Θέατρο | Είδα...

Είδα: τον «Αγαμέμνονα» σε σκηνοθεσία Τσεζάρε Γκραουζίνις 11 Ιουλίου 2018

Η σκηνοθετική γραμμή λοιπόν αντικατέστησε τις πράξεις με το λόγο, αλλά όπως αναφέρει και ο Αριστοτέλης στην Ποιητική του, το θέατρο είναι μίμηση πράξεων.

«Η μίμηση δεν είναι μίμηση ανθρώπων, αλλά πράξεως και βίου» (Αριστοτέλους. Ποιητική. Αθήνα: Κέδρος, 1993. σ. 60)

Ο «Αγαμέμνων», το πρώτο έργο της μοναδικής σωζόμενης τριλογίας (ανήκει στην Ορέστεια που περιλαμβάνει επίσης τις Χοηφόρες και τις Ευμενίδες), αποτελεί το «κορύφωμα της αισχύλειας δραματουργίας» (Lesky, Albin. Η Τραγική Ποίηση των Αρχαίων Ελλήνων. Αθήνα: ΜΙΕΤ, 1987. σ. 185). Στο έργο αυτό, ο Αισχύλος παρουσιάζει την επιστροφή του Αγαμέμνονα στην πατρίδα του, μετά από απουσία 10 χρόνων. Στο Άργος, η γυναίκα του, Κλυταιμνήστρα, ανακοινώνει στον Χορό ότι περιμένει με αδημονία την επιστροφή του βασιλιά, γεγονός όμως που εκλαμβάνεται με αρκετή καχυποψία. Ο Αγαμέμνων επιστρέφει θριαμβευτής από τον πόλεμο, παρ’όλα αυτά η αλαζονεία του θα τον ρίξει στη θανάσιμη παγίδα της Κλυταιμνήστρας, η οποία τον υποδέχεται με στρωμένο κόκκινο χαλί. Εισερχόμενος στο παλάτι ο στρατηλάτης θα βρει τον θάνατο από το χέρι της ίδιας της γυναίκας του, τόσο αυτός, όσο και η ερωμένη-αιχμάλωτή του από την Τροία, Κασσάνδρα. Η τραγωδία με τον τίτλο Αγαμέμνων, έχει ουσιαστικά πρωταγωνίστρια την Κλυταιμνήστρα, η οποία εξαπατά τον άντρα της για να μπορέσει να τον εκδικηθεί για την αδιαφορία του προς αυτήν, αλλά περισσότερο για την αναίτια, κατά την ίδια, θυσία της πολυαγαπημένης της κόρης, Ιφιγένειας.

Η, κατά Τσεζάρε Γκραουζίνις, σκηνοθεσία που παρουσιάστηκε το περασμένο Σαββατοκύριακο στην Επίδαυρο επέλεξε να φωτίσει τον ρόλο της γυναίκας-μάνας Κλυταιμνήστρας. Έχρισε, έτσι, την ηρωίδα του “μαέστρο” που κινούσε τα νήματα στις ζωές όλων των υπολοίπων ηρώων. Η Μαρία Πρωτόπαππα (Κλυταιμνήστρα) υπηρέτησε πιστά την σκηνοθετική προσέγγιση οδηγούμενη ενίοτε σε παικτικές υπερβολές. Εγκλωβίστηκε κάποιες φορές, όπως και οι περισσότεροι ηθοποιοί, στη σκηνοθετική φόρμα που τους στέρησε από την αμεσότητα και τον υποκριτικό αυθορμητισμό. Έτσι, στην αρχή ιδιαίτερα, η «Κλυταιμνήστρα» της μοιάζει να ειρωνεύεται τον ίδιο της τον εαυτό στην προσπάθειά της να πείσει ότι προσποιείται και ψεύδεται. Στην ίδια παγίδα έπεσε και η «Κασσάνδρα» (Ιώβη Φραγκάτου), προκειμένου να φανεί απόκοσμη ως λειτουργός του Απόλλωνα. Έμεινε έκθετη υποκριτικά, καθώς κλήθηκε να υποδυθεί την αιχμάλωτο πολέμου, η οποία όμως δεν βρίσκεται κάπου ή από κάποιον περιορισμένη, αλλά αντιθέτως, σαν άλλη Αμαζόνα, ξεχύθηκε από μόνη της στη σκηνή, δημιουργώντας την ψευδαίσθηση του ελεύθερου πολίτη που ορίζει την μοίρα του. Ο «Αγαμέμνονας» του Γιάννη Στάνκογλου είχε μεγαλύτερη αμεσότητα στην υποκριτική του, με εξαίρεση το πέρασμά του από το «κόκκινο χαλί», που συνοδεύτηκε από υπερβολικό κινησιολογικά παίξιμο με σκοπό να τονιστεί η διάπραξη ύβρεως από τον βασιλιά και η επικείμενη τιμωρία του. Δε λειτούργησε επίσης σκηνοθετικά, η διπλή διανομή του Γ. Στάνκογλου ως Αγαμέμνονα-Αίγισθου. Εξαίρεση αποτέλεσαν ο «Φύλακας» του Θοδωρή Κατσαφάδου και ο «Κήρυκας» του Αργύρη Πανταζάρα, οι οποίοι απέφυγαν τον σκόπελο της φορμαλιστικής σκηνοθεσίας. Πολύ καλός ήταν ο Χορός, ο οποίος λειτούργησε σαν ένα καλοκουρδισμένο σύνολο με Εξάρχοντα τον έμπειρο Αλέξανδρο Μούκανο να δίνει το ρυθμό.

Ο σκηνοθέτης επέλεξε με φειδώ τα σκηνικά μέσα, τα οποία περιορίστηκαν σε μια ξύλινη εξέδρα πλαισιωμένη στο τέλος της από μια σιδερένια κατασκευή με φώτα. Σε αυτή την νοητή κορνίζα εμφανίστηκε για πρώτη φορά η Κλυταιμνήστρα, λουσμένη στο άσπρο φως, σαν καθαγιασμένη φιγούρα. Να σημειωθεί ο σημαντικός ρόλος του φωτισμού (Αλέκος Γιάνναρος), ο οποίος συχνά αντικατέστησε τα σκηνικά βοηθήματα (όπως συνέβη με την πορεία του Αγαμέμνονα προς το παλάτι που σηματοδοτήθηκε απλώς με κόκκινο φως). Το επιδαύρειο τοπίο ήταν αυτό που ουσιαστικά πρωταγωνίστησε σκηνικά.

Τα καλόγουστα κοστούμια της παράστασης (σκηνικά-κοστούμια: Κέννυ Μακ Λέλλαν) εναρμονίστηκαν με το τοπίο και έπαιξαν στους χρωματισμούς του μπεζ και του λαδί. Μοναδική εξαίρεση το ροζ-μωβ κοστούμι της Κλυταιμνήστρας, που την καθιστούσε αδιαμφισβήτητη πρωταγωνίστρια, ενώ παράλληλα της προσέδιδε θηλυκότητα. Διαφοροποιημένο ήταν επίσης το θεατρικό κοστούμι του Αίγισθου (εμφανίστηκε με άσπρο ένδυμα). Να σημειωθεί ότι μόνη η Κλυταιμνήστρα εμφανίστηκε ξυπόλητη επί σκηνής, στην σκηνοθετική προσπάθεια να παρουσιαστεί απεκδυόμενη οποιασδήποτε κοινωνικής σύμβασης και σε απόλυτη σχέση με τη φύση της ως πληγωμένης γυναίκας-μάνας.

Ο Γκραουζίνις επέλεξε να δώσει έμφαση στον αισχύλειο λόγο, γεγονός που αποδεικνύει και η επιλογή της ποιητικής μετάφρασης του Γιώργου Μπλάνα. Έγιναν ωστόσο κάποιες αναίτιες περικοπές στο κείμενο (για παράδειγμα, απουσίαζε πλήρως η αντίδραση του Αγαμέμνονα μέσα από το παλάτι την ώρα του φόνου του), οι οποίες σε συνδυασμό με την απουσία οποιουδήποτε σκηνικού μέσου, οδήγησαν την παράσταση εκτός ρυθμού. Η σκηνοθετική γραμμή λοιπόν αντικατέστησε τις πράξεις με το λόγο, αλλά όπως αναφέρει και ο Αριστοτέλης στην Ποιητική του, το θέατρο είναι μίμηση πράξεων.

Γιατί να το δω

- Γιατί διαθέτει έναν καλό Χορό στα πρότυπα των παραστάσεων της αρχαίας Ελλάδας
- Γιατί εικαστικά εναρμονίζεται θαυμάσια στο τοπίο της Επιδαύρου δημιουργώντας μια καλαίσθητη εικόνα
- Γιατί μπορώ να απολαύσω το κείμενο του Αισχύλου

Γιατί να μην το δω
- Για την υπερβολικά ποιητική του μετάφραση
- Γιατί η παράσταση καταλήγει να είναι άρρυθμη



 

Τόνια Τσαμούρη

Περισσότερα "Είδα..."
ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ "ΕΙΔΑ..." Main_slider Είδα: την «Άγρια Δύση» σε σκηνοθεσία του Θοδωρή Αθερίδη Το έργο φέρνει απόηχους περισσότερο από αστικό δράμα, παρά από επιθεώρηση. Main_vasistas_argyro_chioti_site_31_photo_evi_fylaktou.jpg Είδα: τις «Χοηφόρες» σε σκηνοθεσία Αργυρώς Χιώτη Ενδιαφέρουσα προσέγγιση που υπονομεύεται από σειρά τεχνικών προβλημάτων. Main_slider Είδα: την «Κασσάνδρα» σε σκηνοθεσία Ερβέ Λουασμόλ Η Φανί Αρντάν επαληθεύει το υποκριτικό της status σε ένα κείμενο με περιορισμένο ενδιαφέρον. Main_hlektrapapalifoura Είδα: την «Ηλέκτρα» σε σκηνοθεσία Θέμη Μουμουλίδη Λιτό, εύρυθμο αλλά και σχηματικό ανέβασμα που διασώζεται χάρη σε κάποιες ερμηνείες. Main_kostas_filippoglou_vatraxoi_site_13_photo_panos_giannakopoulos Είδα: τους «Βατράχους» σε σκηνοθεσία Κώστα Φιλίππογλου Καλόγουστη κι ευφρόσυνη ανάγνωση με ευχάριστες ερμηνείες. Main_kthve_giannis_anastasakis_orestis_site_18_photo_tasos_thomoglou Είδα: τον «Ορέστη» σε σκηνοθεσία Γιάννη Αναστασάκη Ανισο και ετεροβαρές αποτέλεσμα με επί μέρους καλές στιγμές.
#load_content_with_ajax