Θέατρο | Είδα...

Είδα: το «Μετά την πρόβα» και την «Περσόνα» σε σκηνοθεσία Ιβο Βαν Χόβε 04 Ιουνίου 2018

Μια ευτυχής συγκυρία μετάκλησης που εγκαινίασε το φετινό φεστιβαλικό προγραμματισμό.

Τα έργα και οι χαρακτήρες του Ίνγκμαρ Μπέργκμαν διψούν για σκηνική εντιμότητα. Κι όταν αυτή τους προσφέρεται και μας παραδίδονται παραστάσεις στη “σωστή θερμοκρασία”, τότε μπορούμε να μιλάμε για την κατανόηση του υλικού του Μπέργκμαν. Στην περίπτωση του Ιβο Βαν Χόβε μπορούμε επίσης να μιλάμε και για μια ακόμα σημαντική παράσταση στο ενεργητικό του - ιδανική εκκίνηση για τις εκδηλώσεις του Φεστιβάλ Αθηνών.
Αφοσιωμένος ανατόμος του έργου του κορυφαίου Σουηδού κινηματογραφιστή – τον οποίο γνωρίσαμε πριν από επτά χρόνια όταν η Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση τον προσκαλούσε να παρουσιάσει τη θεατροποίηση των «Σκηνών από ένα γάμο» - ο Φλαμανδός δημιουργός φαίνεται πως έχει εξελίξει την εμμονή του σε οργανωμένο θεατρικό λεξιλόγιο.

Με τη συνδρομή των καταρτισμένων ηθοποιών του θεάτρου Toneelgroep (του μεγαλύτερου θεάτρου ρεπερτορίου της Ολλανδίας) το οποίο και διευθύνει, πετυχαίνει την, επί της ουσίας, κατάδυση, στο ψυχολογικό, ψυχαναλυτικό θέατρο του Μπέργκμαν. Αποκλείοντας τα φτιασίδια και τους εντυπωσιασμούς, επιμένοντας συνειδητά σε μια λιτή εικαστική καταγραφή, επενδύει στο σημαντικότερο κεφάλαιο του θεάτρου, στον ηθοποιό.

Τίποτα λιγότερο από αυτά δεν εφάρμοσε και στο δίπτυχο της «Πρόβας» και της «Περσόνας» (Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, 1-3 Ιουνίου) - η πρώτη τηλεταινία του 1984 και η δεύτερη μια από τις σημαντικότερες ταινίες του που προβλήθηκε στις αίθουσες το 1966 – δύο δραματουργίες τις οποίες όμως ο Χόβε συνέδεσε κάτω από ένα κοινό θεματικό άξονα: Το πως η πραγματική ζωή συγχέεται, ανά πάσα στιγμή, με την τέχνη και πως αυτή η συνθήκη καθορίζει την ύπαρξη και την ταυτότητα του καλλιτέχνη και, εν τέλει, του κάθε ανθρώπου.

Στην «Πρόβα», ο Μπέργκμαν - σε μια αυτοβιογραφική σχεδόν προσπάθεια - παρακολουθεί τη συνάντηση ενός καταξιωμένου σκηνοθέτη με την ενζενί πρωταγωνίστρια του (που είναι και κόρη της επίσης ηθοποιού και πρώην ερωμένης του) ως μια σχέση αλληλεξάρτησης και παλινωδίας ανάμεσα στη ζωή και στο θέατρο, στο ενδιάμεσο χάσμα που δημιουργείται και ο ίδιος ο Μπέργκμαν ονομάζει «επιθυμία για πραγματικότητα».
Σχεδόν στο ίδιο ψυχαναλυτικό μοτίβο, η «Περσόνα» αφηγείται την ψυχολογική κατάρρευση μιας καταξιωμένης πρωταγωνίστριας εν ώρα δουλειάς και τη συναισθηματική ταύτιση της από τη νεαρή νοσοκόμα που αναλαμβάνει την μακρόχρονη νοσηλεία της.  
Η, από γραφής, θεματική συγγένεια των δύο έργων πριμοδοτεί και το κοινό τους ανέβασμα σε μια παράσταση που υμνεί το ονειρικό, ποιητικό άγγιγμα της τέχνης πάνω στη ζωή, την ανάγκη του ανθρώπου για υπόδηση, για επαναπροσδιορισμό της ύπαρξης μέσω του άλλου. Ο Ιβο Βαν Χόβε διεισδύει με ενάργεια στις καταστάσεις και στα πρόσωπα, δημιουργώντας μια συνέχεια, χωρίς τα έργα να χάσουν την αυτονομία τους. Η λιτή αισθητική του – χαρακτηριστική του βορειοευρωπαϊκού θεάτρου - διαφυλάσσει και προστατεύει την ατμόσφαιρα των μπεργκμανικών φιλμ.

Η εμπνευσμένη σκηνογραφία και εικονοποιεία του Γιαν Βερσβέυβελντ – όπως αναδεικνύεται κυρίως στην «Περσόνα» -  έχει μια λιτή εφαρμογή ώστε και την αφήγηση να προικοδοτεί και να μην μετατοπίζεται το ενδιαφέρον από τους ηθοποιούς του. Όπως και ο Ίνγκμαρ Μπέργκμαν που δηλώνει πως «αγαπάει τους ηθοποιούς του», έτσι και ο Χόβε εμπιστεύεται μια διανομή αξιώσεων (να πούμε πως είναι η ίδια διανομή και στις δύο παραστάσεις) τους Μάρικε Χίμπινκ, Τζιζ Σκόλτεν Βαν Ασχατ και Γκαίτε Γιάνσεν που με θαυμαστή φυσικότητα αποθεώνουν το θέατρο του λόγου, κερδίζοντας τις εντυπώσεις με την ψυχή και την αλήθεια της ερμηνείας τους. Αν υπάρχει μια καταλυτική παρέμβαση του Χόβε στο υλικό του Μπέργκμαν είναι οι χιουμοριστικοί υπαινιγμοί που τονώνουν σημαντικά τη δράση η οποία κυκλοφορεί αποκλειστικά ανάμεσα στις σχέσεις των ηρώων.
Μια ευτυχής συγκυρία μετάκλησης, μια υποδειγματική προσπάθεια θεατροποίησης των έργων του Μπέργκμαν (από τις πολλές που θα ακολουθήσουν λόγω της επετείου 100 χρόνων από τη γέννηση του) και μια καλή αρχή για ένα πλούσιο φεστιβαλικό τρίμηνο.


Γιατί να το δω:

  • Για το υψηλότατο επίπεδο των ερμηνειών.
  • Για την εμβάθυνση στο υλικό του Μπέργκμαν.
  • Για την λιτή μα εμπνευσμένη σκηνογραφία

Στέλλα Χαραμή

Περισσότερα "Είδα..."
ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ "ΕΙΔΑ..." Main_proton_theatre_kornel_bourdicho_apomimisi_zois_site_2-1 Είδα: την «Απομίμηση ζωής» σε σκηνοθεσία Κόρνελ Μούντρουτσο Εντυπωσιακά σκηνικά ευρήματα και ελλιπής δραματουργία σε μια παράσταση που διατηρεί το ενδιαφέρον του θεατή. Main_loula_pateraki_ergotaksio_kokkini_site_07_photo_evi_fylaktou Είδα: το «Εργοταξιο Λούλα Αναγνωστάκη- Η κόκκινη παράσταση» σε σκηνοθεσία Ρούλας Πατεράκη Η πολιτική χροιά των έργων της Αναγνωστάκη σε μία αμφιλεγόμενη προσέγγιση. Main_georgia_mavragani_par_ola_ayta_site_04_photo_haris_akriviadis_christina_zaxopoulou-1 Είδα: το «Παρ’ όλα αυτά» σε σκηνοθεσία Γεωργίας Μαυραγάνη Μια παράσταση- μαρτυρία για τον καρκίνο, ένα βιωμένο, αναποδογυρισμένο και ξαναχτισμένο παρόν που δεν έχει «καθαρίσει» εντελώς (για κάποιες τουλάχιστον) ακόμα. Main_loula_pateraki_ergotaksio_lefki_site_03_photo_evi_fylaktou Είδα: Το «Εργοτάξιο Λούλα Αναγνωστάκη – Η λευκή παράσταση» σε σκηνοθεσία Ρούλας Πατεράκη Μια παράσταση που μιλάει εύστοχα για τη ματαιότητα, τη ζωή, τον θάνατο, αλλά και τους ανθρώπους που βρέθηκαν δίπλα στη συγγραφέα παρασύροντας και βυθίζοντας το κοινό μέσα στον κόσμο της. Main_novosibirsk_state_academic_drama_theatre_timofey_kulyabin_tris_aderfes_site_5_photo_viktor_dmitriev-1 Είδα: τις «Τρεις αδελφές» σε σκηνοθεσία Τιμοφέι Κουλιάμπιν Μια παράσταση ποιητικού ρεαλισμού μαρτυρία καλού ρωσικού θεάτρου. Main_giannis_moschos_h_-poli_site_22 Είδα: την «Πόλη» σε σκηνοθεσία Γιάννη Μόσχου Ουσιαστική και καλαίσθητη πρόταση στο θέατρο της Λούλας Αναγνωστάκη.
#load_content_with_ajax