ΚΥΡΙΑΚΗ 19 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ 2018
Χορός | Πρόσωπα

Η Μαρία Γοργία, ο Νίκος Καρούζος κι η ανυπόφορη... ύπαρξη 16 Φεβρουαρίου 2018

«Σας θέλω λιγάκι τρελούς, να ξεφεύγετε από εκείνα τα εμφιαλωμένα νοήματα της φιλοσοφικής διαλεκτικής, να ξεφεύγετε. Η ζωή δεν έχει πώμα».

Το νέο έργο της Μαρίας Γοργία και της ομάδας  Αμάλγαμα, “από τί υποφέρετε; από Ύπαρξη”,  πραγματεύεται το διαιώνιο ζήτημα της μη αποδοχής του Θανάτου, της φθοράς του σώματος αλλά και της ουσιαστικής σύνδεσης και «κυκλικής» σχέσης μεταξύ Ζωής και Θανάτου. Η ποίηση και κυρίως η προσωπικότητα του  πολύ σημαντικού ποιητή Νίκου Καρούζου αποτελούν την κύρια πηγή έμπνευσης της χορογράφου καθώς παντρεύονται και αναζωπυρώνουν τις δικές τις αγωνίες σε ό,τι αφορά την φθαρτότητα του σώματος, καθώς και τα αναπάντητα και βασανιστικά ερωτήματα περί Θανάτου και Ύπαρξης.

Εμείς μιλήσαμε με τη Μαρία Γοργία στην προσπάθειά μας να μάθουμε όσο το δυνατόν περισσότερα για το έργο.
 

Πώς αποφασίσατε να ασχοληθείτε με τον Νίκο Καρούζο; 
Ο Νίκος Καρούζος «ξύπνησε» στη μνήμη μου την περίοδο που, ίσως περισσότερο από ποτέ, με ταλάνιζαν παρόμοιες θεωρώ υπαρξιακές ανησυχίες με εκείνον, αλλά και η αίσθηση του «δεν ανήκω σε συστήματα». Θυμήθηκα στο τέλος της άνοιξης του 2017 κυρίως την προσωπικότητά του, αυτήν που κατά τα λεγόμενα του ιδίου αλλά και άλλων, αλλά και από την ποίησή του την ίδια, είναι αντιφατική, είναι γεμάτη πάθος για τη ζωή και συνάμα θανατερή, είναι επαναστατική, αλλά ταυτόχρονα «διαδήλωση και κηδεία γίναν ένα», είναι άθεη αλλά και θρήσκα όπως ήταν και η φιγούρα του πατέρα μου, μόλις 7 χρόνια μεγαλύτερού του, αριστερού κι αυτού της Μακρονήσου κτλ...
Διαβάζοντας το βιβλίο «Συνεντεύξεις» (εκδόσεις Ίκαρος) γοητεύτηκα από τον άνθρωπο που τολμά να πάρει θέση καθαρή απέναντι στην Τέχνη, στην Πολιτική, στο Σύστημα και δε μασάει τα λόγια του ώστε να τα έχει καλά με το κατεστημένο ή όσους θα μπορούσαν να τον ωφελήσουν! Ξεμπροστιάζει θα έλεγα όσους διανοουμενίζουν «το χειρότερο πράγμα είναι να διανοουμενίζεις, όπως το καλύτερο είναι να σκέφτεσαι», ενώ ήταν διανοούμενος. Πάνω από όλα όμως είναι ρομαντικός και πιστεύει στο «όραμα της αταξικής κοινωνίας», όπως θα ήθελα/θέλω να πιστέψω και εγώ. «Αν το όραμα της αταξικής κοινωνίας είναι ουτοπία, τότε σκοτεινιάζουν απελπιστικά οι τύχες της ανθρωπότητας. Θα μου πεις: επιτρέπεται να έχουμε ουτοπίες: Ναι γιατί είμαστε τα όντα που διαθέτουμε τη σκέψη. Η σκέψη γεννά την ηθική και η ηθική δικαιούται το όραμα της αταξικής κοινωνίας έστω και ως ουτοπία.» Είναι επίσης ο άνθρωπος, όπως και κάποιοι άλλοι, λίγοι ίσως, αριστεροί κυρίως, που έκαναν την ακτημοσύνη πράξη στη ζωή τους.

Πώς επιλέξατε τα ποιήματα και τις συνεντεύξεις του για το έργο σας. Επικεντρωθήκατε σε αποσπάσματα συγκεκριμένου ύφους και θέματος, με βάση τον δραματουργικό άξονα της παράστασής σας - κι αν ναι ποιος είναι αυτός ο άξονας;
Επέλεξα σημεία από το βιβλίο με τις συνεντεύξεις του (Συνεντεύξεις του Νίκου Καρούζου, εκδόσεις Ίκαρος), στα οποία μιλάει για τα διάφορα «σημαντικά» του ανθρώπινου βίου: τη σχέση ζωής θανάτου, (όσο κρατήσει η ζωή κρατεί και ο θάνατος), τον καλλιτέχνη που είναι πολιτικός θέλει δε θέλει, την αθεϊα και την πίστη, και άλλα. Διαβάζοντας και ερευνώντας για αυτή την προσωπικότητα, δημιούργησα ένα κύριο τμήμα του δραματουργικού άξονα, συσχετιζόμενου με εκείνα, που μέσα από το δικό μου πρίσμα, αποτελούν τα κύρια συστατικά της χαρακτηροδομής του. Επέλεξα δύο πολύ σημαντικά, γνωστά, αλλά και αγαπημένα  ποιήματά του, το «Ρομαντικός Επίλογος» και το «Στην ύλη εισχώρησα ουρλιάζοντας» καθώς και ένα μέρος από τα σύντομα ποιήματά του (Μονολεκτισμοί και Ολιγόλεκτα, εκδόσεις Εξάντας). Το έργο πραγματεύεται το διαιώνιο ζήτημα της μη αποδοχής του Θανάτου, της φθοράς του σώματος αλλά και της ουσιαστικής σύνδεσης και «κυκλικής» σχέσης μεταξύ Ζωής και Θανάτου. Ταυτόχρονα όμως υπάρχει και το στοιχείο του έμφυλου ζητήματος από την αρχή μέχρι το τέλος του έργου.  Γυναίκες  παίζουν, κινούνται και  μιλάνε και τραγουδούν. Με πρωταγωνίστρια τη νεώτατη ταλαντούχα Δάφνη Σταθάτου που ερμηνεύει τον κύριο Καρούζο, το σώμα της ψυχής του Καρούζου, θα μπορούσε να πει κανείς, το νεανικό, φλογερό σώμα που παλεύει με «την παγίδα της ύπαρξης», την επίσης ταλαντούχα,υψίφωνο Λητώ Μεσσήνη που ερμηνεύει παίζοντας αλλά και τραγουδώντας  ακόμα έναν Καρούζο ή τη σκιά του, και εμένα, έναν ακόμα Καρούζο ή τον θηλυκό Ιησού Καρούζο...Ερμηνεύουν λοιπόν τα θηλυκά σώματα τον «ανδρικό» λόγο του ποιητή-στοχαστή και συχνά, άλλα «ανδρικά» λόγια καθημερινότητας σε κάποιες άλλες σκηνές. Οι γυναίκες αυτές υπάρχουν ως γυναίκες μόνο στις συμμετοχικές με το κοινό σκηνές, όπου εμφανίζονται ως εργαζόμενες σε ένα ιδιαίτερο θέρετρο-spa- ναό, αλλά και στη σκηνή του τέλους που δεν θα την αποκαλύψω εδώ.

Ποια σημειολογία κρύβεται πίσω από τα δεκάδες μπουκάλια νερού που χρησιμοποιείτε στην παράστασή σας;
Ο Καρούζος είχε, από ό,τι λέει στα γραπτά του, έρωτα με τη θάλασσα. Η θάλασσα κατά τα λεγόμενα-γραφόμενα του ιδίου και άλλων που μιλούν για τον Καρούζο, ήταν μια ερωτική υπόθεση. Για μένα είναι εξίσου. Το μπουκάλι με το εμφιαλωμένο ή το «φυλακισμένο» νερό, μου γεννήθηκε σαν ιδέα, καθώς αρχικά φαντάστηκα το χώρο στη Μενάνδρου να μεταμορφώνεται φέτος σε χώρο που παραπέμπει σε θέρετρο-spa  αλλά και ένα είδος ναού μαζί...Ο χώρος αυτός έχει βεβαίως και μια πισίνα. Η πισίνα αυτή όμως αντί να έχει νερό, έχει το νερό της φυλακισμένο σε πολλά μπουκάλια. Το νερό, σύμβολο ζωής, κίνησης, γέννας, (αμνιακό υγρό). Επίσης, το μπουκάλι με το εμφιαλωμένο νερό εικονογραφεί αυτό που λέει ο Καρούζος σε μια από τις συνεντεύξεις του και που αποτελεί και δική μου επιθυμία: «Σας θέλω λιγάκι τρελούς, να ξεφεύγετε από εκείνα τα εμφιαλωμένα νοήματα της φιλοσοφικής διαλεκτικής, να ξεφεύγετε. Η ζωή δεν έχει πώμα.» Ταυτόχρονα το εμφιαλωμένο νερό μπορεί να λειτουργήσει και ως σχόλιο της  καταναλωτικής-καπιταλιστικής κοινωνίας και του δυτικού τρόπου ζωής.  Τα μπουκάλια στο έργο λειτουργούν και ως άλλα σημαίνομενα που δε θέλω να αποκαλύψω εδώ και που θα εκμαιευτούν, θα πάρουν ζωή, από το κοινό που θα παρακολουθήσει την παράσταση.

Υποφέρουμε τελικά από... Ύπαρξη;
Ναι υποφέρουμε... «Στην τρομερή παγίδα της Ύπαρξης» λέει ο Καρούζος σε μια από τις συνεντεύξεις του. Η ίδια η έννοια της Ύπαρξης ενέχει την Ανυπαρξία, εμπεριέχει τον Θάνατο, είναι δηλαδή μια σχιζοειδής θα μπορούσε να πει κανείς έννοια. Γεννιόμαστε με αυτό το συμβόλαιο, αλλά είναι ένα συμβόλαιο ανυπόφορο ώρες ώρες, γιατί πολύ δύσκολα γίνεται αποδεκτό...

Νίκος Καρούζος: "μια φυσιογνωμία ενός σπάνιου ανθρώπου που δε λύγισε, δεν πήγε με τα νερά κανενός συστήματος, και έφυγε χωρίς την αναγνώριση που του άξιζε από την πολιτεία". Υπάρχουν σήμερα τέτοια τύποι καλλιτέχνη;
Πάντα υπήρχαν και πάντα θα υπάρχουν....Είναι λίγοι όπως πάντα, και κρυμμένοι σε διάφορα «υπόγεια»...

Τα τελευταία χρόνια η ομάδα σας δραστηριοποιείται σε χώρους εναλλακτικούς, μη θεατρικούς, ενώ οι παραστάσεις σας είναι κατά κύριο λόγο διαδραστικές, με έμφαση στα έμφυλα ζητήματα και στα ζητήματα ενηλικίωσης. Ισχύουν όλα αυτά και φέτος;
Δε θα έλεγα ότι είναι κατά κύριο λόγο διαδραστικές. Έχουν και ένα τμήμα συμμετοχικών σκηνών. Φέτος υπάρχει πάλι το συμμετοχικό στοιχείο, αλλά μόνο κατά την έναρξη και σε κάποιο άλλο σημείο του έργου. Ο χώρος που γίνεται το φετινό έργο είναι και πάλι ο χώρος της ομάδας μου Αμάλγαμα, στη Μενάνδρου 47, στον 5ο όροφο. Διατηρώντας τα δομικά αισθητικά του στοιχεία, έχει παραλλαχθεί ως ένα βαθμό ώστε να παραπέμπει και σε πισίνα. Το έμφυλο ζήτημα, όπως ανέφερα και πιο πάνω, είναι παρόν από την αρχή μέχρι και το τέλος του έργου, σαν μια δεύτερη αφήγηση ή το «από κάτω σκορ»... όσο για την ενηλικίωση...εννοείται ότι είναι και αυτή παρούσα, αν λογαριάσουμε ότι ο άνθρωπος ενηλικιώνεται όταν καταφέρνει να αποδεχτεί τη θνητότητά του...

Σας αρέσει να «προκαλείτε» με τις δουλειές σας; Είναι ένας τρόπος αυτός να πείτε πιο έντονα αυτό που θέλετε;
Δημιουργώ τις δουλειές που εγώ σαν κοινό θα ήθελα να βλέπω-βιώνω. Μου αρέσει να με προκαλούν και μου αρέσει να προκαλώ. Δεν είναι όμως μόνο, ούτε θεωρώ κατά κύριο λόγο προκλητικές οι δουλειές που κάνω.Ίσως έχουν πολλές φορές έντονες εικόνες, αλλά ξέρετε και η ζωή είναι γεμάτη έντονες εικόνες. Επίσης,ποτέ δεν προκαλώ μόνο για να προκαλέσω! Πάντα υπάρχει κάποιος λόγος περισσότερο ή λιγότερο κρυμμένος. Το προκλητικό προς χάρην του προκλητικού στην τέχνη δε μου λέει τίποτα ή μου είναι και απεχθές πολύ συχνά.

Πώς βλέπετε το τοπίο του Χορού στην Ελλάδα σήμερα. Άλλαξε κάτι με τις φετινές επιχορηγήσεις ή τα προβλήματα που πρέπει να λυθούν είναι πιο δομικά;
Οι φετινές επιχορηγήσεις ήταν μια πολύ ευχάριστη έκπληξη ομολογώ! Είχαν να δοθούν επιχορηγήσεις από το 2008-2009. Ωστόσο, συμφωνώ ότι τα προβλήματα είναι πιο δομικά. Καταρχάς θα πρέπει να υπάρξει αυτό που λέμε «πολιτιστική πολιτική». Θα πρέπει να κτιστεί ένα πλάνο για τον πολιτισμό και εννοείται και για την τέχνη του Χορού που να έχει στόχους, προτεραιότητες και ενός είδους καλλιτεχνικό όραμα. Αυτό το πλάνο θα πρέπει να μπορεί να λειτουργεί ανεξάρτητα από την αστάθεια της πολιτικής κατάστασης και να μη μηδενίζεται κάθε φορά που αλλάζουν οι κυβερνήσεις. Επίσης, έχω ξανά μιλήσει και γράψει γι αυτό που θα πω και εδώ τώρα: πρέπει οπωσδήποτε να σπάσει η συγκεντρωτική δομή, το προσωποκεντρικό σύστημα. Αυτό θεωρώ ότι δεν αφορά μόνο τις επιτροπές αξιολόγησης (η επιτροπή επιχορηγήσεων χορού είναι από χρόνια 5μελής). Το πώς επιλέγονται σε όλες τις υψηλόβαθμες θέσεις, είτε αυτό αφορά τον Πολιτισμό, το εκπαιδευτικό σύστημα,κέντρα και φεστιβάλ πολιτισμού, είτε αφορά άλλα κέντρα εξουσίας, όλη αυτή η διαδικασία θα πρέπει να αναθεωρηθεί, να προκηρύσσονται πάντα αιτήσεις και να γίνεται μια πολύπλευρη αξιολόγηση, από επιτροπές πολυμελείς.

Μιλήστε μας λίγο για το ταξίδι της παράστασης «Το στρώμα» στο Μιλάνο τον προσεχή Απρίλιο. Πως προέκυψε η συμμετοχή στο International Prize IL Teatro Nudo Di TerezaPomodoro και τι σημαίνει για εσάς;
Νομίζω μας ανακάλυψαν από το site μας, ή από μια λίγο παλιότερη συμμετοχή μας με το έργο «το στρώμα» σε ένα άλλο Ιταλικό Φεστιβάλ στη Μπολώνια. Εγώ δυστυχώς δεν είμαι καθόλου καλή σε ό,τι αφορά την έρευνα ξένων Φεστιβάλ ή Πλατφορμών Χορού ή Θεάτρου- Performance. Στα περισσότερα, αν όχι σε όλα όσα έχουμε πάει τουρνέ στο εξωτερικό, μας έχουν ζητήσει να πάμε, χωρίς εγώ να έχω κάνει κάποια αίτηση-κίνηση ή κάτι τέτοιο.
Είναι για εμάς κάτι πολύ σημαντικό! Όχι μόνο γιατί θα παίξουμε στο ωραίο Μιλάνο. Όχι μόνο γιατί θα ξαναζωντανέψουμε το αγαπημένο παλαιό, αλλά και εντελώς διαχρονικό έργο «το στρώμα»,το οποίο χορογράφησα για τον ιδιαίτερο περφόρμερ, και χρόνια συνεργάτη μου μέχρι πρόσφατα, Σταύρο Αποστολάτο. Αλλά και πολύ περισσότερο γιατί θα συμμετέχουμε σε ένα διεθνή και σημαντικό διαγωνισμό θεάτρου. Μέλη της επιτροπής διαγωνισμού- Panel of Experts θα είναι μεγάλα ονόματα του θεάτρου όπως οι: Eugenio Barba, Peter Stein, Lev Dodin, Στάθης Λιβαθινός, Tadashi Suzuki και άλλοι).

Τα σχέδιά σας για το μέλλον;
Το 2ο 3μηνο Σεμινάριο Χορογραφίας που παραδίδω και που θα αρχίσει στις 14 Μαρτίου στο Χώρο Αμάλγαμα κάθε τετάρτη και για 12 συναντήσεις , αποτελεί το άμεσο μέλλον. Για την ώρα, εκτός από σχέδια για ταξίδεμα του νέου έργου “από τι υποφέρετε;  από Ύπαρξη», δε μπορώ να σκεφτώ τίποτα άλλο...Έχω κάνει βουτιά στην ολοκλήρωση αυτού του έργου και είναι λίγο «σα να μην υπάρχει το αύριο»....

Γεωργία Οικονόμου

Περισσότερα "Πρόσωπα"
ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ "ΠΡΟΣΩΠΑ" Main_credit-_jakub_jelen_5 Η αιρετική ομάδα Svalbard Company στήνει ένα αλλοπρόσαλλο τσίρκο Τα μέλη της μιλούν στο www.tospirto.net. Main__car2174 Ένα ζωντανό έργο τέχνης απελευθερωμένο από αναστολές Ο Olivier de Sagazan μιλά στο www.tospirto.net. Main_slider Αρωμα από αυθεντικό αργεντίνικο tango στην Ελλάδα Η παγκοσμίου φήμης Αργεντίνα χορεύτρια και χορογράφος Natalia Ηills μιλά στο www.tospirto.net. Main_happy_hour_by_grant_halverson Η Monica Bill Barnes σπάει τους κανόνες στο Happy Hour «Θέλουμε να κάνουμε μια μορφή τέχνης όπου οι άνθρωποι μπορούν να δουν τον εαυτό τους με έναν νέο τρόπο». Main_slider Form.at: Μια χορογραφική αλληγορία για την κοινωνική ουτοπία Μια χορογραφική αλληγορία για το αέναο χτίσιμο και γκρέμισμα των ανθρώπινων σχέσεων στο Bios. Main_moses-pendleton-choreograph Momix: Πώς δημιουργήθηκαν από ένα... ατύχημα! Ο χορογράφος της ομάδας Moses Pendleton μιλά στο www.tospirto.net.
#load_content_with_ajax