ΤΕΤΑΡΤΗ 15 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ 2018
Μουσική | Live

Περουζέ: Η ελληνική «Κάρμεν» 70 χρόνια μετά στο Ηρώδειο 04 Ιουνίου 2018

Ο Θοδωρής Αμπαζής κι ο Πέτρος Μαγουλάς μιλούν στο www.tospirto.net.

Η αριστοτεχνική όπερα "Περουζέ" του Θεόφραστου Σακελλαρίδη, σε λιμπρέτο του Γεώργιου Τσοκόπουλου, πρωτοπαίχτηκε στο θέατρο Ολύμπια το 1911. Η επιτυχία αυτής της «ελληνικής Κάρμεν», με θέμα τον παράφορο και καταστροφικό έρωτα μιας τσιγγάνας κι ενός νέου χωρικού, ήταν τόσο μεγάλη, που ανέβαινε συνέχεια έως το 1950!
Από το συγκεκριμένο έργο προέρχεται η γνωστή άρια «Νεράιδα του γιαλού» και το ντουέτο «Πιο θερμά». Χάρη στον μουσικολόγο Γ. Λεωτσάκο η παρτιτούρα διασώθηκε. O μαέστρος Βύρων Φιδετζής επιμελήθηκε το εξαιρετικά φθαρμένο χειρόγραφο και η όπερα Περουζέ παίζεται ξανά τώρα, σχεδόν 70 χρόνια μετά το τελευταίο της ανέβασμα στην ΕΛΣ!

Στις 16 και 17 Ιουνίου, η «Περουζέ» επιστρέφει μετά από 70 χρόνια στο Ηρώδειο για δύο παραστάσεις.

Ο Θεόφραστος Σακελλαρίδης, ταλαντούχος και παραγωγικότατος συνθέτης και αρχιμουσικός, υπήρξε από τους πρωτεργάτες της ελληνικής οπερέτας. Το προσωπικό, εντελώς ξεχωριστό ιδίωμά του δημιουργείται από το αριστοτεχνικό πάντρεμα των ετερόκλητων επιρροών του, που κινούνται ανάμεσα στο δημοτικό τραγούδι, ανατολίτικα ιδιώματα, τη γαλλική και την αυστριακή οπερέτα, την τσιγγάνικη μουσική, την καντάδα, ακόμα και την τζαζ.

Για την «Περουζέ» μίλησαν στο www.tospirto.net ο σκηνοθέτης της Θοδωρής Αμπαζής κι ο πρωταγωνιστής Πέτρος Μαγουλάς.

Ο Θοδωρής Αμπαζής αποκαλύπτει τι τον γοήτευσε σ΄ αυτήν: «Ως συνθέτης και σκηνοθέτης ασχολούμαι αδιάλειπτα, εδώ και τριάντα περίπου χρόνια, με το μουσικό θέατρο. Η έρευνά μου εστιάζει στη δραματουργική δύναμη της μουσικής. Πώς, δηλαδή, όλα τα μουσικά στοιχεία συνεισφέρουν σε μια γλαφυρή σκηνική αφήγηση. Η “Περουζέ”, μια άγνωστη για μένα, μέχρι πρότινος,  όπερα του Θεόφραστου Σακελλαρίδη, ήταν μια αποκάλυψη όσον αφορά στη βαθιά γνώση του συνθέτη, της δραματουργικής δύναμης της μουσικής. Η πλοκή βασίζεται στην αρχετυπική ιστορία του “απαγορευμένου” έρωτα, στη σύγκρουση δύο κόσμων, δύο αντιλήψεων για τη ζωή και στη ακατανίκητη  έλξη που προκαλεί το άγνωστο, το διαφορετικό, το επικίνδυνο. Ο Σακελλαρίδης αποδεικνύεται μέγας γνώστης της αποτύπωσης της ανθρώπινης ψυχολογίας. Είναι δώρο για τον σκηνοθέτη – ειδικά όταν είναι και μουσικός- αυτή η μουσική. Σε καλεί να βρεις και να αναδείξεις όλες τις λεπτομέρειες της παρτιτούρας και σε οδηγεί με σιγουριά και ακρίβεια σε ένα μονοπάτι, πλούσιο σε θεατρικές χειρονομίες».

Τον  Πέτρο Μαγουλά –που στην παράσταση ενσαρκώνει τον Bασιλιά των Tσιγγάνων - τον κέρδισε όπως ο ίδιος αναφέρει στο www.tospirto.net  «Εκατό τοις εκατό η μουσική της. Είναι μια μουσική ιδιαίτερα όμορφη, μελωδική και εύκολα απομνημονεύσιμη. Εννοώ ότι την ακούς μια φορά και σου μένει στη μνήμη, πράγμα όχι εύκολο για ένα συνθέτη. Επίσης, κάποια κομμάτια της όπως π.χ. η "Νεράιδα του Γιαλού", αν και σήμερα κάπως ξεχασμένα, υπήρξαν για πολλές δεκαετίες μεγάλα "σουξέ". Οι πρόβες, στο στάδιο που βρισκόμαστε σήμερα γίνονται με πιάνο, δεν έχουμε συναντηθεί ακόμη με την ορχήστρα. Περιμένω  με ανυπομονησία ν' ακούσω την ενορχήστρωση, αν και είμαι πεπεισμένος ότι θα είναι εξαιρετική».

Ο Θοδωρής Αμπαζής προσθέτει:  «Η μουσική της παράστασης, παρότι γεμάτη από επιρροές (Γαλλική σχολή, Ιταλικό Βερισμό αλλά και Γερμανική Οπερέτα) βρίθει χαρακτηριστικών μελωδικών χειρονομιών, γνώρισμα του συνθέτη στις διάσημες οπερέτες του. Η προσεγμένη μελοποίηση του λιμπρέτου του Τσοκόπουλου, και η χειρουργική ακρίβεια των μουσικών επιλογών, είναι αυτό που κάνει την Περουζέ δείγμα υψηλού επιπέδου μουσικού θεάτρου. Δεν υπάρχει ούτε μια μελωδική κίνηση, αλλαγή τέμπο, μετατροπία η στίξη, που να μη σχετίζονται με εξωτερικά η εσωτερικά (ψυχολογικά)  συμβάντα της αφήγησης. Υπάρχουν σημεία που ξενίζουν καταρχάς. Όταν όμως τα αναλύσεις σε βάθος, ανακαλύπτεις τον  δραματουργικό λόγο της ύπαρξής τους και λειτουργούν ως ένα κρυφός κώδικας “ξεκλειδώματος” των σκηνών».

Ποιες, όμως, ήταν οι σκηνοθετικές προκλήσεις του εγχειρήματος αυτού; «Σε μια αναβίωση ενός έργου 70 χρόνια μετά το τελευταίο του ανέβασμα, η ευθύνη των συντελεστών είναι μεγάλη. Καταρχήν το έργο είναι άγνωστο στο σύγχρονο κοινό. Ο Σακελλαρίδης είναι γνωστός από τις διάσημες οπερέτες του και ελάχιστοι γνωρίζουν τον υπόλοιπο συνθετικό του πλούτο. Η σκηνοθεσία οφείλει να υπηρετήσει τους στόχους του συνθέτη και να παρουσιάσει μια παράσταση όπου θα κυριαρχεί ο δραματουργικός άξονας της μουσικής σύνθεσης. Ο σκηνοθέτης πρέπει να βρει την ισορροπία ανάμεσα στη σύγχρονη αισθητική της όπερας και την αισθητική που προτείνει η μουσική, χωρίς να προδώσει τη μια η την άλλη. Εδώ το σημαντικό είναι να γνωρίσουμε τη συνθετική ευφυΐα  Σακελλαρίδη και όχι την ευρηματικότητα του Αμπαζή. Ευτυχώς έχω την τύχη να συνεργάζομαι με εξαιρετικούς ερμηνευτές και συνεργάτες, όλοι τους υψηλού επιπέδου Καλλιτέχνες,  οι οποίοι  αντιλαμβάνονται πλήρως την πρόκληση του εγχειρήματος και προσφέρουν απλόχερα την πολύτιμη εμπειρία τους», αναφέρει χαρακτηριστικά ο Θ. Αμπαζής.

Πού «ακουμπά» στο σήμερα μία όπερα του 1911; « Τα μεγάλα έργα ακουμπούν πάντα στο σήμερα, στο χτες και στο αύριο. Η “Περουζέ” είναι ένα μεγάλο έργο γιατί πίσω από μια ιστορία αγάπης  πραγματεύεται την “..αιώνια τάση της ανθρώπινης ψυχής να αγαπά κάθε μισητό…” όπως λέει ο Παπαδιαμάντης. Εδώ το μισητό είναι το σκοτεινό, αυτό που ξέρεις ότι θα σε καταστρέψει, αλλά δεν μπορείς να αντισταθείς. Σας ακούγεται γνώριμο; Η όπερα “Περουζέ” βουτά στον πυρήνα της ανθρώπινης ύπαρξης, μιλά για την αναγκαία ισορροπία φωτός και σκότους. Χρησιμοποιεί συμβολικά δυο τελείως διαφορετικές ομάδες ανθρώπων: Τους Έλληνες χωρικούς και ψαράδες , με τις συμβατικές, τακτοποιημένες ζωές τους, καταδικασμένοι να ζουν μια προδιαγεγραμμένη ζωή και τους ατίθασους Τσιγγάνους, νομάδες και λάτρεις της ελευθερίας, του πάθους και της ανατροπής. Ο Θάνος, νοικοκύρης χριστιανός, και η τσιγγάνα-μάγισσα- Περουζέ ερωτεύονται. Και οι δυο ψάχνουν το άλλο μισό που θα τους χαρίσει την πλήρη αρμονία. Ο κόσμος τους είναι ανέτοιμος να καταλάβει, να ακούσει την αγωνία των εραστών και να αποδεχτεί την ειρηνική συμβίωση των δυο ετερόκλητων στοιχείων. Ο κόσμος φοβάται και γι΄ αυτό τιμωρεί», αναφέρει ο Θ. Αμπαζής.

Γιατί πέρασαν, όμως, 70 χρόνια σιωπής της «Περουζέ»;
«
Η Περουζέ μαζί με πολλές άλλες όπερες συνθετών όπως ο Σακελλαρίδης, ο Καλομοίρης, ο Λαυράγκας, ο Σαμάρας, ο Καρρέρ, δεν έχει βρει ακόμη τη θέση που της αξίζει στο οπερατικό ρεπερτόριο των ελληνικών οργανισμών που ασχολούνται με την όπερα, αλλά κυρίως δεν έχουν βρει τη θέση που τους αξίζει στη γενικότερη αλλά και την ειδικότερη παιδεία της χώρας μας. Είναι θαμμένοι θησαυροί που σαν χτυπημένοι από μια αδιόρατη εθνική κατάρα, αρνούμαστε πεισματικά να τους αξιοποιήσουμε, πράγμα αδιανόητο για άλλους λαούς της Ευρώπης που εκμεταλλεύονται υποδειγματικά τους δικούς τους μουσικοδραματικούς θησαυρούς και χτίζουν επάνω τους ολόκληρες σχολές μουσικής», αναφέρει ο Πέτρος Μαγουλάς.

Ο Θοδωρής Αμπαζής προσθέτει: «Ένα έργο Τέχνης ζωντανεύει όταν η ανάγκη κάποιου το καλέσει. Πολλά έργα ζωντάνεψαν και ξανακοιμήθηκαν όταν η ανάγκη του κόσμου άλλαξε. Το ερώτημα για μένα είναι: ποια είναι η ανάγκη που έκανε τόσους ανθρώπους να ξαναξυπνήσουν την “Περουζέ”; Πέρα από τη θεματική της , που όπως ανέλυσα παραπάνω, είναι άκρως επίκαιρη, είναι και η τάση μας να ξαναγυρνάμε και να ξαναδιαβάζουμε την ιστορία του Πολιτισμού μας. Όχι τόσο από απόγνωση σε σχέση με τη σύγχρονη δημιουργία, όσο από ανάγκη επαναπροσδιορισμού της πολιτισμικής μας ταυτότητας. Η επιστροφή στην ιστορία μας , στις παραδόσεις μας και στα έθιμά μας , η επιστροφή στους συγγραφείς, στους συνθέτες και στου ποιητές μας είναι αποτέλεσμα της αναζήτησης μιας “ιδιαιτερότητας” σ΄ένα παγκοσμιοποιημένο περιβάλλον».

           

Υπάρχουν άλλες τέτοιες «αποσιωπημένες»/ παρεξηγημένες  όπερες;

«Πάρα πολλές. Όχι όλες του επιπέδου της «Περουζε» αλλά σημαντικές στην εξέλιξη του Μουσικού Θεάτρου στην Ελλάδα. Δημιουργοί όπως ο Σαμάρας, ο Λαυράγκας , ο «εθνικός μας»  Καλομοίρης και άλλοι περιμένουν να τους ξαναδιαβάσουμε σήμερα, να μάθουμε και να εμπνευστούμε από τα έργα τους. Νοιώθω ότι η στιγμή αυτή έφτασε και ανυπομονώ να δω κι άλλες “αναβιώσεις” μετά την “Περουζέ”, αναφέρει ο Θοδωρής Αμπαζής.

Διανομή:
Κασσάνδρα Δημοπούλου (Περουζέ)
Φίλιππος Μοδινός (Θάνος)
Άννα Στυλιανάκη (Ανθούλα)
Πέτρος Μαγουλάς (Βασιλιάς των τσιγγάνων)
Τάσης Χριστογιαννόπουλος (Πέτρος)

Συντελεστές:
Σκηνοθεσία: Θοδωρής Αμπαζής
Σκηνικά, Κοστούμια: Ελένη Μανωλοπούλου
Φωτισμοί: Αλέκος Αναστασίου
Μουσική προετοιμασία: Δημήτρης Γιάκας
Κίνηση : Αποστολία Παπαδαμάκη

Η Χορωδία του Τμήματος Μουσικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Αθηνών  και μέλη της Χορωδίας του Εθνικού Ωδείου.

Διεύθυνση: Νίκος Μαλιάρας

Τη Μικτή Χορωδία Θεσσαλονίκης θα διευθύνει η Μαίρη Κωνσταντινίδου και τη Φιλαρμόνια Ορχήστρα Αθηνών ο Βύρων Φιδετζής.

 

Γεωργία Οικονόμου

Info

16 Ιουνίου 2018
ΩΔΕΙΟ ΗΡΩΔΟΥ ΑΤΤΙΚΟΥ, Διονυσίου Αρεοπαγίτου, Ακρόπολη
Τηλ.: 210-3241807 / 324858
και 17/6. Τιμές εισιτηρίων: Διακεκριμένη Ζώνη: 40€ - 50€ Ζώνη Α: 32€ - 40€ Ζώνη Β: 24€ - 30€ Ζώνη Γ: 16€ - 20€ Άνω διάζωμα: 10€ - 15€ Προπώληση εισιτηρίων στο viva.gr Και στα ταμεία του Φεστιβάλ Αθηνών στοά Πεσμαζόγλου, Πανεπιστημίου 39 Πληροφορίες - Κρατήσεις εισιτηρίων: +30 210 3272000, tameia@greekfestival.gr Ομαδικές αγορές: +30 210 3222720 Κρατήσεις για ΑμΕΑ: +30 211 7800056 (ώρες λειτουργίας: 09:00-17:00

Περισσότερα "Live"
ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ "LIVE" Main_slider Ο Rous με τη «Σεληνάκατο του Τσάρλι» στο Κηποθέατρο Παπάγου Για μια συναυλία εφ' όλης της ύλης. Main_original_slider_(1) Συναυλία-αφιέρωμα στον Μάνο Ελευθερίου- Όλα τα έσοδα θα διατεθούν στους πυρόπληκτους Την Τετάρτη 29 Αυγούστου στο Ηρώδειο. Main_slider Οι The Great Malarkey συναντούν τους Θεσσαλονικιούς The Speakeasies Την Παρασκευή 31 Αυγούστου στο roof stage του Gazarte. Main_slider Το έργο της Λένας Πλάτωνος που δεν παρουσιάστηκε... ποτέ Το μουσικό παραμύθι «Το αηδόνι του αυτοκράτορα» στην Εναλλακτική της Λυρικής. Main_slider Ο κινηματογραφικός Michel Legrand στο Ηρώδειο Την Παρασκευή 28 Σεπτεμβρίου μαζί με τον Γιώργο Περρή. Main_slider ΛελέΚιος Φιέστα με Θανάση Παπακωνσταντίνου και Σωκράτη Μάλαμα Στο εργοστάσιο «Πελαργός» στη Νέα Κίο Αργολίδας.
#load_content_with_ajax