ΤΡΙΤΗ 16 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2018
Κινηματογράφος | Πρόσωπα

Συνέντευξη: Ο Γιάννης Σμαραγδής και η κατάθεση ψυχής στον... Καζαντζάκη 15 Νοεμβρίου 2017

«Υπήρξα βαθιά εγωιστής και δεν γνώριζα το καλό».

Ευγενής, πολυβραβευμένος, με σπουδαίες δουλειές να γεμίζουν τα χρόνια και την ύπαρξή του. Ο Γιάννης Σμαραγδής ανέλαβε και έφερε εις πέρας άλλη μία σημαντική κινηματογραφική ταινία. Ο «Καζαντζάκης» είναι γεμάτος με φως και αγάπη. Και αυτό το δημιούργημα - που φέρει την υπογραφή ενός σπουδαίου-  βρίσκει το δρόμο του προς τις αίθουσες αλλά και τις ψυχές των ανθρώπων. Με εφόδιο την αγαλλίαση, την καθαρότητα και την φροντίδα πολλών –ενωμένων- ανθρώπων.

Είστε ένας πολύ ευγενικός άνθρωπος. Η ευγένεια έχει θέση στη σημερινή εποχή;
Όλοι οι άνθρωποι έχουν μέσα τους τις δύο βασικές δυνάμεις που είναι προστατευμένες από το Θείο, το καλό και το κακό. Η ανθρώπινη βούληση είναι το στοιχείο που έχει ο καθένας από εμάς για να παίρνει αποφάσεις που ή τον απαλλάσσουν από διάφορα βάρη- η ψυχή γίνεται μ’ έναν τρόπο ελαφρύτερη για τον επόμενο κύκλο- ή η ψυχή επιβαρύνεται και επιστρέφει πίσω, σε χαμηλότερες οντότητες. Στη διαδρομή του πολιτισμού υπήρχαν –πάντα- περίοδοι που κυριαρχούσε περισσότερο το κακό από το καλό. Η εποχή που ζούμε είναι το προστάδιο ενός ηλεκτρονικού, φοροτεχνολογικού Μεσαίωνα. Δίνει περιθώριο στο αρνητικό. Υπό αυτές τις συνθήκες η τέχνη πρέπει να κινητοποιεί το αγαθό. Να ενεργοποιεί τα στοιχεία που οδηγούν τις ελεύθερες ψυχές, προς τη συμπαντική αρμονία, προς την ομορφιά. Οι άνθρωποι έχουμε συνηθίσει να υπολογίζουμε τη ζωή με τα χρόνια, ο καθένας με τα έτη που θα ζήσει. Το σύμπαν δε μετράει έτσι. Οι άνθρωποι θα έπρεπε να ψάχνουν να βρουν βαθύτερα τι είναι ο χρόνος και τι είναι ο καθένας από εμάς μέσα σ’ αυτόν. Αν έχεις συναίσθηση μπορείς ευκολότερα να πας προς το καλό. Το ευγενικό είναι το θετικό. Κάποιες φορές η τέχνη κάνει το λάθος να ενεργοποιεί το κακό στοιχείο πιστεύοντας ότι υπηρετεί το θετικό. Στην εποχή μας τα πράγματα δεν είναι και πολύ σαφή.

Οι άνθρωποι είναι σε θέση να ανακαλύψουν και να αγγίξουν το καλό; Τίθεται θέμα επιβίωσης για μία ακόμη φορά, θέμα οικονομικής επιβίωσης.
Αυτό δεν πρέπει να τον εμποδίζει από το να είναι καλός άνθρωπος. Στην Κατοχή, σε μεγάλες στερήσεις, υπήρχε πιο μεγάλη ανθρωπιά από ότι σε περίοδο ειρήνης. Ενώ δεν είχες να φας μοιραζόσουν τη μισή μπουκιά που είχες με το διπλανό σου. Στην εποχή μας έχει κυριαρχήσει το «Εγώ». Η σκοτεινιά που ζούμε πηγάζει από αυτή την κυριαρχία. Οι Έλληνες όσες φορές δεν ήταν εγωιστές κατάφεραν να θριαμβεύσουν.

Αυτοί που μας κυβερνούν είναι σε θέση να μας βοηθήσουν προκειμένου να θριαμβεύσουμε;
Δεν είναι θέμα πολιτικής, είναι θέμα πολιτισμού. Οι άνθρωποι που τον υπηρετούμε είμαστε ακόμα ασαφείς, χωρίς συγκεκριμένες προτάσεις, χωρίς να λειτουργούμε ομαδικά. Υπήρξαν και υπάρχουν κάποιες διάσπαρτες- μεγάλες- προσωπικότητες όπως ο Παπαθανασίου, ο Μάνος Χατζιδάκις, ο Τσαρούχης... πολύ ιδιαίτερα πρόσωπα που έδειξαν προς μια κατεύθυνση. Όμως κανείς δεν ακολουθεί. Το πρόβλημα –στις μέρες μας- είναι ότι οι περισσότεροι μπαίνουν στις μόδες. Οι μόδες που γεννιούνται στο εξωτερικό υπάρουν και υπηρετούν κάποιο σκοπό, έχουν λόγο ύπαρξης. Εμείς τι γυρεύουμε με αυτά; Οι μόδες απομακρύνουν τους ανθρώπους από τον εαυτό και τον πολιτισμό τους. Αν δείτε τα μεγάλα πρόσωπα που έβγαλε η Ελλάδα στον 20ο αιώνα θα καταλάβετε ότι δεν ακολούθησαν κάποια μόδα. Πάτησαν στα χνάρια των προηγούμενων, αυτών που οργάνωσαν το σώμα του ελληνικού πολιτισμού. Ακολούθησαν την κληρονομιά και έβαλαν το δικό τους λιθαράκι.

Εκτός από τις μόδες φταίει ένα υπαρκτό ή ανύπαρκτο star system; Φταίνε οι επιχορηγήσεις και το ότι ταλαντούχοι άνθρωποι αναλώθηκαν για να βάλουν χρήματα στην τσέπη τους;
Αυτός ο πλανήτης δε ζει χωρίς χρήματα. Όμως ο καθένας από εμάς πρέπει να ξεκαθαρίσει τη σχέση του με τα λεφτά. Εγώ –για παράδειγμα- έχω καταφέρει να κάνω ό,τι έχω κάνει και να είμαι- συνειδητά- καταχρεωμένος. Όλα είναι θέμα επιλογής. Όταν πήγα-για ένα εξάμηνο- πρόεδρος στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης  έστειλα ένα χαρτί που έγραφε ότι όσο θα είμαι εκεί δε θα παίρνω ούτε ένα ευρώ... γραπτώς... σε χαρτί. Επίσης ζήτησα να μην παιχτεί κάτι δικό μου στο Φεστιβάλ. Αυτό είναι μία στάση διότι υπήρξαν άνθρωποι που πέρασαν από αυτή τη θέση και – με κάποιο τρόπο- έπαιρναν λεφτά και επέτρεπαν στο Φεστιβάλ να κάνει αφιερώματα στον εαυτό τους. Εγώ είμαι αλλού.

Πάμε τώρα στη νέα σας ταινία... Για ποιο λόγο πήρατε αυτή την καλλιτεχνική απόφαση;
Εμείς δεν αποφασίζουμε τίποτα, όλα έρχονται...χαρίζονται. Αρκεί να έχεις οργανωθεί για να σου χαριστούν πράγματα. Τα ίδια τα θέματα μας επιλέγουν. Έτσι φαντάζομαι ότι έγινε και με τον Καζαντζάκη. Επί 55 –περίπου- χρόνια ασχολούμαι, ζω μαζί του. Εάν λοιπόν αποφασίστηκε- από κάποιον διανεμητή των θεμάτων – επιλέχθηκα καθώς αγαπάω αυτόν τον άνθρωπο για 55 ολόκληρα χρόνια... έτσι το αισθάνομαι. Σε αυτή την ταινία θεωρώ τον ευατό μου διάμεσο και όχι- καθ’ εαυτού- δημιουργό.

Τι αποκαλύπτει το αποτέλεσμα; Αυτό που σας ανατέθηκε το φέρατε εις πέρας;
Είναι μία ταινία πλημμυρισμένη από αγάπη. Την έχει στοιχειώσει η αγάπη όλων των ανθρώπων που δούλεψαν και αφοσιώθηκαν σε αυτήν. Το αποτέλεσμα θα φέρει τον θεατή αντιμέτωπο με αυτό το συναίσθημα. Σε αυτή την λυτρωτική ταινία υπάρχει- προς είσπραξη- μία αγαλλίαση.

Τα τεχνικά μέσα και οι συνθήκες σας επέτρεψαν να ολοκληρώσετε μία κατάθεση ψυχής;
Η ταινία έγινε με τον καλύτερο δυνατό τρόπο και καταφέραμε να έχουμε το επιθυμητό αποτέλεσμα.  Αυτό έγινε εξαιτίας της πολλής αγάπης όλων αυτών που μας βοήθησαν και κυρίως των Κρητικών.  Σημαντική ήταν και η παρουσία  συγκεκριμένων- καλών- ανθρώπων που έβαλαν πολλά χρήματα για να γυριστεί αυτή η ταινία. Όταν το θέμα με το οποίο ασχολείσαι σού έχει χαριστεί είναι η «ενέργειά» του που συγκεντρώνει γύρω σου καλούς ανθρώπους που συμβάλλουν προκειμένου να υπάρξει ένα ωραίο αποτέλεσμα. Αυτή η ταινία έτσι έγινε… από την καλοσύνη των πολλών ανθρώπων.

Μία ιδιαίτερη πράξη καλοσύνης που έχετε στο μυαλό σας από τη διαδικασία παραγωγής;
Μία σκέψη που με συγκινεί ακόμα είναι ο τρόπος του Οδυσσέα Παπασπηλιόπουλου καθ’ όλη τη διάρκεια της ταινίας. Δεν ασχολιόταν με τον εαυτό του – πώς θα παίξει- αλλά πώς θα βοηθήσει τους υπόλοιπους ηθοποιούς για να αποδώσουν το καλύτερο του εαυτού τους. Είδα μία ασυνήθιστη δοτικότητα, μία συμπεριφορά βαθιά συγκινητική. Ένας ηθοποιός που ήταν εκεί για τους άλλους… δούλευε για τους άλλους.

Εσείς τι ζητάτε από τους ηθοποιούς σας και τι όρια βάζετε στις συνεργασίες σας;
Κανένα όριο. Τους ζητάω να βάλουν στη δουλειά τον εαυτό και την αλήθεια τους.  Να κάνουν- ό,τι κάνουν- με αγάπη γιατί αυτή την αγάπη θα εισπράξει ο θεατής.

Από την άλλη επειδή είστε αυτός που είστε μήπως δεν χρειάζεται να ζητήσετε κάτι; Μήπως σας χαρίζουν αυτό που αξίζετε;
Ό,τι στέλνεις εισπράττεις. Αν είσαι γλυκύς και ευγενής έτσι θα είναι και οι άλλοι απέναντί σου. Αν θέλεις να παριστάνεις κάτι το ίδιο θα κάνουν και οι συνεργάτες σου... θα παραστήσουν κάτι.

Δεν έχετε νιώσει το βάρος του πολυβραβευμένου και του πολύ σημαντικού;
Όχι. Τι σημασία έχουν όλα αυτά; Και ένας άνθρωπος που δεν έχει πάρει βραβείο, αν αγαπάει πολύ, μπορεί να κάνει αριστουργήματα. Η βράβευση ή η υπογραφή δεν κάνουν το έργο σημαντικότερο. Στον πολιτισμό τα πολύ μεγάλα ονόματα βγαίνουν κάθε 100 χρόνια. Αυτά λοιπόν αφήνουν μια σφραγίδα. Εμείς.... οι υπόλοιποι.... είτε βάλουμε το  όνομά μας είτε όχι δεν έχει σημασία... το έργο είναι που μετράει. Τα δημοτικά μας τραγούδια- για παράδειγμα- που τα τραγουδάμε και λιώνουμε, δεν ξέρουμε τίνος είναι. Ξέρουμε τραγούδια του Χατζιδάκη και του Τσιτσάνη που όμως δεν είναι καλύτερα από αυτά... τα ανώνυμα. Στο τέλος όλα μαζί φτιάχνουν ένα σώμα, είτε με όνομα είτε χωρίς. Αυτό το σώμα λειτουργεί προς την θετική κατεύθυνση των ανθρώπινων ψυχών. Η ταπεινότητα είναι σπουδαίο χάρισμα. Άλλωστε στην πορεία του πολιτισμού, μπορεί να γίνουν εκατομμύρια έργα. Όλα είναι χρήσιμα αφού η τέχνη φτιάχνει οροπέδια καταφυγής για τον άνθρωπο. Ο καθένας επιλέγει το έργο που του χρειάζεται κάποια συγκεκριμένη στιγμή, όταν – για τους δικούς του λόγους- καταφεύγει σε αυτά. Είναι όλα εκεί... υπάρχουν... αβαθμολόγητα. Όταν λοιπόν ένα έργο φύγει από εμάς και πάει «εκεί» δεν χρειάζεται να έχει όνομα.

Ένα άλλο σημαντικό κομμάτι της ταινίας σας είναι η παρουσία του Στάθη Ψάλτη.
Θεωρώ πολύ μεγάλη τιμή σε μία ταινία -που μεσολαβώ εγώ για να γίνει- να έχει καταθέσει το τελευταίο του καλλιτεχνικό ίχνος αυτός ο άνθρωπος. Ήξερε ότι θα πεθάνει και ότι αυτή η ταινία είναι το τελευταίο πράγμα που θα αφήσει πίσω. Και το επέλεξε...μεγάλη τιμή.

Κάτι σημαντικό που ειπώθηκε μεταξύ σας; Κάτι που μοιραστήκατε;
Θυμάμαι ακόμα κάποια λόγια που μου είπε... «οι μεγάλοι καλλιτέχνες δεν μπορεί παρά να έχουν σχέση με Τον Θεό. Είναι ευλογημένοι από Τον Θεό».

Η ζωή που έχετε ζήσει έχει μεγάλα πάθη και κάτι που μπορεί να σας είχε κάνει κακό στο παρελθόν;
Δεν έχω τίποτα κακό... η ζωή μου είναι αυτή που είναι. Έκανα μία πολυκύμαντη διαδρομή, ακούμπησα το κακό- ξέρω τι είναι- αλλά επέλεξα να πάω από την άλλη μεριά. Όλα αυτά που μου δόθηκαν καλώς μου δόθηκαν. Η διαδρομή μου- από ένα σημείο και μετά- είναι καθαρή, απαλλαγμένη από τον εγωισμό, τώρα έχει δοτικότητα. Έχω μία σύντροφο σε αυτό το ταξίδι που η σχέση μας μοιάζει –σχεδόν- με αυτή που έζησε ο Καζαντζάκης με τη γυναίκα του.  Έχω και έναν γιο που τον αγαπώ πολύ, που τον κοιτάζω στα μάτια και –κάποιες στιγμές- βουρκώνω... Μια χαρά είμαι λοιπόν.

Πώς ακουμπήσατε το κακό;
Ήμουν νέος, έκανα διάφορες τζιριτζάντζουλες και απροσεξίες. Υπήρξα βαθιά εγωιστής και δεν γνώριζα το καλό. Δεν ήξερα ότι το μεγαλύτερο πρόβλημα που έχει ο άνθρωπος είναι το «Εγώ». Έζησα μέσα στον ανταγωνισμό, αλλά όταν κατάλαβα τι είναι όλο αυτό, έφυγα. Στο πέρασμα του χρόνου αυτή η εμπειρία αποδείχθηκε χρήσιμη αφού με βοήθησε να αποκτήσω προσωπική συναίσθηση. Άλλωστε τα προβλήματα -όταν ξέρεις να τα χρησιμοποείς- δεν είναι προβλήματα αλλά διλλήματα.

Για το τέλος. Είναι η εποχή των εκλογών για την Κεντροαριστερά, των μερισμάτων, των υποσχέσεων για την έξοδο από το μνημόνιο. Τι πιστεύετε για όλα αυτά;
Όσο υπάρχουν πολιτικά κόμματα σε αυτή την χώρα που το ένα λειτουργεί ανταγωνιστικά με το άλλο αυτός ο τόπος δεν θα δει προκοπή. Στην κατάσταση που βρισκόμαστε οι πολιτικές δυνάμεις θα έπρεπε να είναι ενωμένες. Τα ζητήματα που έχουμε να λύσουμε δεν είναι του Σύριζα ή της Νέας δημοκρατίας... είναι της χώρας. Για να βγει η χώρα από τον κύκλο της κόλασης πρέπει οι θετικές δυνάμεις να είναι ενωμένες... δεν είναι. Εάν δεν ενωθούμε λοιπόν αυτή η κρίση θα κρατήσει για 30 χρόνια. Αν καταφέρουν όλοι να βρουν κοινό τόπο δράσης θα συμβεί αυτό που συνέβη στην Κύπρο. Βγήκαν από το Μνημόνιο σε έναν χρόνο ενώ εδώ- ακόμα- σφαζόμαστε. Είναι στη μέση ο εγωισμός. Εγώ κυβερνώ, αυτός είναι αντιπολίτευση. Δεν είναι έτσι. Οι δυνάμεις πρέπει να ενωθούν προς μία κατεύθυνση. Για την πρόοδο αυτής της χώρας που της αξίζει ένα καλύτερο μέλλον.

Γιώργος Βλαχογιάννης

Περισσότερα "Πρόσωπα"
ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ "ΠΡΟΣΩΠΑ" Main_slider Η Όλγα Μαλέα μιλά για τη σεξουαλική παρενόχληση και τα σποτ που έγιναν viral «Οι γιατροί που ζήτησαν την απόσυρση των σποτ αντέδρασαν φοβικά». Main_slider Συνέντευξη: Η Μαρίνα Καλογήρου μιλά στο www.tospirto.net «Ζήσαμε πολύ ξεχωριστές στιγμές μέσα σ’ αυτόν τον "τεράστιο, υψηλό και ιδανικό" κόσμο του Καζαντζάκη». Main_689142_photo2_-2- Ζωή Λάσκαρη - Σπάνιες πόζες της femme fatale του ελληνικού σινεμά Η «Ζωίτσα» από τα καλλιστεία στις Κάννες και από τον «Κατήφορο» στις «Θαλασσιές τις χάντρες». Main_%ce%ba%ce%b1%cf%81%ce%b1%ce%bc%ce%b1%ce%b3%ce%b3%ce%b9%cf%89%ce%bb%ce%b7%cf%82 Ο Μενέλαος Καραμαγγιώλης συναντιέται με αξιοσημείωτους ανθρώπους Ο Ελληνας σκηνοθέτης κινηματογραφεί τους αόρατους πρωταγωνιστές της διπλανής πόρτας. Main_renos1-e1366572220698 No budget... sorry Είκοσι χρόνια μετά το «No budget story», ο Ρένος Χαραλαμπίδης επιστρέφει με μια «πειραγμένη» εκδοχή της ταινίας του και μας συστήνεται ως συνθέτης. Main_kim Σινεμά στους -30 βαθμούς Κελσίου «Στον Καναδά το κράτος υποστηρίζει με διάφορους τρόπους τον κινηματογράφο και τους δημιουργούς», αναφέρει ο παραγωγός Γουίλ Γουντς.
#load_content_with_ajax