Θέατρο | Νέα

«Η Κυρά της Θάλασσας» κι η προσωπική ευθύνη στην ελευθερία μας 13 Απριλίου 2018

H Τατιάνα Αννα Πίττα μάς «ξεναγεί» στην παράσταση.

Ο μύθος της γοργόνας που θυσιάζει την ουρά της, για να ζήσει μαζί με τον άνθρωπο που αγαπάει, εμπνέει στον Νορβηγό συγγραφέα την «Κυρά της θάλασσας». Ένα ζεστό, παλλόμενο παραμύθι μεταμορφώνεται σε αστικό δράμα, που δείχνει φανερά τις καταβολές του και υπενθυμίζει τη ζωτική μας ανάγκη να ακούμε και να αφηγούμαστε τις πιο παλιές των ιστοριών, γιατί αυτές συγκινούν και μας γιατρεύουν.

Ο Δημήτρης Αγαρτζίδης και η Δέσποινα Αναστάσογλου παρουσιάζουν από τις 20 Απριλίου στην Κεντρική Σκηνή του Θεάτρου του Νέου Κόσμου  μία ελεύθερη μεταφορά του έργου του Χένρικ Ιψεν «Η Κυρά της Θάλασσας» με τον ίδιο τον Δημήτρη Αγαρτζίδη, τη Βίκυ Κατσίκα, τον  Άρη Μπαλή, την Τατιάνα Άννα Πίττα και τη Μαρία Μοσχούρη στους πρωταγωνιστικούς ρόλους.

Εμείς είχαμε μία μικρή κουβέντα με την Τατιάνα Αννα Πίττα στην προσπάθειά μας να μάθουμε όσο το δυνατόν περισσότερα για την προσέγγιση αυτή του έργου του Ίψεν.

«Ένας γιατρός με τις δυο του κόρες – και μητέρα των κοριτσιών εκλιπούσα – και τη δεύτερη σύζυγό του – κόρη φαροφύλακα, που την αποκαλούν και Κυρά της Θάλασσας – ζούνε σε μια κωμόπολη της νορβηγικής υπαίθρου, λιμάνι και μαζί λουτρόπολη, στις όχθες ενός φιορδ. Εκεί το καλοκαίρι κάνουν τη στάση τους οι περαστικοί ταξιδιώτες, στο δρόμο τους προς το βορειότερο κομμάτι της χώρας όπου πηγαίνουν να θαυμάσουν τον ήλιο του μεσονυχτίου. Πρόκειται δηλάδη για θέρετρο και τόπο μετάβασης, αν μη τι άλλο για τον περισσότερο κόσμο, πάντως σίγουρα όχι για την οικογένεια που μένει μόνιμα εκεί. Η ιστορία διαδραματίζεται καλοκαίρι, το φως κρατάει ως και 18-19 ώρες μες στη μέρα. Έπειτα, σιγά σιγά σκοτάδι για τους επόμενους μήνες του χειμώνα. Μια εναλλαγή που βέβαια τα πρόσωπα του έργου γνωρίζουν εξ απαλών ονύχων και έχουν μάθει βιωματικά να την ακολουθούν, δεν τους αιφνιδιάζει, παρ’ όλ’ αυτά της δίνουν πού και πού το χώρο να γίνει και θέμα συζήτησης. Μια από τις τελευταίες μέρες του καλοκαιριού εμφανίζεται στην περιοχή ένας ναυτικός, σημαίνον πρόσωπο από το μακρινό παρελθόν της δεύτερης συζύγου, απ’ όταν αυτή ζούσε στο δικό της τόπο, δίπλα στην ανοιχτή θάλασσα. Η παρουσία του αποσαφηνίζει μεταξύ άλλων και το λόγο που αυτή έχει άτυπα βαφτιστεί και Κυρά της Θάλασσας. Η οικογένεια δέχεται αβασάνιστα και άνευ όρων αυτόν τον Ξένο ως επισκέπτη. Με την κατά κάποιο τρόπο παρεμβατική του συμπεριφορά πυροδοτεί μια σειρά από αντιδράσεις που ξεκλειδώνουν με τη σειρά τους το ενδεχόμενο να δρομολογηθούν σημαντικές αλλαγές στην καθημερινότητα της οικογένειας. Εφόσον βέβαια η οικογένεια είναι διαθέσιμη για κάτι τέτοιο, για σημαντικές αλλαγές. Να σημειωθεί ότι στο πρωτότυπο εκτός από τον Ξένο η οικογένεια δέχεται κι άλλους επισκέπτες. Είναι ρόλοι που στην παρούσα εκδοχή έχουν παραλειφθεί, συμπεριλαμβανομένων και κάποιων σκηνών του έργου», έτσι περιγράφει την «Κυρά της Θάλασσας» η Τατιάνα Άννα Πίττα με δικά της λόγια.

Ο Ίψεν τοποθετεί στο έργο δυο ασύνδετα μεταξύ τους συστήματα –ένα ερωτικό τρίο και το εκλογικευμένο και τακτοποιημένο σύμπαν της οικογένειας– και μας φέρνει αντιμέτωπους με τις ρωγμές του δυτικού τρόπου σκέψης και της ανάγκης μας να ερμηνεύουμε και να ταξινομούμε τα πάντα, ακόμη και να τα θεραπεύουμε. Μια ευρωπαϊκή υστερία. Ενταγμένοι όλοι σε ένα ευρύτερο κοινωνικό πλαίσιο αναζητάμε τον προσωπικό μας χώρο, καθώς και έναν τόπο όπου μπορούμε να είμαστε ελεύθεροι. Δεν είμαστε όμως εκπαιδευμένοι για να είμαστε ελεύθεροι. Ελεύθεροι από εθνικότητες, ελεύθεροι από το φύλο μας, ελεύθεροι από τη χώρα μας, ελεύθεροι από την καταπίεση των ανθρώπων δίπλα μας. Ονειρευόμαστε κι εμείς τη θάλασσα σαν ένα μέρος όπου μπορούμε να νιώσουμε ελεύθεροι από ό,τι μας κρατάει αιχμαλώτους στην καθημερινή δυσκολία. Είναι η θάλασσα ανοιχτή; Έχουμε την παραλία στα πόδια μας αλλά φοβόμαστε να κολυμπήσουμε. Αντέχουμε να είμαστε ελεύθεροι;

Τι γοητεύει την νεαρή πρωταγωνίστρια σ΄αυτό; «Το έργο διατρέχεται ήσυχα και διακριτικά από μια γραμμή λεπτοφυούς και υπαινικτικού χιούμορ. Όπως κι από κάτι το αινιγματικό και μετέωρο. Και αφοπλιστικά ανθρώπινο. Αυτή είναι τουλάχιστον η προσωπική μου ανάγνωση κι αίσθηση. Βλέπουμε κάποια στιγμή τα πρόσωπα να χαζεύουν τη θέα στο φιορδ, όπου ένα πλοίο σαλπάρει στο τελευταίο του ταξίδι για φέτος το καλοκαίρι, και να κουβεντιάζουν ή θα λέγαμε καλύτερα να αποφαίνονται επί του ζητήματος της ελεύθερης επιλογής, του εγκλιματισμού και της ευθύνης. Κουβέντες ειπωμένες εν είδει πρόποσης σε μια ατμόσφαιρα ρεμβασμού, συμφιλίωσης, ανάτασης, οπωσδήποτε αίγλης, ενώ την ίδια στιγμή ο συγγραφέας υπαινίσσεται – κατά τη γνώμη μου πάντα – την αντίφαση ότι τα ίδια πρόσωπα καταλήγουν στις όποιες επιλογές τους κάτω από συνθήκες όχι τόσο ελευθερίας αλλά σύγχυσης και κατά περίπτωση μέσω ενός είδους ανάθεσης. Και το πλοίο φεύγει».

Πού αγγίζει όμως το σήμερα; «Όταν διάβασα την Κυρά της Θάλασσας, συνειρμικά έφτασα στη φράση “...μέχρι να ωριμάσουν οι συνθήκες…”, που συχνά χρησιμοποιούμε άλλες φορές ως λογικό επιχείρημα με αληθινή πίστη κι άλλες φορές σκέτα κι απροκάλυπτα ως πρόσχημα, όταν μεταθέτουμε για αργότερα την οργανωμένη και στοχευμένη απόπειρα αντίστασης απέναντι σε μια ζοφερή πραγματικότητα, πεπεισμένοι για τη δυσαναλογία ότι οι συνθήκες δεν έχουν ωριμάσει αρκετά για να ενισχύσουν ένα τέτοιο μεγάλο βήμα».

Αγαπημένες φράσεις της;
«Για εβδομάδες και μήνες είμαστε τα χαρούμενα παιδιά του καλοκαιριού. Πώς θα μας φανεί άραγε το σκοτάδι; Τώρα στην αρχή εννοώ. Γιατί οι άνθρωποι εγκλιματίζονται. Σιγά σιγά το συνηθίζουν».
«Έχουμε γεμίσει παραθεριστές». «Εκεί, στο «σημάδι του πιλότου» η θέα είναι ακόμη πιο μαγευτική.‘’  (Με ιντριγκάρει ως τοπωνύμιο το «σημάδι του πιλ-λότ-του», με κάνει να θέλω να το δω από κοντά).
«Σε λίγο κλείνουν όλα τα λιμάνια, που λέει κι ο ποιητής».
«Μου φαίνεται πως γεννήθηκα να ζω εδώ στη λίμνη με τους κυπρίνους».
«Πιο πολύ όμως μιλούσαμε για τις φάλαινες και τα δελφίνια και τις φώκιες, που στην κάψα του μεσημεριού βγαίνουν και ξαπλώνουν πάνω στις ξέρες». (Το βρίσκω πολύ ερωτικό από κάθε άποψη, και την εικόνα αυτή καθεαυτή και ως πρόταση για θέμα κουβέντας μεταξύ δυο ανθρώπων.)

Τι είναι αυτό που τη γεμίζει αισιοδοξία και τι όχι; «Συχνά συνειδητοποιώ ότι υπάρχουν πράγματα, καταστάσεις και πρόσωπα που με κάνουν αισιόδοξη και απαισιόδοξη την ίδια στιγμή. Έτσι ενδεικτικά αναφέρω το παράδειγμα της Ρέητσελ Κόρι, της 23χρονης Αμερικανίδας που ταξίδεψε στη Γάζα σε έμπρακτη υποστήριξη στον παλαιστινιακό λαό, και μια μέρα το 2003, μαζί και μ’ άλλους αλληλέγγυους, έθεσε το σώμα της φυσική ασπίδα μπροστά στο σπίτι μιας οικογένειας παλαιστινίων για να αποτρέψει την κατεδάφισή του από μια μπουλντόζα του ισραηλινού στρατού, αλλά η μπουλντόζα τελικά δεν αναχαιτίστηκε δε σταμάτησε ποτέ, πέρασε από πάνω της και τη σκότωσε, αυτήν που ενώ ήξερε τον κίνδυνο, σηκώθηκε και βγήκε από το σπίτι της κι από τη χώρα της και έφτασε στην άλλη άκρη του κόσμου και βούτηξε σ’ ένα βαθύ πολεμικό τοπίο για να βοηθήσει. Είδατε, κάνω τον κύκλο και κλείνω την ιστορία με το θετικό της πρόσημο. Μάλλον αισιόδοξη θα μ’ έλεγε κανείς».

ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ
Δραματουργική επεξεργασία, Σκηνοθεσία: Δημήτρης Αγαρτζίδης, Δέσποινα Αναστάσογλου
Σκηνικός χώρος, Κοστούμια: Μαγδαληνή Αυγερινού
Ενορχήστρωση, Μουσική διδασκαλία: Mislav Režić
Φωνητική διδασκαλία: Γιώργος Πατεράκης
Κίνηση: Μπέτυ Δραμισιώτη
Φωτισμοί: Βασίλης Κλωτσοτήρας
Φωτογραφίες: Δομνίκη Μητροπούλου

Παίζουν: Βίκυ Κατσίκα,  Άρης Μπαλής,  Δημήτρης Αγαρτζίδης, Τατιάνα Άννα Πίττα, Μαρία Μοσχούρη

Το κείμενο βασίζεται στη μετάφραση της Μαργαρίτας Μέλμπεργκ, που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Νεφέλη.

Η παράσταση επιχορηγείται από το Υπουργείο Πολιτισμού.

Info: Κεντρική Σκηνή Θεάτρου Νέου Κόσμου. Από 20.04.2018. 
ΜΕΡΕΣ / ΩΡΕΣ: Τετάρτη 18:30. Παρασκευή 21:15. Σάββατο 21:15. Κυριακή 19:00. ΤΙΜΕΣ ΕΙΣΙΤΗΡΙΩΝ: Τετάρτη, Παρασκευή. Κανονικό 14€. Φοιτητικό 12€. Ανέργων 10€. Σάββατο-Κυριακή: Κανονικό 17€. Φοιτητικό / Ανέργων 15€. ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗΣ: 90 λεπτά

ι Elephas Tiliensis (Δ. Αγαρτζίδης και Δ. Αναστάσογλου) κι η Τατιάνα Αννα Πίττα «δουλεύουν» παράλληλα για την παράσταση «Οδυσσέας», με αποσπάσματα από τον Οδυσσέα του Τζ. Τζόυς, για το Φεστιβάλ Αθηνών, που θα παιχτεί 1-2-3 Ιουλίου, Πειραιώς 260 στο Χώρο Η.

Γεωργία Οικονόμου

Περισσότερα "Νέα"
ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ "ΝΕΑ" Main_slider Η κολεκτίβα El Conde de Torrefiel αναζητά ερμηνευτές για το Φεστιβάλ Αθηνών Πρόκειται για μια απλή χορογραφία με στάσεις που παραπέμπουν σε πραγματικές καθημερινές καταστάσεις. Main_20180406_161650 «Άσε κάτω τις φράουλες» : Ξαναδιαβάζοντας τον Ιονέσκο Ο Γιάννης Κουρκουμέλης μιλά για το έργο. Main_slider «Τα 5 Στοιχεία» γιορτάζουν στο Θέατρο Αλκμήνη Με δύο επετειακές παραστάσεις. Main_main_rob_mg_3084_andreas_simopoulos Τα σκηνικά της σεζόν που προξένησαν συζητήσεις! Οχτώ σκηνικά που δημιούργησαν αίσθηση. Main_slider Η Κατερίνα Διδασκάλου κι ο πολύτιμος λίθος της Γκέμμας Σε σκηνοθεσία- διασκευή του Πάνου Αγγελόπουλου. Main_baling_p 5ο Onassis Fast Forward Festival: Με πυρήνα ύπαρξης την Αθήνα Από τις 2 έως τις 16 Μαΐου σε διάφορα μέρη της πόλης.
#load_content_with_ajax