Μουσική | Πρόσωπα

Συνέντευξη: Η Μαρία Παπαγεωργίου μιλά στο www.tospirto.net 13 Απριλίου 2018

"Θέλω είναι να είμαι ήρεμη και καθαρή για να αντιλαμβάνομαι όποιο συναίσθημα έρχεται" .

Η ωραία λιακάδα και οι μυρωδιές της άνοιξης πάνε πακέτο με την έντονη συζήτηση, σχεδόν χωρίς κόμματα, χωρίς κενά, έτσι όπως από το ένα θέμα «τσουπ» πηδάμε στο επόμενο. Κουβέντα ζωηρή και μάλλον αισιόδοξη που έχει να κάνει τόσο με τη φόρα της όσο και με την νεοαποκτηθείσα της σιγουριά. Εκκίνηση από την πολύ πρόσφατη κυκλοφορία της «Αλληλογραφίας» (δικές της επανεκτελέσεις «κρυμμένων» τραγουδιών του Θεοδωράκη) που έφτασε σε μας την Μεγάλη Παρασκευή μαζί με την Εφημερίδα των Συντακτών.

Ο Θεοδωράκης (σκέφτομαι) είναι σημαδιακός για τη ζωή της. Αλλά μ' έναν τρόπο βαθύτερο, σχεδόν καρμικό. Δεν τολμάω να το πω γιατί και εγώ η ίδια το σαρκάζω - μπορεί και να το γελάγαμε μαζί αν το είχα πει (σκέπτομαι μετά). Όμως τα μεγάλα λόγια, τα κλισέ και τα «βαρύγδουπα» δεν είναι του τύπου της -ούτε και του δικού μου. Γεγονός βέβαια είναι ότι με Θεοδωράκη (με το «Ξημερώνει») έκανε πριν κάμποσα χρόνια την πρώτη της ραδιοφωνική επιτυχία, ουσιαστικά από εκεί την μάθαμε. Όμως ούτε το έργο του είχε μελετήσει τότε, ούτε μέσα στα πιο αγαπημένα της ακούσματα ήταν τα τραγούδια του (όπως μου είχε πει). Τότε. Γιατί τώρα άλλαξε γνώμη… «Θεωρώ μεγάλη μου τιμή αυτό που συνέβη στα 33 μου χρόνια» λέει. Και το εννοεί...

Το χρονικό της συνάντησής τους έχει κάπως έτσι. Oταν κυκλοφόρησε το cd της «4 χρόνια Δευτέρες», όπου είχε δισκογραφηθεί πλέον το «πειραγμένο» «Ξημερώνει», θεώρησε σωστό να του το στείλει. Μαζί με αυτό του έστειλε και το βιβλιαράκι της «Μια χαραμάδα πανικού» (εκδ.sub.urban), όπου για πρώτη φορά μιλάει ανοιχτά και ξάστερα για ένα θέμα «ταμπού» που έχει βαρύνει ιδιαίτερα το διάβα της: Με τις κρίσεις πανικού πάει χέρι χέρι χρόνια τώρα. Σχεδόν σ' όλη την ενήλικη ζωή της. Και ήταν καιρός να πάει παρακάτω...

Μετά ο Θεοδωράκης ξεχάστηκε, οι κρίσεις ήρθαν -τέλος πάντων- σ' έναν κάποιο λογαριασμό και το κορίτσι με την κόκκινη κιθάρα και τις σολντ άουτ Δευτέρες στο Σταυρό του Νότου, βάδισε με τον δικό της ρυθμό, αργά και σταθερά βήματα, με τις δυσκολίες και τις αγωνίες που έχει στις μέρες μας το επάγγελμα για όλα τα «παιδιά της κρίσης». Δυσκολίες απ’ τη μια, εργασία και επιμονή από την άλλη. Εκείνη η ωραία επιμονή που υπακούει σε ένα καθαρό ένστικτο, χωρίς παρεμβολές ή υποχωρήσεις. Η δυναμική κόκκινη κιθάρα ουδέποτε κάλυψε το εύθραυστο κομμάτι της, ούτε επέτρεψε στο ψέμα ενός επιβεβλημένα «πιασάρικου» τραγουδιού να χαλάσει τη δική της «χαρμολύπη». Αυτή είναι η Μαρία, έτσι την αγαπήσαμε κι έτσι μας κέρδισε. Μέχρι να τη δούμε φέτος, στην πρώτη της «σκηνική παρέκκλιση» (αν μπορείς να το πεις έτσι) συνδυασμό και άνοιγμα του κόσμου της - έτσι όπως επιτάσσουν οι συνεργασίες που έχουν ένα νόημα- στον κόσμο του Χρήστου Θηβαίου (από την Παρασκευή αυτή ξανά μαζί στο Σταυρό Club ). Μέσα στην ίδια σεζόν κι ενώ είχε έτοιμο υλικό για έναν ακόμη δίσκο, έγινε το κάλεσμα του Θεοδωράκη: Να γνωριστούν από κοντά. Και να συνεργαστούν. Να πει όχι;
«Κάναμε δυο τρεις ώρες ακρόαση, μου έβαλε πολλά παλιά του τραγούδια και μου είπε να διαλέξω όποιο θέλω και να το κάνω όπως θέλω οπότε μπήκα στην διαδικασία να ακούω Θεοδωράκη γενικότερα. Ετσι ξεκίνησε μια επικοινωνία με μέιλ, του έστελνα, μου έστελνε, μιλούσαμε, βρήκα κι εγώ κάποια κομμάτια, απέκλεισα άλλα». Είχε υλικό έτοιμο για έναν ακόμη δικό της δίσκο, αλλά το άφησε για αργότερα. «Το να ακούς ιστορίες από τον Θεοδωράκη, να βλέπεις τη σχέση του με τη μουσική – μια ολόκληρη ζωή μέσα από τη μουσική. Δεν τολμάς να μιλήσεις. Μου ξεκλείδωσε και στίχους από ποιητές που ούτε καν θα πήγαινε το μυαλό μου. Εκείνο το "πούλησα τα μάτια μου και αγόρασα μαχαίρι" του Ελευθερίου, το βρήκα πολύ ποιητικό σαν στίχο και του το είπα. Τι ποιητικό μου λέει εκείνος. Μετά την κατοχή, όντως πουλούσαν τα μάτια τους για πειράματα – για να αγοράσουν να φάνε. Χαίρομαι που πρόλαβα και άκουσα πράγματα από πρώτο χέρι, από έναν άνθρωπο σαν κι αυτόν».

Μουσικά είχε την πλήρη ελευθερία. "Σε κάποια άλλαξα τόσο την δομή που φοβήθηκα μήπως τον προσβάλλω. Αλλά του εξηγούσα, ότι το έκανα γι’ αυτό και γι’ αυτόν τον λόγο και μου έλεγε «δεν το είχα σκεφτεί έτσι». Και τα δέχτηκε όλα. Τόσο ανοιχτός άνθρωπος, τόσο μακριά από μιζέριες…".

Το ότι βγήκε μαζί με μια εφημερίδα το cd σε προβλημάτισε καθόλου; Δεν με προβλημάτισε γιατί δεν γινόταν αλλιώς. Γι αυτό το ρεπερτόριο, για αυτή τη στιγμή της ζωής μου..

Τα σχόλια τύπου «εκμεταλλεύεται το όνομα Θεοδωράκη» ή «πώς το έχει κάνει έτσι το τραγούδι” σε αφορούν; Όχι δεν με αφορούν. Εκτός κι αν μου το έλεγε κάποιος από τους στιχουργούς- εκεί ναι θα στενοχωριόμουν. Αλλά έχει γίνει τόσο επί της ουσίας όλο αυτό – δεν έγινε για να γίνει. Μακάρι να έχω παράπλευρα κέρδη, να ακουστεί το cd, να βοηθήσει γενικότερα την δουλειά μου, όμως δεν έγινε εσκεμμένα. Δεν το ζήτησα, ήρθε…

Φέτος σε νιώθω πιο αισιόδοξη και πιο ανοιχτή από παλιά… Είμαι. Τα τελευταία δυο χρόνια νιώθω ότι η πίστη που είχα σε μια συγκεκριμένη κατεύθυνση άρχισε να αποδίδει και τώρα αναγνωρίζονται τα δυο τρία πράγματα που έχω κάνει. Εγώ το ήξερα ότι είμαι στον δρόμο που πρέπει να είμαι, αλλά τώρα φαίνεται ότι το βλέπουν και οι άλλοι. Κι αυτό φαίνεται από απλά πράγματα. Από το να ζητήσω μια άδεια για κάτι, μέχρι να σου στείλω εσένα την δουλειά μου και να ξέρω ότι εχεις λόγους να την ακούσεις...

Το ραδιόφωνο παίζει καθόλου την δουλειά σας; Εννοώ της γενιάς σας... Δεν έχει να κάνει με γενιά, έχει να κάνει με το είδος. Σε κάποια είδη είναι πιο ανοιχτά...

Swing… Τα πιο χαρούμενα... Και δεν λέω ότι η Σάττι η η Ρίζου δεν έχουν κάτι να δώσουν, το αντίθετο. Αλλά να υπάρχουν και τα άλλα. Γιατί η ψαλίδα είναι τεράστια…

Την ρωτώ ποιο τραγούδι από την «Αλληλογραφία» νομίζει ότι θα ακουστεί περισσότερο στο ραδιόφωνο και μου απαντάει -ντεκλαρέ- «κανένα». Αλλά δεν έχει σημασία. Οπότε; (ρωτώ εγώ)... Σημασία έχει να είσαι καθαρός όταν κάνεις κάτι, να υπακούς αυτό που λέει η διαίσθηση σου, γιατί μόνον έτσι μπορείς να το υποστηρίξεις. Τον Θεοδωράκη εγώ τον πιστεύω – και μέχρι εκεί. Θα δείξει…

Κατασταλαγμένες απόψεις από μια όλο και πιο συνειδητοποιημένη σίγουρη και ανοιχτή Μαρία. Την κοιτάω και αναρωτιέμαι. Είναι δυνατόν η σιγουριά που εκπέμπει (ακόμη κι όταν βρίσκεται στην σκηνή) να συνδυάζεται με τις κρίσεις πανικού; Αυτή η «χαραμάδα» -του τίτλου του βιβλίου- μάλλον έχει αβύσσους από πίσω της... Κοίτα τα τελευταία χρόνια έχω ηρεμήσει, έχω δουλέψει πολύ με τον εαυτό μου και ξέρω ότι άμα έρθει, ήρθε, δεν το πολεμάω πια. Όποια υποχρέωση κι αν έχω , όποια παράσταση, λέω «παιδιά σόρι, δεν μπορώ» και φεύγω. Και έτσι δεν νιώθω τον εγκλωβισμό που ένιωθα πριν.

Μου το ξεκαθαρίζει (μετά από ερώτηση μου). Δεν ήταν μόνο stage fear (ο φόβος της σκηνής). Ηταν φόβος σε κάθε της βήμα. Στην οδήγηση, στο δρόμο, στις κοινωνικές συναναστροφές.. Φόβος με Φ κεφαλαίο. «Η λογική σου επιτάσσει κάποια πράγματα, τα οποία η βαθύτερο σου εαυτός δεν τα δέχεται και αντιδρά. Αλλά δεν είναι προφανή... Δεν μπορείς να ορίσεις από που προέρχεται η θλίψη σου.

Εσύ όμως κάνεις μια δουλειά που δίνει βαθύτατη προσωπική ικανοποίηση γιατί δημιουργείς. Η δημιουργία δεν είναι το καλύτερο «αντίδοτο» κατά της θλίψης; Δεν είναι αρκετό αυτό για να βρεις ισορροπίες... Η χαρά της δημιουργίας υπάρχει. Αλλά υπάρχει και το άλλο κομμάτι. Του φόβου. Νιώθεις ότι αν για κάποιο λόγο δεν καταφέρεις να επικοινωνήσεις αυτό που δημιουργείς, αν δεν τα καταφέρεις σε γενικότερο επίπεδο, χάνεις κι αυτό που αγαπάς περισσότερο. Τη δημιουργία. Οπότε χάνεις το έδαφος κάτω από τα πόδια σου. Πλήρης κατάρρευση δηλαδή...

Ναι αλλά αν δεν υπήρχε αυτή η θλίψη μέσα σου, θα ήσουν αυτή που είσαι; Θα είχες την ίδια ματιά πάνω στα πράγματα; Θα είχες την ίδια έμπνευση... Οι κρίσεις πανικού είναι δυσλειτουργικές. Δεν τις θέλω. Και δεν βάζω ταμπέλες στο πώς γράφω η πώς εμπνέομαι. Ούτε με τη θλίψη γράφω, ούτε με την χαρά. Εκείνο που θέλω είναι να είμαι ήρεμη και καθαρή για να αντιλαμβάνομαι όποιο συναίσθημα έρχεται . Από τον πόνο μέχρι τη χαρά. Και να είμαι ελεύθερη να το εισπράττω - χωρίς φόβο.

Νομίζω ότι είναι και θέμα πολιτισμικό αυτό. Ολος ο τωρινός δυτικός πολιτισμός βασίζεται στην εύρυθμη λειτουργία του συνόλου. Εξω οι μεγάλες συγκινήσεις, έξω ο πόνος – για να είμαστε παραγωγικοί. Αποτελεσματικοί... Καταρχάς δε θρηνούμε τις απώλειες μας. Το μεγαλύτερο ταμπού είναι να είναι κανείς λυπημένος. Να πάμε αμέσως παρακάτω, να τρέξουμε να πάμε στο επόμενο...

Γρήγοροι. Και χωρίς γκρίνιες… Όπως έγραψε και ο Αποσταλάκης (των Χαίνηδων) στον πρόλογο του βιβλίου, δεν είμαστε γρήγοροι. Ακόμα χειρότερα. Είμαστε άρρυθμοι...

Να λοιπόν που καταλήγουμε πάλι στη μουσική. Στο δικό σου ρυθμό (και τα σταματήματα του) βοήθησε καθόλου το άνοιγμα σου στη «χαραμάδα πανικού». Μάλλον γι’ αυτό ηρέμησα. Γιατί συνειδητοποίησα ότι είμαστε πάρα πολλοί. Άπειροι υποφέρουμε. Και δεν μιλάμε. Κρυβόμαστε. Κάποτε πρέπει να αρχίσουμε να συζητάμε γι αυτήν τη ασθένεια –γιατί ασθένεια είναι. Στην τελική νιώθω ευλογημένη μ’ αυτό που μου συνέβη. Απλά θα ήθελα να είχα μιλήσει νωρίτερα και γιατί όχι να είχα πάρει μια ελαφριά φαρμακευτική αγωγή ώστε να μπορώ να λειτουργήσω, να μην «πέφτω» τόσο. Κι όταν έρχεται ο φόβος, φίλος μας να είναι δεν έγινε και τίποτα. Διόλου καλλιτεχνικό αυτό που λέω - Είναι η πλήρης πραγματικότητα. 

Χάρη Ποντίδα

Περισσότερα "Πρόσωπα"
ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ "ΠΡΟΣΩΠΑ" Main_alexis_karaiskakis_final_030_copy Η Σάμος πλημμυρίζει νέους και κλασική μουσική Ο καλλιτεχνικός διευθυντής του Samos Young Artists Festival, Αλέξης Καραϊσκάκης – Νάστος, μιλά στο www.tospirto.net. Main_slider Ο Νίκος Ξυδάκης κι η Σπιναλόγκα "H φθορά, ο θάνατος, ο τρόμος, απελπισία.. Και παράλληλα ο έρωτας, η νίκη για τη ζωή." Main_slider Ανίτα Ραχβελισβίλι, μια ντίβα στην Ελλάδα Η διάσημη μεσόφωνος από τη Γεωργία έρχεται για να τραγουδήσει την «Κάρμεν» στο Ηρώδειο. Main_th.konstantinou-2 Συνέντευξη ΤΑΚΙΜ: «Ο Έλληνας είναι ομαδικός παίχτης» Ο Θωμάς Κωνσταντίνου- από τα ιδρυτικά μέλη του γκρουπ- μιλά στο www.tospirto.net. Main_tigerlillies_2 «Μου αρέσει το…υπογάστριο της ζωής. Εκεί βρίσκω περισσότερο ενδιαφέρον και ομορφιά» Ο Martin Jacques μάς «ξεναγεί» στις χειρότερες στιγμές των Tiger Lillies. Main_leon_of_athens_press_1_photo_m_kapsambeli Συνέντευξη: Ο Leon of Athens μιλά στο www.tospirto.net "Ναι θα ήθελα να γυρίσω. Αλλά εδώ υπάρχουν τα γνωστά προβλήματα".
#load_content_with_ajax