ΤΡΙΤΗ 28 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2017
Μουσική | Πρόσωπα

Συνέντευξη: Ο Σωκράτης Μάλαμας μιλάει στο www.tospirto.net 23 Φεβρουαρίου 2017

«Λέω στον εαυτό μου ότι θα κάνω ένα δυο δίσκους ακόμα, γιατί αυτά που είχα να πω, τα είπα…»

Σωκράτης Μάλαμας, αρχές του 2017. Σβέλτος όπως πάντα, μ’ ένα τσιγάρο διαρκώς αναμμένο και απολύτως παρόν σε μια κουβέντα που έπιασε τα πάντα, από τα μεγάλα οντολογικά ερωτήματα του ανθρώπου- τους φόβους του, τα ψέματα του, τις ανορθογραφίες του-  μέχρι τους σημερινούς του ηγέτες που έχουν τυλίξει τον κόσμο μέσα σε μια άψυχη κόλλα χαρτί γεμάτο αριθμούς. Κάπου εκεί ενδιάμεσα, και ο καθημερινός Μάλαμας, «ο μπαρόβιος, ο καφενόβιος - θέλω ρε γαμώτο να διασκεδάζω στη δουλειά, δε γίνεται να είμαι ο σκληρός επαγγελματίας που έχει κάνει την δουλειά εργοστάσιο».

Κάποια στιγμή με ρωτάει αν είδα τον Κινέζικο μύθο που είναι γραμμένος στο οπισθόφυλλο της νέας δουλειάς που μιλάει για τον κόσμο των κατόπτρων και του εαυτού (εξ ου και ο τίτλος του δίσκου). Είναι το κομβικό σημείο και αφετηρία του δίσκου αυτού, αλλά και της κουβέντας μας – που όμως ξεκινάει από τα… επίγεια, τα χειροπιαστά. Ίσως γιατί όσο κι αν ο ίδιος επιμένει στον άναρχο, αχαρτογράφητο χαρακτήρα του (άρα και της δουλειάς του) οι στίχοι του αυτήν την φορά έχουν (εν μέρει τουλάχιστον) ξεκάθαρη αιχμή. Επτά δικά του τραγούδια (στίχοι/μουσική) και επτά σε στίχους των Γιάννη Χαλιώτη, Φωτεινής Λαμπρίδη, Αρη Κεραμάρη, Ισαάκ Σούση, Γιώργου Κλεφτόγιωργου, Πάνου Ηλιόπουλου που αγκαλιάζουν –μουσικά- όλες του τις πλευρές. Όσο για τις φωνές; Kαι η Μποφίλιου, και η Ζουγανέλη και ο γιος του Πέτρος και η συνεργάτις του (εδώ και χρόνια) Αγγελική Καρακώστα. «Πάλι καλά που το σκέφτηκα», μου λέει. «Θα ήταν αφόρητο να ακούω τον εαυτό μου σε έναν ολόκληρο δίσκο».

«Κάτοπτρα», 14 νέα τραγούδια που -κατά τη γνώμη μου – βρίσκουν το δρομέα (μεγάλων αποστάσεων) Σωκράτη σε μια από τις πιο φωτεινές στιγμές του. Αλλά αυτό είναι δική μου ιστορία... Είναι το τραγούδι που σε τραβάει απ’ το μανίκι, υποδηλώνοντας με το καλημέρα σας ότι αυτός ο δίσκος θέλει να μιλήσει. Καθαρά. Όσο καθαρά βέβαια επιτρέπει το Μαλαμικό ταμπεραμέντο, που με την φιλοσοφική, ενδοσκοπική του ματιά, βλέπει τον εσωτερικό κόσμο του ανθρώπου «σαν ένα παράδοξο, πανπεριεχτικό, διάσπαρτο πράγμα, ένα φάντασμα που σ’ όλη μας τη ζωή φοβόμαστε να αντιμετωπίσουμε».

«Όλοι ψάχνουμε μια λύση/ ψάχνουν για μια έξοδο/ μαζευτήκαμε χιλιάδες στο αδιέξοδο».

Από την προηγούμενη φορά που συναντηθήκαμε, μοιάζεις πιο πεσμένος. Τότε που μόλις είχε πρωτοβγεί ο ΣΥΡΙΖΑ.
Εντάξει, τι να πούμε τώρα. Προσγειωθήκαμε όχι στο έδαφος, κάτω απ’ αυτό. Δεν τηρήθηκε τίποτα. Καμία συμφωνία. Γυρίσαμε σαν κάλτσα τα μέσα έξω. Και κλήθηκαν πάλι να πληρώσουν το γάιδαρο και το σαμάρι εκείνοι που το πληρώνουν πάντα. Δεν άλλαξε τίποτα απολύτως στο σύστημα. Τα πάντα συνεχίζουν τα ίδια –και επαυξημένα μάλιστα. Δηλαδή, έπαιρνε ο άλλος μια σύνταξη 500 ευρώ να του την κόψουν κι αυτήν. Να απομυζήσουν μια γελάδα που πλέον βγάζει αίμα. Όπως φαίνεται, δεν μπορεί να αποφασίσει κανείς σ’ αυτήν την χώρα. Κανείς. Είναι μια δεσμευμένη χώρα. Με χαρτιά. Μάλλον από την γέννηση της. Ανυπέρβλητα δεσμά με τα οποία παίζουν οι πολιτικοί κάνοντας σχεδιάσματα επί χάρτου...

Οπότε…
Τι οπότε. Εγώ θα συνεχίσω να ονειρεύομαι- δε μου έμεινε και τίποτα άλλο. Και σίγουρα δεν ξαναβάζω τα δαχτυλάκια μου μέσα στις πολιτικές κοπριές. Μακριά. Άλλωστε τραγουδάκια γράφω, δεν είμαι δω για να δίνω λύσεις, μη τρελαθούμε και τελείως. Αλλά ξέρω ότι αν δεν απομακρυνθούμε απ’ αυτή την μέγγενη που λέγεται Eurogroup, την ένωση του άκρατου φιλελευθερισμού, ο εργαζόμενος εντός ολίγου θα υπολογίζεται μηδέν. Κανονικό. Στρογγυλό. Το μοντελάκι που επέβαλαν στη Χιλή έρχεται και στα μέρη μας. Σε λίγο θα σου μετράνε ως και τις ανάσες. Πόσα βήματα έκανες, πόσες φορές κοιμήθηκες, πόσες έκανες σεξ. Διόδια παντού. Πολύ ακριβό σπορ το να είσαι κοινωνικό όν…

Παρ’όλα αυτά, όταν η κουβέντα πάει στο τραγούδι, το ξεκαθαρίζει. Δεν του αρέσει η «πολιτικολογία» μέσα στα τραγούδια. Ούτε να γίνονται τα live τόπος διαδηλώσεων:
Ήδη τα τραγούδια έχουν τις αιχμές τους, οπότε αν προσθέσεις κι άλλο από πάνω, καταντάει κουραστικό. Αηδιαστικό. Δηλαδή τι να κάνουμε τώρα, να αρχίσουμε να τραγουδάμε αντάρτικα; Για ποιο λόγο. Για να πάμε πού. Να κάνουμε τι. Απλά για να χαϊδεύουμε τον κώλο μας; Νομίζω ότι και το κοινό κάπως έτσι νιώθει, δεν ονειρεύεται καμιά επανάσταση. Ποια επανάσταση; Κάτι γκρουπούσκουλα των άκρων- είτε από δω είτε από κει- ονειρεύονται το παρανάλωμα.

Αλήθεια πως ξεκινάει ένας δίσκος; Yπάρχει κάποιο αίτημα από την πλευρά του- φιλοσοφικό, μουσικό, ενορχηστρωτικό που φτιάχνει μια ενότητα; Βλέπω ότι αυτή την φορά υπάρχει η τρομπέτα του Στόικου..
Ναι μου αρέσει η τρομπέτα γιατί μπορεί να πλησιάσει εύκολα τους δικούς μας δρόμους, να μπει και να δώσει μια εκτόνωση. Με συγκινεί αυτό. Μάλλον το χρειάζομαι. Φαίνεται όταν μειώνεται η εσωτερική μας δύναμη, ψάχνουμε να τη συμπληρώσουμε απ’ έξω. Κατά τα άλλα, ένας δίσκος ξεκινάει έτσι. Μαζεύεις κάποια στιχάκια που κάτι σου λένε –όχι απαραίτητα τα καλύτερα- και αρχίζεις και παίζεις μαζί τους, σαν άσκηση μελοποιίας. Γι’ αυτό πολλά απ αυτά μένουν στο συρτάρι..

Εσύ ο ίδιος βγάζεις πλέον τους δίσκος σου...
Γιατί ποιος θα τους πληρώσει; Αλλιώς πρέπει να κάνω σε πάρα πολλά πίσω στην συμφωνία μου με τις εταιρείες. Ούτως η άλλως, λέω στον εαυτό μου ότι θα κάνω ένα δυο δίσκους ακόμα, γιατί αυτά που είχα να πω, τα είπα…

Μα πως μπορεί να το λες αυτό; Yπάρχει άνθρωπος που είναι μέσα στη ζωή, ενεργός και να λέει κάτι τέτοιο;
Νιώθω ότι έχω κάνει πάρα πολλές δουλειές στη ζωή μου και έχω καταθέσει όλα όσα με απασχολούν. Γιατί αυτό έκανα πάντα, αυτό κάνω και τώρα: Διασκεδαστικά τραγούδια απ την μια και τραγούδι αυτοανάλυσης από την άλλη. Δηλαδή μέσα από την δουλειές μου δίνω το στίγμα μου. Ποιες είναι κάθε φορά οι ερωτήσεις μου. Σε ποιο σημείο στέκομαι.

Τώρα σε ποιο σημείο είσαι;
Οι δουλειές μου πάντα είναι ερμαφρόδιτα. Δεν είναι μια πρόταση ολοκληρωμένη, ένα καλλιτέχνημα.. Αν υποθέταμε ότι θα ήταν ένας πίνακας ζωγραφικός, τότε σκέψου να βάζω μια αγελάδα να περπατάει πάνω στη θάλασσα. Κάπως έτσι θα ήταν - γιατί έτσι είμαι κι εγώ. Ο χαρακτήρας μου. Ισχύει η λογική μου που είναι σκληρή πολλές φορές, αλλά την επόμενη στιγμή παύει να υπάρχει Οπότε αυτό και παρουσιάζω: έναν τύπο που είναι μέσα στην τρελή χαρά σήμερα και την επόμενη μέσα στο ψυχιατρείο. Και την επόμενη κάνει μπάνιο στην θάλασσα. Κα στα «Κάτοπτρα» το ίδιο συμβαίνει. Μάλλον έχω περάσει στην λεγόμενη 3η ηλικία και με έχει εγκαταλείψει ο θυμός…

Ο πόνος ; Έχει να κάνει με την ηλικία αυτό;
Ο πόνος δε φεύγει εύκολα, γιατί είναι κακό σκυλί. Αλλά ναι, όλα αυτά έχουν να κάνουν με την ηλικία – αν τα επεξεργάζεσαι βέβαια. Γιατί αν δεν τα επεξεργάζεσαι ηλίθιος είσαι νέος, ηλίθιος και με την ταφόπλακα από πάνω σου.

Για πες, πώς γίνεται η επεξεργασία;
Όταν βάζεις απέναντι σου τα πράγματα και τα κοιτάζεις διαρκώς. Πρέπει να τα κοιτάζεις, να τα δουλεύεις μέσα σου και να τα δείχνεις στους άλλους, να εκτίθεσαι- για να μπορέσει αυτό που σε πονάει να φύγει κάποτε. Μόνον έτσι θα σε εγκαταλείψει. Και ξέρεις γιατί; Γιατί όσο κοιτάζεις τόσο θα δεις ότι είναι μια ψευδαίσθηση - όπως και τα πάντα γύρω από τον εαυτό μας, μια ψευδαίσθηση είναι. Όλες οι εικόνες που έχουμε γι’ αυτόν. Και δυστυχώς, αυτό το διάσπαρτο πανπεριεχτικό σύμπαν φοβόμαστε πολύ να το κοιτάξουμε καλά. Φόβος μέχρι θανάτου. Ίσως γι αυτό, αυτό το έθνος δεν μπορεί να προχωρήσει μπροστά - γιατί δεν θέλει να κοιτάξει μέσα του και ψεύδεται διαρκώς…

Κάτι μου λέει αυτό για τα τραγούδια αυτού του δίσκου. Όλα συντείνουν σ’ αυτήν την ιδέα;
Κάποια ναι. Αφού είπαμε. Δεν είμαι εγώ ομοιογενής, οπότε πώς θα παραχθεί ομοιογενές αποτέλεσμα;

Oσο μεγαλώνεις δε «στρογγυλεύουν» οι ανομοιογένειες;
Αλλάζει ποτέ ο χαρακτήρας; Ας πούμε ότι από δεινόσαυρος γίνεσαι κατσίκα. Κάτι λίγο προχωράς. Αλλά όχι κι ότι είδα το φως το αληθινό. Γιατί, αν το έβλεπα, μπορεί και να μην ήμουν εδώ. Να ήμουν μέσα σε καμιά σπηλιά να διαλογίζομαι..

Στο Άγιον Όρος ίσως..
Μπα δεν μου αρέσουν τα θρησκευτικά. Άσε που πιστεύω ότι είναι πολύ εγωκεντρικό, να ξεμακραίνεις από τους ανθρώπους για χάρη του Θεού. Άμα δεν έχεις προσπαθήσει στη ζωή σου, δεν έχεις μεγαλώσει παιδί, δεν έχεις μοχθήσει να συντηρηθείς, να πέσεις, να σηκωθείς… δεν καταλαβαίνεις τίποτα. Δηλαδή, αν πας και αράξεις στο μοναστήρι της Αγ. Αναστασίας νομίζεις ότι θα χαιρόταν περισσότερο ο Θεός σου;

Ο περισσότερος κόσμος ξέρεις τι θα σκέφτεται για σένα. Κάτι σαν «τι μας λέει αυτός τώρα» Δημοφιλής, αγαπητός, χιλιοτραγουδισμένος, άρχοντας – μέσα στα χειροκροτήματα και την λατρεία..
Και τι θα πει αυτό. Όποια κι αν είναι η αποδοχή του έργου σου ή της στάσης σου στα πράγματα, αυτό δεν σημαίνει ότι σταματάς να κοιτάζεις τον εαυτό σου και να προσπαθείς να βρεις αυτό που είσαι. Η μάλλον αυτό που δεν είσαι. Γιατί το διαρκές ψάξιμο σε φέρνει στο σημείο να γίνεις γνώστης του τι δεν είσαι. Εκεί καταλήγεις. Και στο να μπορέσεις να ακούσεις αυτήν την σιωπηλή φωνή που σου μιλάει από τότε που γεννιέσαι. Να μπορέσεις να την ακούσεις αυτήν την φωνή της εντιμότητας και μέσω αυτής να γίνεις πιο ευγενής, πιο ραφιναρισμένος, πιο «φροντιστικός» για τους γύρω σου. Μια σταγόνα χαράς και μόνο που υπάρχεις. Τι άλλο να θέλει κανείς σ’ αυτήν την ζωή πέρα από αυτό; Nα γίνει πανίσχυρος και πάμπλουτος και να διαχειρίζεται τις συνειδήσεις των άλλων; Βλέπεις τι γίνεται τώρα γύρω μας. Απ όλες τις κυβερνήσεις… Αριστεροί, δεξιοί, φιλελεύθεροι, καθολικοί, οι πάντες συμπεριφέρονται σαν να μην υπάρχει έμψυχο υλικό γύρω τους … Διάβασε το Κινέζικο παραμύθι που υπάρχει στο οπισθόφυλλο και θα καταλάβεις…

Κι όμως θα επιμείνω. Μη μου πεις ότι ποτέ δεν την «ψώνισες» με τη γεμάτη αίθουσα, με την αγάπη που έρχεται από τον κόσμο, με τον εαυτό σου…
Τρελάθηκες ρε παιδί μου τελείως; Δεν με ξέρεις τόσα χρόνια; Tί είμαι, βλήμα; Γεννήθηκα και μεγάλωσα στην πέτρα και συνεχίζω να περπατάω πάνω σ’ αυτήν. Κι αν κάποια στιγμή ακούσω τον εαυτό μου να λέει τέτοια, ξέρω ότι δεν μιλάει για μένα. Για άλλον τα λέει…

Για τους περισσότερους Έλληνες η επιτυχία είναι συνδεδεμένη πάντα με επιτήδειες κινήσεις…
Τα απαραίτητα έκανα. Δημόσιες σχέσεις στο ελάχιστο και παρέα με μεγαλοσχήμονες ποτέ. Το μόνο που έκανα πολύ είναι να βγαίνω να παίζω διαρκώς, ένα συνεχές δούναι και λαβείν με τον κόσμο που όμως είναι μέσα στην ιδιότητα της δουλειάς μου.

Σα να ζεις εκτός Ελλάδας εσύ, σαν να μην υπάρχουν δέλεαρ γύρω σου..
Τα έβλεπα πάντα τα δέλεαρ. Και τα αξιολογούσα. Και να είσαι σίγουρη ότι αν ένιωθα ότι κάτι παίρνω, δεν θα δίσταζα.. Απλώς δε μου δίνουν στάλα ευτυχίας. Όλη αυτή η φάρα μέσα στην οποία τριγυρίζω κι εγώ, έχει πολλά… Εγώ προτίμησα να έχω ένα δυο φίλους, όπως τον Αλκαίο ας πούμε και τέρμα. Άλλωστε μην ξεχνάς, κλήθηκα να παίξω το ρόλο του πατέρα στα μεγάλα μου-κάτι που δεν έκανα με τα πρώτα μου παιδιά- οπότε δεν είχα και χρόνο. Έπρεπε να είμαι εκεί.

Έπρεπε; Ή ήθελες;
Και τα δύο. Μα δεν γίνεται μια ζωή να εθελοτυφλούμε. Κοκκινοσκουφίτσες δηλαδή; Mελισσούλες που πάμε από λουλουδάκι σε λουλουδάκι και φεύγουμε με την πρωινή αύρα; Έπρεπε να αναλάβω τις ευθύνες μου. Και το έκανα

Δεν είναι κάτι όμως που το παίρνεις πίσω;
Ξεχρεώνεις την μπάνκα. Γιατί ότι δεν κάνεις κάτι στην ώρα του, έρχεται η στιγμή να το πληρώσεις –μέχρι τελευταίας δραχμής… Έτσι είναι η ζωή, με τα ζόρια της. Γιατί εξαναγκάζεσαι να βρεις τρόπο. Εξα- να -γκά –ζε- σαι. Και ξέρεις τι συμμαχίες κάνεις -μέσα σου κι έξω σου – προκειμένου να αντέξεις. Απλώς από μια ηλικία και έπειτα, καταλαβαίνεις ότι όλα εκείνα που κάποτε νόμιζες ότι σου έτυχαν και κλαψούριζες με την τύχη σου, συνειδητοποιείς ότι εσύ τα έφερες… Έπλεκες τον ιστό σου, σιγά σιγά και συστηματικά… Κι όταν προέκυπταν τα προβλήματα φώναζες σαν διακορευμένη παρθένα. Τώρα ξέρω πια ότι είμαι εγώ ο υπεύθυνος...

Ένα βιβλίο που διαβάζεις τελευταία;
Αυτό που ξεφυλλίζω κατά καιρούς και με έχει βοηθήσει να στέκομαι στα πόδια μου είναι ενός Ινδού δασκάλου που λέγεται «Είμαι Εκείνο». Κατά τα άλλα, προτιμώ τα ψυχαναλυτικά αναγνώσματα…

Που λέει τι;
Μιλάει για τον εαυτό. Ότι είμαστε γνώστες αυτού του έργου που ψάχνουμε να βρούμε μια ολόκληρη ζωή. Και ίσως μια καλή εργασία που μπορεί να κάνει ο άνθρωπος είναι να απομακρύνει σιγά σιγά αυτό που δεν είναι…

Εσύ μέσα στη διαδρομή που έχεις κάνει, τι νιώθεις ότι έχεις καταφέρει…
Απομάκρυνα την εγωκεντρικότατα μου –δεν την πέταξα, την απομάκρυνα. Κάθομαι απέναντι της και την παρακολουθώ. Κι από το πολύ κοίταγμα ξεμακραίνει .Με παρακαλάει βέβαια να ξαναγυρίσει, αλλά τέτοιο κρεβάτι δεν κάνω πια.

Ρίχνεις πετονιά και πιάνεις τον εαυτό σου (που λέει και η Πριγκηπέσα).
Αυτό ακριβώς. Οι περισσότεροι νομίζουν ότι o στίχος αυτός είναι ένα σουρεαλιστικό τερτίπι. Όχι. Είναι μια δήλωση. Και μάλιστα από τις πιο έντονες που έκανα ποτέ σε τραγούδι. Και το έγραψα για πλάκα- έτσι μου βγήκε, στο λεπτό.

Εκείνη τη μακρινή δεκαετία της χαράς και της εξωστρέφειας..
Ναι τότε που έγραφα για φευγιά και σκοτεινές Κυριακές και έλεγαν όλοι «μα τι μας λέει τώρα αυτός ο τύπος;». Αυτό έλεγα, αυτό που ζούμε τώρα. Απλώς, το ένιωθα να έρχεται..

Χάρη Ποντίδα

Περισσότερα "Πρόσωπα"
ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ "ΠΡΟΣΩΠΑ" Main_slider Συνέντευξη: Ο Γιώργος Περρής μιλάει στο www.tospirto.net Για τους έντεχνους, εμπορικός και για τους εμπορικούς όχι αρκετά «σκυλάς». Main_slider Η Ρίτα Αντωνοπούλου και η Μήδεια του έρωτα Πρωταγωνιστεί σ΄ ένα μουσικοθεατρικό θέαμα που έχει σκηνοθετήσει ο Λευτέρης Γιοβανίδης στο Gazarte Main_lina_a Συνέντευξη: Η Λίνα Νικολακοπούλου μιλάει στο www.tospirto.net H Tέχνη είναι ένας Παράδεισος που ψάχνουμε... Main_slider Συνέντευξη: Ο Φοίβος Δεληβοριάς μιλάει στο www.tospirto.net Κάνω πάντα πολύ προσωπικά πράγματα, με πολύ μοναχικό τρόπο και τα υποστηρίζω πάντα ολομόναχος. Main_slider Συνέντευξη: Ο Γιώργος Κουμεντάκης μιλάει στο www.tospirto.net «Η Εθνική Λυρική Σκηνή είναι ένα λαμπρό παράδειγμα του τι καταφέρνει η σωστή οργάνωση και η ομαδική δουλειά».
#load_content_with_ajax