ΤΕΤΑΡΤΗ 26 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2017
Θέατρο | Είδα...

Είδα: τη «Θεία Κωμωδία» σε σκηνοθεσία Αργυρώς Χιώτη 26 Απριλίου 2017

Άρτια ανάγνωση μουσικής και ποιητικής ιδιοσυγκρασίας.

Στην «Ανθολογία του Σπουν Ρίβερ» του Εντγκαρ Λι Μάστερς – αποσπάσματα της οποίας ενθέτει το ανέβασμα των Vasistas στη «Θεία Κωμωδία» - υπάρχει μια ανεπαίσθητη επίκληση στο «άσμα του Δάντη». Και πράγματι, σαν να αφουγκράζονται αυτόν το στίχο, οι Vasistas προσεγγίζουν το μνημειώδες έργο του. Για να είμαστε ακριβείς, οι Vasistas περισσότερο «τραγουδούν» τη «Θεία Κωμωδία» παρά τη θεατροποιούν ή τη διαχειρίζονται σαν δραματουργικό υλικό.

Σε απόλυτη ακολουθία με τις έως τώρα παραστάσεις τους θέτουν τη μουσική, τη μουσικότητα του λόγου και το σωματικό ρυθμό ως κινητήριες δυνάμεις της σχέσης τους με το μεσαιωνικό έπος. Και παρότι, δεν έχουν αντιμετωπίσει ξανά ούτε το μέγεθος ούτε και τη δυσκολία ενός κειμένου, όπως η «Θεία Κωμωδία», παίρνουν το (μεγάλο) ρίσκο και ευτυχούν να τη δουν να εφάπτεται με τον σκηνικό τρόπο τους. Φυσικά, δεν ήταν αυτονόητο ότι θα τα καταφέρουν.  

Η πολυσημία, η αμφισημία, ο τεράστιος όγκος του έργου σε συνδυασμό με το γλωσσικό, ποιητικό πλούτο (που  επί της ουσίας όρισε την ιταλική γλώσσα) τα ψυχογραφικά, συμβολικά, αλληγορικά, οντολογικά και θρησκευτικά μοτίβα που συνυπάρχουν εντός του με φόντο τον Κάτω Κόσμο, προϋποθέτουν ένα εξαιρετικά δύσβατο πλαίσιο «εργασίας». Το βασικό εργαλείο αποκωδικοποίησης που χρησιμοποιεί η ομάδα είναι η μουσική - και ό,τι αυτή συνεπάγεται.  Ο λόγος - μέσω της ατομικής ή συλλογικής αφήγησης, της συνεκφώνησης, ακόμα και της τεχνικής του ψαλμού -  τέμνεται σε στίχους, σε στροφές, σε κεφάλαια· συνθήκη που καθιστά το άκουσμα του πεντακάθαρο και προσιτό, τα δαντικά τοπία που προκύπτουν διακριτά. Την ίδια ώρα, η εγκατάσταση μιας τετραμελούς ορχήστρας εγχόρδων, στο κέντρο της σκηνής, καθώς ερμηνεύει συνθέσεις του Στιβ Ράιχ και του Φίλιπ Γκλας (έξοχη η επιλογή των έργων από το Μάρκελλο Χρυσικόπουλο) φορτίζει τις πολυποίκιλες αφηγήσεις με συναισθηματική ευλάβεια.

Τι θα ήταν ο τρόπος ωστόσο, δίχως την αρτιότητα της εκτέλεσης; Το οκταμελές σχήμα των ηθοποιών (Ευθύμης Θέου, Ελένη Βεργέτη, Ευδοξία Ανδρουλιδάκη, Αντώνης Αντωνόπουλος, Φιντέλ Ταλαμπούκας, Ματίνα Περγιουδάκη και Γιάννης Κλίνης) που δρα υπό την καθοδήγηση της σκηνοθέτη Αργυρώς Χιώτη, μπορεί να υπερηφανεύεται πως παρουσιάζει ένα σημαντικότατο δείγμα ομαδικής δουλειάς. Είναι, μέχρι κεραίας,  δουλεμένος ο λόγος σε όλες τις αφηγηματικές εκδοχές του κι εκτός από τα εύσημα της ομαδικότητας, αυτό το επίτευγμα προικίζει την παράσταση και με προσωπικούς άθλους: Ο Ευθύμης Θέου, καθώς αφηγείται πυρετικά την εμπειρία του Δάντη, εκπλήσσει με το πως έχει πετύχει να στερεώνονται τόσα λόγια στη μνήμη του. Το ίδιο κι ο Φιντέλ Ταλαμπούκας που συχγρονίζεται μαζί του ηλεκτρικά στο ρόλο του Βιργίλιου. Διακρίνονται επίσης η Ευδοξία Ανδρουλιδάκη με την ερμηνευτική στωϊκότητα της, η Ελένη Βεργέτη για την καταληκτική της εμφάνιση ως Βεατρίκη και ο Γιάννης Κλίνης που, μέσα από ένα σύντομο μονόλογο, χαρίζει μια από τις συγκινητικότερες στιγμές της παράστασης.
Το «τραγούδισμα» της «Θείας Κωμωδίας» μάς οδηγεί από το ψυχικό έρεβος στο θείο φως. Λυτρωτική είναι η πορεία του Δάντη που, ενώ γκρεμίζεται στην «κοιλάδα που δεν προβάλλει ο ήλιος», στο «απάτητο δάσος» που κατοικούν «κοπάδια από γυμνές ψυχές», ελευθερώνεται τελικά από τη σωτήρια δύναμη της αγάπης – «και θα σηκώσουμε τα μάτια στην πρώτη αγάπη» εισηγείται, που «κινεί τον ήλιο και τ' άλλα αστέρια».

Η προσεγμένη δραματουργία του Νίκου Παναγιωτόπουλου σταθμεύει και σε δύο εξω-δαντικούς τόπους, την «Ανθολογία του Σπουν Ρίβερ» το εμβληματικό σπονδυλωτό ποίημα του Εντγκαρ Λι Μάστερς καθώς και σε αποσπάσματα από τα «Κάντο XIV & XV», τα φορτισμένα κι αθυρόστομα ποιήματα του Εζρα Πάουντ· έργα που παρότι συγγενεύουν με το έργο του Δάντη την ίδια ώρα συνιστούν και μια τολμηρή, δραματουργικά, χειρονομία που διακινδεύει να απομακρύνει το θεατή από την πρόσληψη του έργου του. 
Η λιτή σκηνοθετική αισθητική της Αργυρώς Χιώτη βρίσκει ιδανικούς συνομιλητές στη σκηνογραφία της Εύας Μανιδάκη και στους φωτισμούς του Τάσου Παλαιορούτα. Η μεν πρώτη παρουσιάζει ένα απλό όσο και εντυπωσιακά ευμετάβλητο λευκό ταμπλό (προσοχή στη λεπτομέρεια του φωτεινού κύκλου που μοιάζει να παραπέμπει στον «πρώτο της Κόλασης τον κύκλο»). Ο δε δεύτερος σχεδιάζει υποβλητικές ατμόσφαιρες (κι απροσδόκητα φωτεινές για τα γούστα του) με αποκορύφωμα την υπέροχη προβολή της σκιάς της ορχήστρας πάνω στο σκηνικό της Μανιδάκη. Μέχρι και το εξεζητημένο εύρημα των ηθοποιών πάνω στα πατίνια φαίνεται να λειτουργεί σαν μια υπόμνηση πως η ανθρώπινη ψυχή «ασυντρόφευτη» αέναα θα στροβιλίζεται μέχρι να ησυχάσει από αγάπη.

Γιατί να το δω:
• Για το υψηλό επίπεδο της ομαδικής δουλειάς.
• Για τις σπουδαίες ερμηνείες των αφηγητών Ευθύμη Θέου και Φιντέλ Ταλαμπούκα.
• Για τα λιτά, αισθητικά τοπία.
• Για τη συνολική προσπάθεια του εγχειρήματος.
Γιατί να μην το δω:
• Για τις “παρακινδυνευμένες” ενθέσεις στο κείμενο του Δάντη.

Στέλλα Χαραμή

Περισσότερα "Είδα..."
ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ "ΕΙΔΑ..." Main__tel5460 Είδα: τον «Αμερικάνικο βούβαλο» σε σκηνοθεσία Πέτρου Φιλιππίδη Ισορροπημένη ανάγνωση του αμερικανικού κλασικού έργου. Main_b_21453_or__elg9800 Είδα: το «Θερισμό» σε σκηνοθεσία Δημήτρη Τάρλοου Εξυπνη, παραγωγική και με ωραιότατες ερμηνείες διαχείριση του πιο αντιφατικού έργου του Δημητριάδη. Main__elg7244_a Είδα: τις «Τρεις ψηλές γυναίκες» σε σκηνοθεσία Αρη Τρουπάκη Βατή προσέγγιση και ωραίες ερμηνείες σ' ένα βαθιά υπαρξιακό έργο. Main_slider_(2) Είδα: την Σονάτα του Σεληνόφωτος σε σκηνοθεσία Σταύρου Ξαρχάκου Μια τολμηρή επιλογή με άποψη. Main_original_slider Είδα τη «Δύναμη του σκότους» σε σκηνοθεσία Ελένης Σκότη Λοξή ματιά και καλές - στην πλειονότητα τους - ερμηνείες πάνω σ΄ ένα, σχεδόν άγνωστο, έργο.
#load_content_with_ajax