ΤΡΙΤΗ 28 ΜΑΡΤΙΟΥ 2017
Γνώμες

Επιστρέφει ο πολιτικός στίχος; 27 Μαρτίου 2017

Το τραγούδι σήμερα, μπορεί πλέον να λέει τα πράγματα με το όνομά τους. Έτσι ως όφειλε να κάνει από καιρό.

Το ξέρω ότι τώρα που μπαίνει η άνοιξη (μάλλον μπήκε με φόρα) δεν είναι ώρα για πολύ μπλα μπλα, γι’ αυτό θα προσπαθήσω να είμαι σύντομη (μολονότι δεν ξέρω, αν θα το καταφέρω). Όσο κι αν τα πράγματα στις μέρες μας είναι απολύτως θολά κι όσο κι αν η λέξη κοινό σηκώνει τόνους νερό (γιατί εκείνη η κρίσιμη μάζα που κάποτε ηγείτο και κινητοποιούσε ιδέες και γούστα έτσι ώστε να διαμορφωθεί ένα συγκεκριμένο ρεύμα, σήμερα δεν υπάρχει) εν τούτοις το έμπειρο μου μάτι (!!!) βλέπει μια σαφή τάση στις τάξεις των πιο δημιουργικών υπογραφών (που αποτελούν το κυρίως ρεύμα της ελληνικής τραγουδοποίιας) να προσπαθούν να αποτυπώσουν το… μαύρο (και άραχνο) της τρέχουσας πραγματικότητας. Και μην πείτε «αναμενόμενο, τι άλλο να κάνουν». Γιατί όσο κι αν είναι όντως φυσιολογική και αναμενόμενη η αντίδραση από την πλευρά τους, κάποτε (όχι και τόσο παλιά) ο στίχος «κοινωνικής αιχμής» ήταν ένα ανομολόγητο «ταμπού», ένα κατηγορηματικό «όχι» που εξόριζε κάθε (κοινωνικό) υπαινιγμό από τους στίχους της καθημερινότητάς μας. Αντίδραση, ίσως, στο άκρως πολιτικοποιημένο τραγούδι των ‘70ς και στις εμμονές εκείνης της γενιάς. Το αποτέλεσμα όμως ήταν σαφές.

«Δεν περνάει» ήταν το μόνιμο σχόλιο στην όμορφη δεκαετία του ‘90 και τα πρώτα χρόνια του 2000. Εκτός κλίματος, απλά. Δισκογραφία, ραδιόφωνα, λάιβ – όλοι σαν συνεννοημένοι από καιρό, άφηναν εκτός, ό,τι θεωρείτο εκτός… ροής. Ιδού, λοιπόν, που και η κρίση έχει τα καλά της. Γιατί απελευθερώνει συνειδήσεις και αφήνει το… χαρτί άγραφο, να ξεκινήσει από την αρχή. Επί του πρακτέου λοιπόν, δίνω παραδείγματα κυρίως από την πρόσφατη δισκογραφία του ‘16 και ‘17 : Στα «Κάτοπτρα» ο μέγας μάγιστρος της εσωτερικότητας και των υπαρξιακών ερωτημάτων, Σωκράτης Μάλαμας γράφει ο ίδιος δικούς του στίχους (μετά από κάμποσα χρόνια) και ξεκινάει το δίσκο του με την χαρακτηριστική ατάκα «Όλοι ψάχνουμε μια λύση/ ψάχνουν για μια έξοδο/ μαζευτήκαμε χιλιάδες στο αδιέξοδο». Τα «Κάτοπτρα» του είναι σπαρμένα με ανάλογους στίχους, δικούς του αλλά και των στιχουργών που συμμετέχουν (κυρίως των Άρη Κεραμάρη, Πάνου Ηλιόπουλου, Φωτεινής Λαμπρίδη, Ισαακ Σούσση) με αποτέλεσμα η γενικότερη γεύση που αφήνει η ακρόαση να έχει αυτού του είδους την αιχμή.

Ο Θάνος Μικρούτσικος και η «Ομίχλη των Καιρών» είναι ένα δεύτερο πρόσφατο παράδειγμα (δεν είναι τυχαίο που ο δίσκος ανοίγει με τον καθαρά πολιτικό στίχο του Αλκη Αλκαίου, κλείνει με έναν ανάλογο του Μάνου Ελευθερίου, ενώ είναι εμφανή σε πολλά σημεία τα κοινωνικά ερωτήματα της Λίνας Νικολακοπούλου και του νεώτερου Γιάννη Δούκα).

Γιάννης Χαρούλης και Κωστής Παλαμάς. O σκηνοθέτης συνθέτης και μεταφραστής Λουκάς Θάνος που έζησε μεγάλο κομμάτι της ζωής του στην Αμερική επιστρέφει στα πάτρια και δίνει στον Χαρούλη ένα καλό κίνητρο να σχολιάσει το σήμερα μέσα από το μνημειώδες έργο του Κωστή Παλαμά (ο Δωδεκάλογος του Γύφτου) που γράφτηκε για να εκφράσει τις ανησυχίες και τους φόβους του σε μια κρίσιμη για την Ελλάδα εποχή (1899-1906). «Εκείνο τον καιρό ή θάλασσα έφερνε ανθρώπους ξένους, οπότε δεν μπορούσα να μην τα πω τα τραγούδια αυτά», είπε ο Χαρούλης στην παρουσίαση του δίσκου, ενώ αφιέρωσε το πρώτο τραγούδι («Από μια πατρίδα εγώ είμαι» ) σε εκείνους που ψάχνουν να ριζωθούν σε νέο τόπο».

Και περνάμε στο «Σιδερένιο Νησί» του Θηβαίου, την πρώτη του ολοκληρωμένη κατάθεση μετά τους «Πέτρινους Κήπους» που έχει αφετηρία και επίκεντρο την ηρωική ιστορία της μεγάλης εξέγερσης των μεταλλωρύχων της Σερίφου εν έτη 1916 που πνίγηκε στο αίμα. Ολόκληρος δίσκος μια ιστορία και ένας Θηβαίος που μιλάει μεταφορικά για το θυμό, την τόλμη, τον ηρωισμό που λείπουν από τη δική μας πεζή πραγματικότητα, ενώ μας λέει στα ίσια ότι «κάθε άνθρωπος και μεταλλείο ακριβό/ σε θέλει μέρα νύχτα στ ορυχείο του σκυφτό» - και για όποιον δεν κατάλαβε, τον παραπέμπω στο youtube.

Να πω κι άλλα; «Το χορτάρι μας καμένο κι όλα τα πηγάδια άδεια/ τι έχω πια να περιμένω μονάχα εκείνα τα βράδια που μαζεύονται οι φίλοι και γινόμαστε ρημάδια πίνοντας και τραγουδώντας ήσυχα τραγούδια για ανέμελα λιβάδια». Εντάξει δεν είναι είδηση ο πυκνός, ειρωνικός, θυμωμένος στίχος του Αγγελάκα, αλλά δεν μπορώ να τον εξαιρέσω από τα δισκογραφικά τεκταινόμενα που μάλιστα έχουν και γερό αντίκρισμα στα λάιβ του.

Με μια πρόχειρη, λοιπόν, πρώτη ματιά, μπορείς να πεις ότι επιστρέφουμε στα …χρόνια και τα λόγια τα χαμένα, αλλά θα είναι λάθος. Μπορεί η τρέχουσα συγκυρία να θυμίζει κάτι όντως από το χθες, αλλά κάθε εποχή έχει τη δική της δυναμική, τα δικά της αδιέξοδα. Απλώς το τραγούδι σήμερα, μπορεί πλέον να λέει τα πράγματα με το όνομά τους - έτσι ως όφειλε να κάνει από καιρό. Άλλωστε ποιος ονειρεύεται επαναστάσεις σήμερα ; Όπως έλεγε και ο Μάλαμας μόνο "κάτι γκρουπούσκουλα των άκρων- είτε από δω είτε από κει- ονειρεύονται το παρανάλωμα».

Χάρη Ποντίδα

Περισσότερα "Γνώμες"
ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ "ΓΝΩΜΕΣ" Main_slider Σεξισμός δύο ταχυτήτων Μερικές σκέψεις για την ισότητα των φύλων ή μάλλον για την κοινωνική υποκρισία έτσι όπως εκδηλώθηκε μετά τη νέα τηλεοπτική εμφάνιση της Α. Βίσση. Main_villagers_of_ioannina_city_vic_live_at_fuzz_club_15-11-2014_athens_(4) To κλαρίνο επιστρέφει πλήρως... απενοχοποιημένο Αν κάποτε το δημοτικό τραγούδι ήταν εξορισμένο στις παρυφές του «έθνικ» τώρα είναι και πάλι κοντά μας. Main_slider Κάτω τα χέρια από τον Λουκιανό Η οικογένεια του Κηλαηδόνη αντέδρασε και η συναυλία - αφιέρωμα του «Vinyl is Back» ακυρώθηκε. Main_slider Ασπρο πάτο με μία…. Εκδρομή Το τραγούδι της Γαλάνη πρόλαβε και χώθηκε στα ποτήρια μας, πριν ο αλέκτωρ λαλήσει... τρεις. Main_slider Κατεδαφιζόμεθα με θόρυβο, αλλά και χωρίς ντροπή Κτίρια όπου έζησαν κορυφαίες προσωπικότητες και θα μπορούσαν να είναι μουσεία, ρημάζουν, επιβεβαιώνοντας και με τον δικό τους «θάνατο» την αβάσταχτη παρακμή αυτής της χώρας.
#load_content_with_ajax