Θέατρο | Είδα...

Είδα: τις «Τρωάδες» σε σκηνοθεσία Θόδωρου Τερζόπουλου 10 Ιουλίου 2018

Μια συνταρακτική τελετουργική απόδοση της τραγωδίας του Ευριπίδη.

Υπάρχει το θέατρο, το καλό θέατρο και το θέατρο του γεγονότος. Με το τελευταίο είναι διαχρονικά εξοικειωμένος ο Θόδωρος Τερζόπουλος - ωστόσο τις περισσότερες φορές δεν είμαστε μάρτυρές του, αφού τροφοδοτεί το θέατρο της διεθνούς κι όχι της ιθαγενούς σκηνής. Στο Αρχαίο Θέατρο των Δελφών έγινε η εξαίρεση. Στο γενέθλιο τόπο του «Αττις» - εκεί όπου παρουσίασε στην πρώτη παράσταση των «Βακχών» το 1986 - ο Ελληνας σκηνοθέτης επέστρεψε θριαμβευτικά με τις «Τρωάδες», μια παράσταση που προωθήθηκε στα όρια της πολιτικής τελετουργίας και της υπαρξιακής εμπειρίας και λιγότερο ως καλλιτεχνικό θέαμα.

Κάτω από το φυσικό φως του απογεύματος, στους πρόποδες του Παρνασσού, με σκηνικό τα λευκά σύννεφα που έπνιγαν τον ορίζοντα της δελφικής ορχήστρας και τους ογκώδεις βράχους των Φαιδριάδων, ο Τερζόπουλος και το ensemble του Αττις κατέθεσαν ένα μυσταγωγικό συμβάν βασισμένο στην τραγωδία του Ευριπίδη.
Η τραγωδία του θρήνου, των γυναικών της Τροίας που θαρρείς ότι ζουν μόνο για να δοκιμάσουν την καταστροφή, τον ατιμασμό, τον ξεριζωμό, την απατρία και τη συμφορά του θανάτου εντυπώνει τη σύγχρονη εμπειρία της προσφυγιάς και του διχασμού που βιώνουν οι ταραγμένες πατρίδες. Εντεκα ηθοποιοί – οι περισσότεροι εκ των οποίων κατάγονται από διχοτομημένες πόλεις της μεσογειακής λεκάνης και του ανατολικού μπλοκ – ομολογούν με σπαραγμό τα δεινά των «Τρωάδων» στην πατρογονική τους γλώσσα, στα τουρκικά, στα βοσνιακά, τα κροατικά και στα ελληνικά, δηλώνοντας χωρίς περιστροφές την παγκοσμιότητα και την αχρονία του θρήνου του πολέμου και του εκτοπισμού.
Βαδίζοντας αβέβαια σε μια εγκατάσταση – σπείρα που συντίθεται από στρατιωτικά άρβυλα και πίσω της έχει “σπείρει” μόνον ονόματα αγνοουμένων, οι πρωταγωνιστές των «Τρωάδων» φτιάχνουν ένα γλωσσολογικό κολάζ αντιπολεμικής διαμαρτυρίας που επιχειρεί την υπέρβαση. Υπέρβαση γιατί, καταρχάς, τόσες γλώσσες συνυπάρχουν στην ίδια οδύνη. Υπέρβαση γιατί τόσες θεατρικές σχολές κατοικούν την ίδια σκηνή. Υπέρβαση για τα ανθρώπινα σώματα που, όπως παθιασμένα δονούνται στο θέατρο του Τερζόπουλου,  καλούνται να συντονιστούν στην ίδια γνώση: Την κοινή ανθρώπινη μοίρα και την κοινή επιταγή για συμφιλίωση.
Σ' έναν χώρο ταυτισμένο με τα αναθήματα και τις αφιερώσεις των κρατών της αρχαίας Ελλάδας προς το θεό Απόλλωνα πριν ή μετά από πολεμικές συγκρούσεις, η οπτική του Θόδωρου Τερζόπουλου επαληθεύεται πανηγυρικά.
Η παράσταση βεβαίως δε διεκδικεί να υπερβεί τον τόπο. Γυμνή από ατμόσφαιρες, καθώς το φυσικό φως εκθέτει τα πάντα και με μοναδική παρέμβαση την αγωνιώδη μουσική (Παναγιώτης Βελιανίτης) και τα ευέλικτα σκηνικά (από τον Θόδωρο Τερζόπουλο σε αντικατάσταση της προγραμματισμένης εικαστικής εγκατάστασης από τον εκλιπόντα Γιάννη Κουνέλη),  εκπέμπει τα ισχυρά κύματα δονήσεων της μέσω των ανθρώπινων αγωγών της.
Κι όμως, τελικά, το υποβλητικό τοπίο συνηγορεί στην αγόγγυστη προσπάθεια. Οι απελπισμένες επικλήσεις των ηθοποιών προς τον Δία - με συνταρακτικότερη εκείνη της Δέσποινας Μπεμπεδέλη ως Εκάβη – αντιλαλούν διαρκώς στις Φαιδριάδες σαν να τονίζουν εμφατικά το επείγον του μηνύματος που πρέπει να διαδοθεί όσο πιο μακριά γίνεται.
Οι σωματικές και φωνητικές δράσεις που κυριαρχούν στη μέθοδο του Τερζόπουλου παράγουν το θέαμα και γεννούν τη βαθιά, ποιητική και συγκίνηση που ακαριαία καταλαμβάνει το θεατή. Δεν είναι μόνο μια αισθητική πρόταση αυτή του σκηνοθέτη, αλλά είναι κυρίως ένα έντονο συναισθηματικό ρίγος που εξηγεί την προκληθείσα φόρτιση.
Ολος ο θίασος συμβάλλει σε αυτό: Ο Τουρκοκύπριος Ερντογάν Καβάζ με το σπαρακτικό μοιρολόϊ του αλλά και την αγκαλιά που ανταλλάσσει τον Ελληνοκύπριο Προκόπη Αγαθοκλέους. Οι Κασσάνδρες των Ajla Hamsic, Εβελίνας Αραπίδη, Hadar Barabash, Sara Ipsa και Εβελυν Ασουάντ λες και φωνητικά παραπέμπουν σε πλάσματα του Κάτω Κόσμου. Ο Μενέλαος του Σάββα Στρούμπου έμπειρος της σωματικής αυτοκυριαρχίας που απαιτεί ο Τερζόπουλος. Η Νιόβη Χαραλάμπους που καθηλώνει με το δράμα της Ανδρομάχης σε μια από τις ωραιότερες σκηνές των «Τρωάδων». Η Σοφία Χιλλ που κυοφορεί με μαεστρία τον έντονο σαρκασμό του κειμένου ως ωραία Ελένη. Και η Δέσποινα Μπεμπεδέλη που αποδεικνύει την υψηλή κλάση της, την προσαρμόστικότητα της στο απαιτητικό σχήμα του Αττις, που παραδίδει μαθήματα δωρικότητας σε μια σπάνια ερμηνεία η οποία δίκαια θα μπορούσε να την αναδείξει στην αρτιότερη Εκάβη της σύγχρονης ελληνικής θεατρικής ιστορίας.

Για όλα τα παραπάνω, η παράσταση του Θόδωρου Τερζόπουλου (που δέσποζε στο τετραήμερο αφιέρωμα προς τιμήν του οργανωμένο από το Ευρωπαϊκό Πολιτιστικό Κέντρο Δελφών και τη Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση) αποδρά από τα στενά όρια του, προς κρίσην, θεάματος αφού ανάγεται σε μια προσωπική εμπειρία οντολογικών αναρωτήσεων για να κορυφωθεί στην αναρώτηση του “εμείς”. Γι' αυτό και είναι μια παράσταση που δύσκολα ξεχνιέται παρά το αδάμαστο εφήμερο της θεατρικής τέχνης.


Γιατί να το δω:

  • Για τη σημειολογία της πολυγλωσσίας και της πολυεθνικότητας
  • Για τις ενεργειακά φορτισμένες ερμηνείες του θιάσου.
  • Για την υψηλή ποιητικότητα και συγκίνηση.
  • Για τον τόπο τέλεσής της.

Στέλλα Χαραμή

Περισσότερα "Είδα..."
ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ "ΕΙΔΑ..." Main_slider Είδα: την «Αντιγόνη» σε σκηνοθεσία Αιμίλιου Χειλάκη και Μανώλη Δούνια Αρτιο αποτέλεσμα σε μια από τις παραστάσεις που θα ξεχωρίσουν αυτό το καλοκαίρι. Main_slider Είδα: τον «Πλούτο» σε σκηνοθεσία Νικίτα Μιλιβόγεβιτς Μία εύστοχη διασκευή με εξαιρετικές ερμηνείες από το σύνολο των ηθοποιών. Main_cezaris_grauzinis_agamemnon_site_29_photo_evi_fylaktou Είδα: τον «Αγαμέμνονα» σε σκηνοθεσία Τσεζάρε Γκραουζίνις Η σκηνοθετική γραμμή λοιπόν αντικατέστησε τις πράξεις με το λόγο, αλλά όπως αναφέρει και ο Αριστοτέλης στην Ποιητική του, το θέατρο είναι μίμηση πράξεων. Main_mapa_teatro_apoxairetismos_site_1_photo_camille_barnaud-1 Είδα: τον «Αποχαιρετισμό» σε σκηνοθεσία Heidi Abderhalden και Rolf Abderhalden Μία παράσταση που καταφέρνει να δείξει τη ζωή της Κολομβίας, ενώ ταυτόχρονα διδάσκει. Main_skin-lia_haraki Είδα [κι ένιωσα]: το «Skin» της Λίας Χαράκη Μία συγκινητική performance - εμπειρία γύρω από την έννοια της εμπιστοσύνης. Main_slider Είδα: τις «Παράξενες ιστορίες» σε σκηνοθεσία Violet Louise Ευτυχής η επιλογή της Α. Παππά, η οποία απέδειξε ότι τα πολυμέσα είναι αδύναμα να στηρίξουν μια παράσταση, όταν υπάρχουν δυνατό κείμενο και ηθοποιός.
#load_content_with_ajax