμη του ως ειδικού. Την κάνει να πιστέψει ότι ενδεχομένως κόλλησε το παιδί της πνευμονία - δημιουργώντας της έτσι τύψεις - και βρίσκει ευκαιρία να την εκμεταλλευτεί. Ο συγκεκριμένος άντρας προδίδει την εμπιστοσύνη και τη σχέση που πρέπει να έχει ο γιατρός με τον / την ασθενή του. Σε εμένα έχει συμβεί κάτι αντίστοιχο και μάλιστα χωρίς ο παιδίατρος να βγάλει έξω το παιδί...

Γιατί πιστεύετε ότι οι γιατροί αντέδρασαν τόσο έντονα, καταγγέλλοντας το σποτ και ζητώντας την απόσυρσή του;
Δεν γνωρίζω. Πάντως… βοήθησαν στη διάδοσή του. Το συγκεκριμένο σποτ είχε διπλάσιες «θεάσεις» από τα υπόλοιπα. Οι γιατροί, πιστεύω, ότι έχασαν την ουσία. Θα περίμενα να πουν ότι «είμαστε μαζί σας, δεν πρέπει να συμβαίνει αυτό - αν και όποτε συμβαίνει - και εδώ είμαστε να κάνουμε συστάσεις και να συζητήσουμε τρόπους αντιμετώπισης». Αντί αυτού αντέδρασαν φοβικά. Πάντως βοήθησαν να γίνει δημόσια κουβέντα και να διαδοθεί το μήνυμα. Προφανώς ο σκοπός μας δεν ήταν να πούμε ότι «οι παιδίατροι είναι αυτοί που παρενοχλούν σεξουαλικά τις γυναίκες σε αντίθεση με όλους τους άλλους γιατρούς ή όλους τους άλλους ανθρώπους…». Θα ήταν αστείο. 

Σε πολλά ιατρεία υπάρχει πάντα τρίτο άτομο στον χώρο όταν γίνονται «ευαίσθητες εξετάσεις», κάποια βοηθός ίσως, ένας νοσοκόμος…
Ο ένας τρόπος είναι αυτός και ο άλλος να εξηγεί ο γιατρός στον ασθενή ακριβώς την κάθε του κίνηση, κι να ρωτάει αν είναι σύμφωνος ο ασθενής με αυτήν. Μεταξύ μας τώρα, όταν ο άλλος σε πιάνει και έχει ερωτικό σκοπό το καταλαβαίνεις αμέσως. Μπορεί ο γιατρός να σου τρίβει το στήθος εκατό ώρες και να μην νιώσεις κανέναν ερωτισμό στις κινήσεις του. Είναι αρκετά ξεκάθαρο πότε συμβαίνει η κατάχρηση της εξουσίας του γιατρού και πότε δεν συμβαίνει. 

Φαντάζομαι ότι οι γυναίκες πρωταγωνίστριες (Ναταλία Δραγούμη, Μαρία Σολωμού, Τζωρτζίνα Λιώση, Λυδία Σγουράκη) δέχτηκαν εύκολα να παίξουν τον ρόλο του θύματος, που σίγουρα τις κάνει συμπαθείς. Με τους άνδρες ηθοποιούς (Γιάννης Ζουγανέλης, Βασίλης Χαλακατεβάκης, Θάνος Καληώρας και Αχιλλέας Σκεύης) είχατε κάποια θέματα; Είχαν αντιρρήσεις να υποδυθούν τέτοιους σιχαμερούς τύπους;
(γελά). Όχι, και οι άντρες και οι γυναίκες ηθοποιοί δέχτηκαν να παίξουν με ενθουσιασμό γιατί ταυτίστηκαν με το μήνυμα της καμπάνιας και όχι με τους συγκεκριμένους ρόλους.

Για να κλείσουμε την κουβέντα προβοκατόρικα, δεν φαντάζομαι να απαγορευτούν τα κομπλιμέντα και το φλέρτ;
Όχι βέβαια, αλλά το φλερτ θα πρέπει να αρέσει και στους δύο. Να μην πιστεύει ο ένας ότι κάνει φλερτ και η άλλη ότι δέχεται παρενόχληση, να μην υποχρεώνεται δηλαδή στο φλερτ γιατί θα χάσει τη δουλειά της… Αυτός είναι και ο κεντρικός στόχος της καμπάνιας: να ονοματίσει, να δείξει «μέσα από την κλειδαρότρυπα» με αυτά τα σποτ, ποια είναι η σεξουαλική παρενόχληση, οριοθετώντας της και ελπίζοντας ότι δεν θα συμβαίνει τόσο συχνά. Και δεν θα συμβαίνει τόσο συχνά γιατί θα διαμορφωθεί στην κοινωνία μία αντίληψη για το τι είναι σωστό και τι λάθος και επίσης θα υπάρχουν κυρώσεις για το «λάθος». Κανένας καθηγητής πλέον σε Αμερικανικό πανεπιστήμιο δεν ρισκάρει να κάνει σχέση με μία φοιτήτριά του. Θα κινδύνευε, όχι να χάσει τη δουλειά του στο συγκεκριμένο πανεπιστήμιο, αλλά να μην βρίσκει δουλειά σε κανένα πανεπιστήμιο… 

Δημήτρης Καλαντζής

Φωτογραφίες

Περισσότερα "Πρόσωπα"
ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ "ΠΡΟΣΩΠΑ" Main_gianni-smaragdi Συνέντευξη: Ο Γιάννης Σμαραγδής και η κατάθεση ψυχής στον... Καζαντζάκη «Υπήρξα βαθιά εγωιστής και δεν γνώριζα το καλό». Main_slider Συνέντευξη: Η Μαρίνα Καλογήρου μιλά στο www.tospirto.net «Ζήσαμε πολύ ξεχωριστές στιγμές μέσα σ’ αυτόν τον "τεράστιο, υψηλό και ιδανικό" κόσμο του Καζαντζάκη». Main_689142_photo2_-2- Ζωή Λάσκαρη - Σπάνιες πόζες της femme fatale του ελληνικού σινεμά Η «Ζωίτσα» από τα καλλιστεία στις Κάννες και από τον «Κατήφορο» στις «Θαλασσιές τις χάντρες». Main_%ce%ba%ce%b1%cf%81%ce%b1%ce%bc%ce%b1%ce%b3%ce%b3%ce%b9%cf%89%ce%bb%ce%b7%cf%82 Ο Μενέλαος Καραμαγγιώλης συναντιέται με αξιοσημείωτους ανθρώπους Ο Ελληνας σκηνοθέτης κινηματογραφεί τους αόρατους πρωταγωνιστές της διπλανής πόρτας. Main_renos1-e1366572220698 No budget... sorry Είκοσι χρόνια μετά το «No budget story», ο Ρένος Χαραλαμπίδης επιστρέφει με μια «πειραγμένη» εκδοχή της ταινίας του και μας συστήνεται ως συνθέτης.
#load_content_with_ajax