ΤΡΙΤΗ 19 ΙΟΥΝΙΟΥ 2018
Θέατρο | Είδα...

Είδα: τον «Υπηρέτη δύο αφεντάδων» σε σκηνοθεσία Κώστα Γάκη 05 Ιανουαρίου 2018

Η κλασική κωμωδία του Γκολντόνι “πειραγμένη” από απολαυστικά ευρήματα.

Μπορεί μια “αθώα” μαρτυρία της commedia del arte, ένα γαϊτανάκι ερωτικών ευτράπελων να διαβαστεί σαν αντιεξουσιαστικό μανιφέστο - και μάλιστα χωρίς να χάνει την κωμική της ταυτότητα; Η ανάγνωση που κάνει ο Κώστας Γάκης και οι πρωταγωνιστές του στο διάσημο έργο του Κάρλο Γκολντόνι ισχυρίζεται πως «ναι»· προσεγγίζοντας με ανανεωτική ματιά ένα κλασικό κείμενο που είθισται να ενδίδει σε κλασικά ανεβάσματα.

Η ομάδα «Ιδέα» κάνει, εν ολίγοις, την έκπληξη. Βασισμένοι σε δυο επιχειρήματα, αφενός στην αυτοσχεδιαστική παράδοση της commedia del arte κι αφετέρου στη συγγραφή θεατρικών έργων κατά παραγγελία από βασιλείς (η περίπτωση του Μολιέρου και σύγχρονου του Γκολντόνι ήταν μια από τις χαρακτηριστικότερες της εποχής κάτι που δεν τον έσωζε από φαινόμενα λογοκρισίας) επεμβαίνουν στο πρωτότυπο, αφομοιώνοντας τα. Ετσι, η αφήγηση της ιστορίας του ατζαμή Τρουφαλδίνο - που αναγκάζεται να υπηρετήσει δύο αφεντικά προκειμένου να βάλει «λίγο φαγάκι» στο στόμα του – αναζητά άλλοθι στο θέατρο εν θεάτρω: Το έργο του Γκολντόνι εμφανίζεται ως απαίτηση μιας χολερικής βασίλισσας προς τους αυλικούς της, οι οποίοι συμμορφώνονται στις επιταγές της για να μην χάσουν το κεφάλι τους.

Αλλά και πάλι, δε μιλάμε για μια τυπική διαχείριση του έργου. Η ομάδα διατηρεί μια ελευθερία ως προς αυτό, κρατώντας - όπως παραδέχεται από σκηνής - ένα 20% του κειμένου, υιοθετώντας τον πυρήνα της πλοκής του. Γύρω του στήνεται ένα πλέγμα ευρημάτων που, με κάποιο τρόπο, συγγενεύουν με το είδος της ιταλικής αναγεννησιακής κωμωδίας: παντομίμα, βοντβίλ, σάτιρα επιθεωρησιακού τύπου (οι επικαιρικές αναφορές δίνουν και παίρνουν), αυτοσχεδιασμοί, απεύθυνση και αλληλεπίδραση με το κοινό, φαρσικά δάνεια έως και σωματικότητα του βωβού σινεμά. Και, παρότι τα ευρήματα αυτά ενίοτε “μπουκώνουν” τη ροή της παράστασης δίνοντας μια αίσθηση αυτο-αναφορικότητας που δεν εξυπηρετεί το ανέβασμα, τις περισσότερες φορές απογειώνουν τη θεατρικότητα και κερδίζουν το αβίαστο, γάργαρο γέλιο.

Οι κόκκινες αυλαίες που διαρκώς ανοίγουν και κλείνουν (σκηνογραφία: Μικαέλα Λιακατά) λειτουργούν σαν υπόμνηση μιας εννιαίας λειτουργίας πως όλα - εντός κι εκτός του έργου, εντός κι εκτός σκηνής - είναι θέατρο. Και πως το ψέμα - «σ' αυτή τη χώρα μπερδεύομαι· δεν μπορώ να καταλάβω τι είναι αληθινό και τι ψεύτικο» όπως παρατηρεί ο Τρουφαλδίνο –  είναι συστατικό υλικό της ζωής όσο και του θεάτρου. Σ' αυτή τη διαπίστωση εξάλλου, στο κυρίαρχο ψέμα, η σκηνοθεσία του Κώστα Γάκη εφαρμόζει και τη δήθεν υπεροχή της εξουσίας έναντι των πολιτών·  προσδίδοντας την ετικέτα της πολιτικής σάτιρας σε μια ηθογραφική κωμωδία ηθών.

Απαραίτητος σύμμαχος για να ενσωματωθούν σε μια παράσταση όλα αυτά τα χαρακτηριστικά χωρίς να χαθεί ο έλεγχος, είναι ένας δεμένος θίασος με γερά αντανακλαστικά. Στην περίπτωση του «Υπηρέτη των δύο αφεντάδων» ο Κώστας Γάκης φαίνεται πως τον έχει. Καταρχάς, διαθέτει έναν πανάξιο πρωταγωνιστή, τον Κώνσταντίνο Μπιμπή που, αεικίνητος και εκφραστικός καθώς εμφανίζεται, αποδεικνύει πως μπορεί να λάμψει και στην κωμωδία (και μάλιστα στην αυτοσχεδιαστική). Απολαυστικές ερμηνείες δίνει και η υπόλοιπη ομάδα με τους Γιάννη Δρακόπουλο, Ακη Φιλιό και Λήδα Μανιατάκου να ξεχωρίζουν για το κωμικό τους μπρίο.

Καταλήγοντας, ο «Υπηρέτης των δύο αφεντάδων» είναι μια φρέσκια, ευφρόσυνη, σπιντάτη παράσταση· ένα καλό παράδειγμα για το πως μπορεί κανείς να κοιτάξει ένα κλασικό, πολυπαιγμένο κείμενο χωρίς να απεμπολεί την καταγωγή του.
  

Γιατί να το δω:
Για την κωμική ετοιμότητα του Κωνσταντίνου Μπιμπή.
Για την καλή δραματουργική ιδέα εκσυγχρονισμού του έργου.
Για το σύνολο των διασκεδαστικών ερμηνειών. 

Γιατί να μην το δω:
Για την υπερκατανάλωση ευρημάτων.

Στέλλα Χαραμή

Περισσότερα "Είδα..."
ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ "ΕΙΔΑ..." Main_novosibirsk_state_academic_drama_theatre_timofey_kulyabin_tris_aderfes_site_5_photo_viktor_dmitriev-1 Είδα: τις «Τρεις αδελφές» σε σκηνοθεσία Τιμοφέι Κουλιάμπιν Μια παράσταση ποιητικού ρεαλισμού μαρτυρία καλού ρωσικού θεάτρου. Main_giannis_moschos_h_-poli_site_22 Είδα: την «Πόλη» σε σκηνοθεσία Γιάννη Μόσχου Ουσιαστική και καλαίσθητη πρόταση στο θέατρο της Λούλας Αναγνωστάκη. Main_slider Είδα: το «Φαρενάιτ 451» σε σκηνοθεσία Θωμά Μοσχόπουλου Το προφητικό βιβλίο του Ρέι Μπράντμπουρι στην πρώτη, χορταστική θεατροποίηση του στην ελληνική σκηνή. Main_pan180531_5d4_2952 Είδα: το «Δαχτυλίδι της μάνας» σε σκηνοθεσία Παύλου Παυλίδη Υποδειγματική σκηνοθεσία κι ερμηνευτική απόδοση ενός άγνωστου έργου που συγκινεί. Main_toneelgroep_ivo_van_hove_site_22_photo_jan_versweyveld-1 Είδα: το «Μετά την πρόβα» και την «Περσόνα» σε σκηνοθεσία Ιβο Βαν Χόβε Μια ευτυχής συγκυρία μετάκλησης που εγκαινίασε το φετινό φεστιβαλικό προγραμματισμό. Main_normal_dimitris_kourtakis_apotiximenes_apopires_eorisis_sto_ergastirio_mou_site_5-1 Είδα: Το «Αποτυχημένες απόπειρες αιώρησης στο εργαστήριό μου» σε σκηνοθεσία Δ. Κουρτάκη Ο καλύτερος θεατρικός επίλογος για το φετινό φεστιβάλ Αθηνών.
#load_content_with_ajax