Θέατρο | Είδα...

Είδα: τoν «Δον Κιχώτη» σε σκηνοθεσία Εφης Μπίρμπα 02 Ιουλίου 2018

Εντυπωσιακή χορο-εικαστική εγκατάσταση που στερείται ωστόσο εξωστρέφειας.

«Με τα καταπληκτικά πράγματα που είπε ο έξοχος Δον Κιχώτης ότι είχε δει μέσα στα βάθη της σπηλιάς του Μοντεσίνου και που φαίνονται τόσο απίθανα και υπερφυσικά, ώστε η περιπέτεια να χαρακτηριστεί ως απόκρυφη». Αυτά τα λόγια με τα οποία προλογίζει ο Μιχαήλ Θερβάντες το 23ο κεφάλαιο του δεύτερου τόμου του «Δον Κιχώτη» (εκδόσεις Πατάκη, μετάφραση Κ. Καρθαίος και Α. Δημητρούκα) μοιάζουν να ορίζουν την παραστατική περιπέτεια που οργανώνει η Εφη Μπίρμπα στη σκηνή του Δημοτικού Θεάτρου Πειραιά. Απόκρυφο κι απόκοσμο προβάλλει, πράγματι, το θέαμα που παρουσιάζει και απομακρύνεται –  περισσότερο από κάθε προηγούμενη φορά -  από μια ανάγνωση με θεατρικούς όρους.

Ο «Δον Κιχώτης» της με ενσαρκωτή του, τον Αρη Σερβετάλη, αναπτύσσει τη διαλεκτική του μέσα από την εικαστική εγκατάσταση και το σύγχρονο χορό σε μια καθολική συ-λειτουργία. Ο λόγος υποβαθμίζεται εμφατικά καθώς περιορίζεται σε ηχητικές αναφορές που προσπαθούν να εκπέμψουν κάτι πρόσθετο στην εικονοκλαστική προσέγγιση.  Κατά συνέπεια, η λογοτεχνία του Θερβάντες είναι παρούσα μόνο μέσα από την ερμηνεία των εικόνων της κι αυτή είναι μια συνειδητή επιλογή τόσο της σκηνοθέτη όσο και του ερμηνευτή σε όλες τους τις κοινές δουλειές.

Ως αποτέλεσμα, η παράσταση τους παραπέμπει σε μια τελετή ονείρου («αρκεί ένα φτέρνισμα για να βγει κανείς από ένα όνειρο» ακούγεται κάποια στιγμή) πάνω σε ένα απόσπασμα του «Δον Κιχώτη» και ως τέτοιο οφείλουμε να το αντιμετωπίσουμε. Υπάρχουν στιγμές που η  καταγωγή της Εφης Μπίρμπα από τον χώρο των εικαστικών παραπέμπει ξεκάθαρα στο θέατρο του Ρομέο Καστελούτσι αλλά η σύνδεση του Αρη Σερβετάλη με το χοροθέατρο και δη με το εικαστικό χοροθέατρο του Δημήτρη Παπαϊωάννου καθιστά το εχγείρημα τους  συγγενικό με το παραστατικό ύφος του τελευταίου.  Μελαγχολικό, υποβλητικό, που αξιοποιεί τη φόρμα του επαναλαμβανόμενου κινησιολογικού μοτίβου (και ενίοτε αυτό κουράζει), άρτια εκτελεσμένο κορυφώνεται ως μια αισθητική εμπειρία αυξημένου ενδιαφέροντος.
Η προσπάθεια να καταγραφεί η εσωτερική κατάδυση του ιππότη, αυτό το φοβερό παιχνίδι του νου του - που δεν αντανακλά παρά την περιπέτεια του ανθρώπου να υπάρξει μέσα από το αξίωμα της φαντασίας του - είναι, σε γενικές γραμμές, επιτυχής· αν και η εσωστρέφεια της παράστασης δεν είναι πάντα βοηθητική για να επικοινωνήσει με το κοινό της.
Κι αυτό δεν είναι το μοναδικό κενό επικοινωνίας που δημιουργείται. Η επιλογή ώστε τα ηχογραφημένα αποσπάσματα από το έργο να εκφέρονται στα γερμανικά δεν τεκμηριώνεται – κι αυτό δεν μπορεί παρά να χρεωθεί  ως σκηνοθετισμός κι όχι ως επί της ουσίας παρέμβαση.

Ερμηνευτικά παρακολουθούμε μια δεμένη και ανανεωμένη από τις προηγούμενες συνθέσεις της, ομάδα (Αχιλλέας Χαρίσκος, Ιωάννα Τουμπακάρη, Αλέξανδρος Βαρδαξόγλου, Effi Rabsilber, Gema Galiana, Διογένης Σκαλτσάς) με επικεφαλής τον Αρη Σερβετάλη που αποδίδει με ακρίβεια την εικόνα και την ψυχική κατάσταση του Δον Κιχώτη. Το εντυπωσιακό είναι πως ο Σερβετάλης όσο μεγαλώνει τόσο θέτει μεγαλύτερες προκλήσεις στο σώμα του. Είναι, πάντως, εμφανής η απουσία ενός συμβούλου ή σχεδιαστή κινησιολογίας που σίγουρα θα εμπλούτιζε την προσπάθεια.  
Αν εστιάσουμε μόνο στη θεαματική συνθήκη της παράστασης δε θα βρούμε αξιοσημείωτα ψεγάδια. Απεναντίας. Η σκηνογραφία της Εφης Μπίρμπα – ένα χωμάτινο σταβλικό τοπίο - μεγαλύτερη σε κλίμακα από τις παλαιότερες δουλειές της είναι εντυπωσιακή (και παραπέμπει, θαρρείς, στη φράση του Θερβάντες «εδώ όλα είναι ρευστά, όλα αμμώδη είναι εδώ πάνω»). Οι φωτισμοί του σταθερού της συνεργάτη Θύμιου Μπακατάκη την αναδεικνύουν σωστά, δημιουργώντας εξαιρετικές ατμόσφαιρες ενώ ο ηχητικός σχεδιασμός της Constantine Skourlis εφαρμόζει ωραία στην εικονοποιία της παράστασης, παρότι συχνά αναπαράγει πολυφορεμένα μοτίβα.
Σε αυτό το οπτικό πλαίσιο, η παράσταση απογειώνεται και ποιητικά κατά τη σκηνή του επιλόγου, όπου ο Δον Κιχώτης και το άλογο του ο Ροσινάντε αιωρούνται πάνω από το έδαφος σαν μια ακόμα στιγμιαία έκρηξη του φαντασιακού. «Υπάρχουν όλα αυτά;» αναρωτιέται η φωνή στα γερμανικά στην αρχή της παράστασης για να απαντήσει λίγο αργότερα «ναι, υπάρχουν, αφού υπάρχει κάποιος που τα βλέπει». Επιβεβαιώνοντας πως το θέατρο είναι κι αυτό ένα παιχνίδι συνενοχής και φαντασίας.

Γιατί να το δω:
-Για την απαράμιλλη εικαστική αρτιότητα της παράστασης.
-Για τον Αρη Σερβετάλη που αυξάνει το βαθμό δυσκολίας της σωματικής ερμηνείας του.

Γιατί να μη το δω:
- Για την εσωστρεφή προσέγγιση της παράστασης.

Στέλλα Χαραμή

Περισσότερα "Είδα..."
ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ "ΕΙΔΑ..." Main_slider Είδα: την «Αντιγόνη» σε σκηνοθεσία Αιμίλιου Χειλάκη και Μανώλη Δούνια Αρτιο αποτέλεσμα σε μια από τις παραστάσεις που θα ξεχωρίσουν αυτό το καλοκαίρι. Main_slider Είδα: τον «Πλούτο» σε σκηνοθεσία Νικίτα Μιλιβόγεβιτς Μία εύστοχη διασκευή με εξαιρετικές ερμηνείες από το σύνολο των ηθοποιών. Main_cezaris_grauzinis_agamemnon_site_29_photo_evi_fylaktou Είδα: τον «Αγαμέμνονα» σε σκηνοθεσία Τσεζάρε Γκραουζίνις Η σκηνοθετική γραμμή λοιπόν αντικατέστησε τις πράξεις με το λόγο, αλλά όπως αναφέρει και ο Αριστοτέλης στην Ποιητική του, το θέατρο είναι μίμηση πράξεων. Main_slider Είδα: τις «Τρωάδες» σε σκηνοθεσία Θόδωρου Τερζόπουλου Μια συνταρακτική τελετουργική απόδοση της τραγωδίας του Ευριπίδη. Main_mapa_teatro_apoxairetismos_site_1_photo_camille_barnaud-1 Είδα: τον «Αποχαιρετισμό» σε σκηνοθεσία Heidi Abderhalden και Rolf Abderhalden Μία παράσταση που καταφέρνει να δείξει τη ζωή της Κολομβίας, ενώ ταυτόχρονα διδάσκει. Main_skin-lia_haraki Είδα [κι ένιωσα]: το «Skin» της Λίας Χαράκη Μία συγκινητική performance - εμπειρία γύρω από την έννοια της εμπιστοσύνης.
#load_content_with_ajax