Γνώμες

«Μπορώ να ανέβω στη σκηνή για να καπνίσω κι εγώ;» 07 Δεκεμβρίου 2017

Η ελευθερία του καλλιτέχνη / δημιουργού υπό κανονικές συνθήκες τελειώνει εκεί που αρχίζει η ελευθερία του θεατή να σέβεται την υγεία του. Κι αν επιμένει κάποιος να βάζει τους ηθοποιούς του να καπνίζουν επί σκηνής, θα πρέπει να προειδοποιεί το κοινό ότι «στην παράσταση οι ηθοποιοί καπνίζουν.

Την πρώτη φορά στο Κέντρο Πολιτισμού Σταύρος Νιάρχος ένιωσα εξαιρετικά αμήχανα όταν στο διάλειμμα της όπερας επιχείρησα να σβήσω το τσιγάρο μου και δεν έβρισκα πουθενά τασάκι. Είχε αρχίσει να καίγεται το φίλτρο κι εγώ κοιτούσα απελπισμένα γύρω – γύρω για να ξεφορτωθώ διακριτικά τα «πειστήρια του εγκλήματός» μου, χωρίς να ρυπάνω τον πεντακάθαρο χώρο. Λίγο πριν φτάσει η φωτιά στα δάχτυλά μου (αφήνοντας αυτή την αηδιαστική μυρωδιά νικοτίνης και καμένου φίλτρου), απευθύνομαι σχεδόν οργισμένος σε έναν σεκιούριτι που στεκόταν παραδίπλα: «Μα είναι δυνατόν να μην υπάρχει ένα τασάκι να σβήσει κάποιος το τσιγάρο του; Θέλετε να αναγκάζετε τους πολίτες να συμπεριφέρονται ως κάφροι;»
«Μα κύριέ μου, υπάρχουν ταμπέλες που λένε ότι απαγορεύεται το κάπνισμα κοντά στην είσοδο της Λυρικής. Τασάκια υπάρχουν οκτώ μέτρα μακριά. Να, βλέπετε εκείνο εκεί το κολωνάκι; Είναι τασάκι!». Ζήτησα συγγνώμη για την μη ανάγνωση των «οδηγιών προς καπνιστές» και κατευθύνθηκα προς το «μεταμφιεσμένο» σε κολωνάκι τασάκι του ΚΠΙΣΝ όπου και πέταξα ό,τι είχε απομείνει από το καμένο τσιγάρο μου.

Με τα δάχτυλα ελεύθερα πια, άρχισα να σκέφτομαι πιο ήρεμα ότι είχε δίκιο ο σεκιούριτι και – περισσότερο - εκείνοι που αποφάσισαν να απομακρύνουν τα τασάκια από την είσοδο της Λυρικής. Οι περισσότεροι θεατές έχουν τη συνήθεια να κάθονται κοντά στην πόρτα κι έτσι οι μη καπνίζοντες να αναγκάζονται να… καπνίζουν από τον συγχρωτισμό τους με τους καπνιστές.

Μακριά λοιπόν, έπρεπε να είναι οι καπνιστές. Σε ιδιαίτερο χώρο. Χωρίς επαφή με αυτούς που σέβονται την υγεία τους. «Μαύρα πρόβατα». Και στο κρύο και στη ζέστη να πρέπει να απομονώνονται για να κάνουν κακό στους εαυτούς τους. Αυτό είναι το σωστό.

Αν μπορέσει κάποτε η Ελλάδα να πολεμήσει το κάπνισμα θα το κάνει μόνο με την καθολική απαγόρευση του τσιγάρου σε δημόσιους χώρους, κλειστούς ή ανοιχτούς με «αποθαρρυντικούς» χώρους για τους καπνιστές. Έτσι έγινε παντού στον κόσμο. Κι έτσι πέτυχε. Στη χώρα μας, ούτε το κράτος, ούτε οι πολίτες έχουν τη διάθεση να θέσουν σε εφαρμογή ένα τέτοιο «καθολικό σχέδιο». Οι απόπειρες εξαντλούνται σε κάποιες καλές προθέσεις που ενίοτε καταλήγουν και σε… φαρσοκωμωδία.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι κεντρικό θέατρο της Αθήνας. Στο διάλειμμα της παράστασης υπάλληλος του θεάτρου καλεί τους καπνιστές να καπνίζουν μακριά από την εξωτερική πόρτα του θεάτρου γιατί «ο καπνός μπαίνει μέσα στο θέατρο και ενοχλεί τους μη καπνιστές».
Πάνω που σκέφτεσαι ότι το Νιάρχος λάνσαρε μόδα και «μπράβο» στο θέατρο που σκέφτεται την υγεία των μη καπνιστών θεατών του, μπαίνεις για το δεύτερο μέρος της παράστασης και βλέπεις την πρωταγωνίστρια στη σκηνή να ανάβει μεγαλοπρεπώς το τσιγάρο της και να φυσάει τον καπνό προς τους θεατές!
«Δεν μπορεί», σκέφτεσαι, «μας δουλεύουν! Απομακρύνουν τους καπνιστές από τον εξωτερικό χώρο του θεάτρου και μετά τους φλομώνουν… από σκηνής;»   
«Μα», μπορεί να φέρουν αντιρρήσεις κάποιοι, «το έργο είναι «εποχής», της εποχής που δεν ξέραμε πόσο κακό ήταν το τσιγάρο και θα αλλοίωνε το «ιστορικό πλαίσιο» ο σκηνοθέτης αν έβαζε την πρωταγωνίστρια να μην καπνίζει και  τελικά... τι θα γίνει με την ελευθερία του καλλιτέχνη / δημιουργού, αν αρχίσουν οι απαγορεύσεις;»     

Η ελευθερία του καλλιτέχνη / δημιουργού υπό κανονικές συνθήκες τελειώνει εκεί που αρχίζει η ελευθερία του θεατή να σέβεται την υγεία του. Κι αν επιμένει κάποιος να βάζει τους ηθοποιούς του να καπνίζουν επί σκηνής, θα πρέπει να προειδοποιεί το κοινό ότι «στην παράσταση οι ηθοποιοί καπνίζουν. Αν τη δείτε, θα είστε παθητικοί καπνιστές όσο διαρκεί». Μια τέτοια εξήγηση θα ήταν παραδεκτή. Κάθε άλλη μοιάζει από μετέωρη μέχρι επιπόλαια.

Κανείς σοβαρός άνθρωπος δεν μπορεί να υποστηρίξει ότι πρέπει να «σβήσουμε» με photoshop το τσιγάρο από το χέρι της Ρίτα Χέιγουρθ. Η Gilda είναι ένα «κλειστό» έργο τέχνης που δημιουργήθηκε την εποχή της «αθωότητας» για το τσιγάρο και δεν μπορεί να αλλάξει. Σήμερα όμως, κάποιος που θα θελήσει να ξαναγυρίσει τη Gilda ή να την ανεβάσει στη σκηνή θα πρέπει να την βάλει να παίζει με τις μπούκλες της και όχι να κάνει κύκλους νικοτίνης στον αέρα. Τώρα πια ξέρουμε. Και δεν θέλουμε πρότυπα καπνιστών.

Στην Αμερική και σε πολλές χώρες της Ευρώπης οι μόνοι ρόλοι που πλέον «επιτρέπεται» να καπνίζουν, είναι εκείνοι που θα πεθάνουν μέχρι το τέλος του έργου από καρκίνο. Όχι γενικά και αόριστα οι «κακοί», οι «καταραμένοι» και οι «losers» (που σε κάποιο μέρος του κοινού είναι πάντα ελκυστικοί), αλλά μόνο εκείνοι που θα πεθάνουν από καρκίνο. Έτσι μόνο περνάει το μήνυμα.

Υ.Γ. Το κείμενο υπογράφει κάποιος που καπνίζει δύο πακέτα την ημέρα, είχε καταφέρει να το κόψει το 2009 κατά την καμπάνια «η Ελλάδα κόβει το τσιγάρο» με την απαγόρευση του καπνίσματος στους χώρους εργασίας και ψυχαγωγίας, αλλά μετά ξανακύλησε στο κάπνισμα μαζί με τους… χώρους εργασίας και ψυχαγωγίας. Άλλο χαρακτηριστικό του είναι ότι απολαμβάνει τους πρωταγωνιστές στη σκηνή να καπνίζουν και αναπνέει πιο βαθιά όταν το κάνουν μήπως φτάσει λίγος καπνός και στα δικά του χαλασμένα πνευμόνια… Αντιφατικός είναι ο τύπος. Όπως και η χώρα του.

Δημήτρης Καλαντζής

Περισσότερα "Γνώμες"
ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ "ΓΝΩΜΕΣ" Main_new-york-philharmonic-by-chris-lee-15-16-850x567 Ιδιώτες διέσωσαν τη Φιλαρμονική της Ν. Υόρκης - Το ελληνικό όνειρο θερινής...νυχτός Γιατί πολλοί πολιτιστικοί οργανισμοί μας ψυχορραγούν σήμερα; Main_slider Ο Στόκας φεύγει, η Κοκκίνου... καταφτάνει Mετά την Μποφιλι-άδα, η Ρουβ-ιάδα. Main_akropoli-570-800x600 Εσείς πόση… κουλτούρα πάθατε; Ωραίο το θέατρο, αλλά το θέατρο του παραλόγου που οι ίδιοι στήνουμε στις ζωές μας, δεν αντέχεται! Main_slider Σοβιετικός κονστρουκτιβισμός και… χριστουγεννιάτικες ντεκορασιόν Να επρόκειτο για… κρυφό μήνυμα προς εξωγήινα όντα; Αποτυχημένη απόπειρα κατασκευής του πύργου του Άιφελ σε μινιατούρα; Main_20171210_183445 Οι κακόγουστες και… βλάσφημες φάτνες των Δημάρχων Από τη μια το μεγαλείο του νεοκλασικού οικοδομήματος και από την άλλη η πανηγυριώτικη πλαστικούρα. Main_wonder-wheel-foto1 Ακούει κανείς τη Ντίλαν Φάροου και τις κατηγορίες της για σεξουαλική κακοποίηση; Η κόρη του Γούντι Αλέν επιμένει στις κατηγορίες για σεξουαλική κακοποίηση από τον πατέρα της και επιτίθεται στην Κέιτ Γουίνσλετ που τον στηρίζει.
#load_content_with_ajax