Χορός | Πρόσωπα

Σπύρος Κουβαράς: Μετά το πείραμα του CERN, σπάει τα κλισέ του χορού 22 Μαρτίου 2018

Ο χορογράφος της ομάδας σύγχρονου χορού Synthesis 748 μιλά στο www.tospirto.net.

Ο χορογράφος/χορευτής Σπύρος Κουβαράς και η ομάδα σύγχρονου χορού Synthesis 748 που ιδρύθηκε στο Παρίσι το 2008, έχοντας πια ως έδρα τους την Αθήνα, υπογράφουν την πρώτη τους δημιουργία επί ελληνικού εδάφους, με το νέο τους έργο «Έρημη Χώρα - ΜΕΤΑ», που θα παρουσιαστεί στο Σύγχρονο Θέατρο.

Ο διεθνής χορογράφος, με διακαλλιτεχνικές συνεργασίες, μεταξύ των οποίων και με το πείραμα CERN στην Ελβετία, δημιουργεί και αυτή την φορά ένα εικαστικό και χορογραφικό σύμπαν που προσεγγίζει την έννοια της ετεροτοπίας, όχι με την συνθήκη του φουκωϊκού αποκλεισμού και του «κάπου εκτός», αλλά ως ένα ευρύ πεδίο ενδεχομενικοτήτων και μια συνεχής μετασχηματιστική διαδικασία του υπάρχοντος, μέσα στην απτή πραγματικότητα της επανάληψης, της κοινοτυπίας και του «εδώ και τώρα», στην οποία το υποκείμενο μπορεί παράλληλα να κατεργάζεται εν σπέρματι ένα επαναστατικό μέλλον και να βιώνει οργανικά ένα μεθοριακό παρόν.

Εμείς μιλήσαμε με τον Σπύρο Κουβαρά στην προσπάθειά μας να αποκωδικοποιήσουμε την παράσταση αυτή....

Μιλήστε μας λίγο για την ομάδα σας. Πώς προέκυψε η ίδρυσή της στο Παρίσι; «Η Synthesis 748 ιδρύθηκε τον Μάιο του 2008 στο Παρίσι, στο οποίο ζούσα ήδη από το 2004 και θα έλεγα ότι η ίδρυσή της προέκυψε σαν φυσική εξέλιξη της ανάγκης μου να καλλιεργήσω την προσωπική χορευτική μου γλώσσα και χορογραφική γραφή, ανάγκη η οποία υπήρχε ήδη στο μυαλό και στο σώμα μου ακόμα και από την περίοδο των σπουδών μου εκεί. Στην αρχή ήταν πολύ δύσκολα, μιλάμε για μια πόλη με 350 περίπου, επαγγελματικές ομάδες σύγχρονου χορού, ωστόσο είχα την χαρά, από την πρώτη μου μεγάλη παραγωγή, να επιλεγεί και να υποστηριχθεί ευρύτερα η ομάδα από το CND-Γαλλικό Εθνικό Κέντρο Χορού κάτι που συνετέλεσε καθοριστικά στο να μπορώ να συνεχίσω να δημιουργώ» αναφέρει ο χορογράφος της ομάδας Σπύρος Κουβαράς.

Τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της Synthesis 748… «Η χορογραφική πρακτική και έρευνά μου, εστιάζει σε μια μηχανιστική προσέγγιση της κίνησης και επικεντρώνεται στην σχέση σώματος, ήχου και εικόνας, ανθρώπινου υποκειμένου και εικαστικού αντικειμένου, με βασικά χαρακτηριστικά της την γλυπτική απτότητα των σωμάτων και την αισθητική ακρίβεια. To σημαντικότερο στοιχείο της δουλειά μου είναι η συνολική σύνθεση. Η σύνθεση, ο ρυθμός, η ατμόσφαιρα. Τα έργα της ομάδας κινούνται στα όρια μεταξύ παράστασης και χορογραφημένου installation, προβάλλοντας συχνά το θέατρο σαν εκθεσιακό χώρο και την ίδια την παράσταση σαν έκθεμα, δίνοντας ενίοτε στον θεατή τον ρόλο του επισκέπτη. Θα έλεγα λοιπόν ότι οι παραστάσεις και οι performances μου ορίζονται περισσότερο ως αφορμές για μια αισθητηριακή και αισθητική εμπειρία, ως βίωμα όμως και όχι ως καλλιτεχνική απόλαυση, όπου το συνεχές αυτής της εμπειρίας-παράστασης/performance, είναι χρωματισμένο και αλληλοτροφοδοτούμενο από κάθε άλλη εμπειρία που μεταφέρει ο θεατής».

Γιατί επιστρέψατε στην Ελλάδα; Υπάρχει εδώ γόνιμο έδαφος για το χορό; «Θεωρώ ότι η Τέχνη γενικά δεν γνωρίζει όρια και χώρες και δεν πιστεύω και ιδεολογικά σε σύνορα και τέτοιου τύπου οριοθετήσεις. Πιστεύω σε τόπους και απλώς αισθάνομαι ότι έπρεπε να είμαι εδώ αυτήν την περίοδο προσεγγίζοντάς το σαν φάση μιας γενικότερης κινητικότητας που θέλω να έχω στη ζωή μου. Η Τέχνη άλλωστε συνδιαλέγεται, συνθέτει, μεταφέρει και μετασχηματίζει. Ο σύγχρονος χορός ειδικότερα, είναι μια παγκόσμια γλώσσα και σε αυτή την λογική οποιοδήποτε ερέθισμα κι οποιαδήποτε αλλαγή είναι θετική. Δεν υπάρχει εξιδανικευμένη συνθήκη ή τόπος για έναν δημιουργό όπου και αν είσαι και το γόνιμο έδαφος είναι κάτι σχετικό και δεν ορίζεται μόνο με οικονομικούς όρους. Αναμφισβήτητα το ότι έζησα για κάτι περισσότερο από 10 χρόνια στο Παρίσι είναι κάτι που θα με σημαδεύει για πάντα όπου και αν βρίσκομαι, ωστόσο πλέον από το 2016 η έδρα της ομάδας είναι στην Αθήνα. Πιστεύω στην εξέλιξη και ότι με τα χρόνια αλλάζει ο τρόπος που βλέπεις τα πράγματα και αυτό είναι ουσιαστικότερο ακόμα και αν δεν αλλάζουν τα ίδια τα πράγματα…»

Τι είναι αυτό που σας εμπνέει; «Ο τεράστιος πλούτος γνώσης που υπάρχει πια και που προσωπικά νιώθω ότι χρειάζομαι τρείς ζωές για να διαβάσω αυτά που με ενδιαφέρουν! Πάντα με ενδιέφερε η «καλλιτεχνικοποίηση» της φιλοσοφίας και της επιστήμης και τα τελευταία χρόνια, μετά και από την συνεργασία μου με το πείραμα CERN, νέα πεδία χορογραφικής έρευνάς μου, αποτελούν τα μαθηματικά και η Σωματιδιακή φυσική. Θεωρώ ότι για έναν σύγχρονο καλλιτέχνη, είναι πολύ σημαντικό να έχει αποκτήσει βαθιά γνώση και συνείδηση της ιστορίας, ώστε να μπορεί να εργάζεται πάνω σε καινοτόμες προσεγγίσεις και στο σπάσιμο της φόρμας και προσωπικά παρακολουθώ με ενδιαφέρον την δουλειά καλλιτεχνών των οποίων των έργο αποκλίνει από κλισέ και στερεότυπα».

Λίγα λόγια για την παράσταση που θα δούμε στο Σύγχρονο Θέατρο... «Το “Eρημη Χώρα-ΜΕΤΑ” ουσιαστικά έχει ήδη ξεκινήσει με το που εισέρχονται οι πρώτοι θεατές στον χώρο. Υπάρχει η αίσθηση ότι κάτι είναι ήδη εν εξελίξει και αυτό ορίζεται τόσο από το ηχητικό περιβάλλον, του αδερφού και επί χρόνια συνεργάτη μου, Γιώργου Κουβαρά, ο οποίος και συνέθεσε μουσικά όλη την παράσταση, όσο και από τους εν δράση χορευτές. Καθ’ όλη την διάρκεια της παράστασης, αναπτύσσεται μια οργανική, σχεδόν κυτταρική σχέση μεταξύ της χορογραφίας και της μουσικής η οποία και δημιουργεί ατμοσφαιρικά μια μη γραμμική νεο-τελετουργία μετάβασης σε έναν άχρονο (μη)τόπο. Το σχεδόν αδιάκοπο, αυτής της νεο-τελετουργίας σε συνδυασμό με το άχρονο και το απροσδιόριστο του τόπου, δημιουργούν στα υποκείμενα/χορευτές μια ψυχική απογύμνωση και μια ομογενοποίηση και έτσι ένα αμφιλεγόμενο αίσθημα κοινότητας, ισοτιμίας και αμοιβαιότητας μεταξύ τους δημιουργείται, που ενώ δεν διακρίνεται από κάποιον ορισμένο στόχο δρα ως κινητήριος δύναμη για κάτι νέο, συγκροτώντας μια εφήμερη “κοινωνία μέθεξης”». 

Τι σας γοήτευσε στο έργο του Ελιοτ και θελήσατε να το χορογραφήσετε; «Η παράσταση σε καμία περίπτωση δεν είναι μια μεταφορά/απόδοση του έργου του Έλιοτ, κάτι τέτοιο θα ήταν πολύ ρεαλιστικό για εμένα και ο ρεαλισμός είναι κάτι που έχω απαρνηθεί καλλιτεχνικά. Ωστόσο το αίσθημα έντονης αποστέρησης και απο-προσωποποίησης που διαπνέει το ποίημα του Έλιοτ υπάρχει και στην παράσταση και η χορογραφία διερευνά πιθανές, κοινές, αναφορές του ποιήματος με το σύγχρονο, κοινωνικό-πολιτικό τοπίο, εστιάζοντας όμως κυρίως στην έννοια του ΜΕΤΑ ως βιωμένη ετεροτοπία. Θα έλεγα ότι πρόκειται περισσότερο για μια αλληγορία του πραγματικού, για μια διαδικασία αναζήτησης του έτερου σε σχέση με το υπάρχον για αυτό άλλωστε και η παράσταση αντλεί υλικό τόσο από την ανάλυση του Α. Λεφέβρ πάνω στην έννοια της ετεροτοπίας, όσο και από τις φαντασιακές εστίες του Κ. Καστοριάδη».

Πού αγγίζει το σήμερα η παράσταση αυτή; «Σε κάθε περίπτωση πιστεύω ότι ένα σύγχρονο έργο τέχνης κυοφορεί μέσα του το σήμερα ή πτυχές αυτού ακόμα και αν αυτό αποδίδεται στην απόλυτη αφαίρεση του. Σαν χορογράφος, δεν ψάχνω να δημιουργήσω έργα με σαφή χρονικότητα ή που να αγγίζουν καθαρά στο σήμερα ή στο χθες, κάλλιστα μπορεί να αγγίζουν στο αύριο για αυτό και οι σκηνικές συνθέσεις μου είναι συνήθως άχρονοι και άτοποι χώροι που έχουν μια νεορεαλιστική ή και φουτουριστική οπτική. Με ενδιαφέρει περισσότερο το σημείο στο οποίο μπορεί να υπάρχει μια οπή, μια χαραμάδα, το μεταίχμιο μεταξύ του σήμερα και του αύριο. Όπως έλεγε χαρακτηριστικά και ο Β. Μπένγιαμιν, το σημείο αυτό στο οποίο μπορεί να υπάρξει ένα ρήγμα, ένα πέρασμα, για μια δυνητική μετάβαση προς κάτι άλλο από εκείνο στο οποίο η ροή του χρόνου εκβάλλει…»

Ποιοι είναι οι νοηματικοί της άξονες; «Και το “Έρημη Χώρα-ΜΕΤΑ και τα έργα μου γενικότερα δεν διηγούνται ιστορίες, δεν πιστεύω στις ιστορίες ούτε στους νοηματικούς άξονες όπως αυτοί προκύπτουν από τη γραμμικότητα μιας αφήγησης και η δουλειά μου περισσότερο φιλοδοξεί να ανακαλέσει το υποσυνείδητο του θεατή/επισκέπτη. Πιστεύω στην συμμετρία και στην ασυμετρία, στη διαλεκτική σχέση της αφαίρεσης με το ανθρώπινο στοιχείο. Αυτό είναι και το κυρίαρχο δραματουργικό πλαίσιο των έργων μου. Μια γεωμετρική σύνθεση του χώρου από σώματα, υλικά/αντικείμενα και ήχους, που δημιουργούν παλλόμενες εντάσεις και δονήσεις. Με ενδιαφέρει η άμεση, αδιαμεσολάβητη συγκίνηση που πηγάζει από την ίδια την φόρμα και την σε βάθος επεξεργασία της, το συναίσθημα που προκαλείται στον θεατή από την αφαιρετική σχέση της χορογραφημένης κίνησης με ένα ευρύτερα δομημένο, χωρικό πλαίσιο. Σαν νοηματικό λοιπόν άξονα, θα όριζα τις διαγώνιες, κάθετες και οριζόντιες γραμμές ενός ταμπλό που ενορχηστρώνουν αρμονικά ή και χαοτικά τον χώρο».

Ποιο είναι το «ΜΕΤΑ» για εσάς; Τι είναι αυτό που έρχεται; «Το ΜΕΤΑ έχει μέσα του μια μεταβατική υπόσταση, και στην παράσταση δεν προσδιορίζεται με τρόπο τελεολογικό και «απόλυτο» αλλά  αντίθετα με τρόπο «σχετικό». Είναι αυτό που περισσότερο προεικονίζει το μέλλον, ένα κατώφλι, ένα ευρύ πεδίο ενδεχομενικοτήτων και μια συνεχής μετασχηματιστική διαδικασία του υπάρχοντος, στην οποία το υποκείμενο μπορεί παράλληλα να κατεργάζεται εν σπέρματι ένα επαναστατικό μέλλον και να βιώνει οργανικά ένα μεθοριακό παρόν. Είναι μια ετεροτοπία στην οποία εμπεριέχεται σαν σπόρος, η πιθανότητα της εκτροπής, ένας τόπος στον οποίο εντοπίζονται διαταράξεις των κυρίαρχων μορφών τάξης που θέτουν υπό αμφισβήτηση την ίδια την ορθολογικότητα του πραγματικού και του διανοητού, χωρίς ωστόσο να το αντικαθιστούν a priori με το ιδανικό».

Τι αποτυπώνει η εικαστική εγκατάσταση του έργου και πως αυτή συνδέεται με το χορό και τη μουσική; «Η αρχική εικαστική εγκατάσταση αποτυπώνει το ψυχρό, άγονο και άνυδρο περιβάλλον ενός έρημου τόπου στον οποίο το υποκείμενο ψάχνει να βρει την θέση του. Οι performers όμως είναι παράλληλα και χωροθέτες με την έννοια ότι μέσω της χορευτικής και εικονοπλαστικής τους διάδρασης με τα αντικείμενα αφενός ανατροφοδοτούν και μετασχηματίζουν την αρχική σκηνική σύνθεση και αφετέρου, συχνά λειτουργούν απλά σαν σωματικές προεκτάσεις των αντικειμένων και το αντίστροφο. Το «Έρημη Χώρα-ΜΕΤΑ», αρχικά προοριζόταν να έχει και exhibitive και performative χαρακτήρα, να λειτουργεί δηλαδή και σαν έκθεση και σαν παράσταση, στην πορεία όμως, για διάφορους λόγους, ο αρχικός σχεδιασμός ανατράπηκε και το έργο επανασχεδιάστηκε στην αμιγώς παραστατική του μορφή, κρατώντας ωστόσο αναλλοίωτη την εικαστικότητα της χορογραφίας. Δεν μπορώ να να διαχωρίσω την εγκατάσταση από την χορογραφία και την μουσική μιας και στην δουλειά μου εν γένει, χορογραφία, εικαστικός σχεδιασμός και ήχος είναι άρρηκτα συνδεδεμένοι. Πρόκειται για μια συνολική ενορχήστρωση του χώρου, η κίνηση είναι μέσα στην εικόνα και είναι η κίνηση αυτή που δονεί την εικόνα».       

Γεωργία Οικονόμου

Περισσότερα "Πρόσωπα"
ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ "ΠΡΟΣΩΠΑ" Main_slider «Με κίνητρο τον αδιάκοπο έρωτά μας με την τέχνη» Η Αντιγόνη Γύρα μιλά για το φετινό «ταξίδι» του Κινητήρα. Main_slider Η Μαρία Γοργία, ο Νίκος Καρούζος κι η ανυπόφορη... ύπαρξη «Σας θέλω λιγάκι τρελούς, να ξεφεύγετε από εκείνα τα εμφιαλωμένα νοήματα της φιλοσοφικής διαλεκτικής, να ξεφεύγετε. Η ζωή δεν έχει πώμα». Main_credit-_jakub_jelen_5 Η αιρετική ομάδα Svalbard Company στήνει ένα αλλοπρόσαλλο τσίρκο Τα μέλη της μιλούν στο www.tospirto.net. Main__car2174 Ένα ζωντανό έργο τέχνης απελευθερωμένο από αναστολές Ο Olivier de Sagazan μιλά στο www.tospirto.net. Main_slider Αρωμα από αυθεντικό αργεντίνικο tango στην Ελλάδα Η παγκοσμίου φήμης Αργεντίνα χορεύτρια και χορογράφος Natalia Ηills μιλά στο www.tospirto.net. Main_happy_hour_by_grant_halverson Η Monica Bill Barnes σπάει τους κανόνες στο Happy Hour «Θέλουμε να κάνουμε μια μορφή τέχνης όπου οι άνθρωποι μπορούν να δουν τον εαυτό τους με έναν νέο τρόπο».
#load_content_with_ajax