ΤΡΙΤΗ 25 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2018
Θέατρο | Πρόσωπα

Βασιλακοπούλου - Χατζής - Φεζολλάρι «πετούν» με τον «Γλάρο» 16 Απριλίου 2018

Από τις 19 Απριλίου στο Υπόγειο του Θεάτρου Τέχνης.

Ο Δάσκαλος θέλει τη Μάσα που κυνηγάει τον Τρέπλιεφ, ο οποίος είναι ερωτευμένος με τη Νίνα αλλά εκείνη ερωτεύεται τον Τριγκόριν, ο οποίος συζεί με την Αρκάντινα, που είναι πρώην ερωμένη του Γιατρού, με τον όποιο έχει σχέση η Πολίνα, η σύζυγος του επιστάτη. Μια λίμνη, ένα αυτοσχέδιο θέατρο, μυρωδιά από θειάφι, έρωτες, λόγια, λόγια, λόγια, πυροβολισμοί, τραγούδια, χοροί, ένας σκοτωμένος γλάρος»

Η Ομάδα Χρώμα και ο σκηνοθέτης Κωνσταντίνος Χατζής παρουσιάζουν από τις 19 Απριλίου στο Υπόγειο του Θεάτρου Τέχνης τον «Γλάρο» του Άντον Τσέχωφ. Το εμβληματικό έργο που εγκαινίασε το Θέατρο Τέχνης της Μόσχας για πρώτη φόρα στο υπόγειο του Θεάτρου Τέχνης «Κάρολος Κουν», με ένα θίασο εξαιρετικών ηθοποιών και συνάμα το πιο αυτοβιογραφικό έργο του Τσέχωφ που περιστρέφεται γύρω από τον έρωτα και το θέατρο. Το νόημα της δημιουργίας, τη ζωή των καλλιτεχνών,  το νέο και το παλιό, το αμφίρροπο του έρωτα. 

Ο σκηνοθέτης Κωνσταντίνος Χατζής, η Ρουμπίνη Βασιλακοπούλου κι ο Ενκε Φεζολλάρι μίλησαν στο www.tospirto.net για την παράσταση αυτή….

Τι σας γοητεύει στο συγκεκριμένο έργο του Τσέχωφ;
Κ. Χατζής: Στον Γλάρο, διακρίνεις την ειλικρινή αγωνία του δημιουργού που παλεύει να κατανοήσει το ίδιο του το  έργο. Εκφράζει τα διλήμματά του, τις ανασφάλειές του, τους φόβους του, θέτει ερωτήματα, σχεδόν αδιαφορώντας για τη δραματουργική δομή, υπονομεύοντας συνεχώς την πλοκή και τους ήρωές τους. Ψάχνει, αυτοαναιρείται, δεν καταλήγει σε συμπεράσματα. Παλεύει με τα ερωτήματα που ο ίδιος θέτει. Προσπαθώντας να κατανοήσει σε βάθος την τέχνη του Θεάτρου. Τι έχει ανάγκη το θέατρο; Νέες φόρμες;  Πόσο το παλιό καθορίζει το καινούριο; Πόσο πρέπει να αποκοπούμε από το παρελθόν για να δημιουργήσουμε κάτι νέο; Ο καινούριος «τόνος», ο «νέος» τρόπος που βλέπει κανείς τα πράγματα, οι άλλοι τρόποι δράσης είναι αυτό που χρειάζεται το θέατρο; Ερωτήματα που δεν απαντά. Κυρίως με αυτή την διάσταση του έργου ταυτίζομαι και επέλεξα από όλα τα έργα του Τσέχοφ, τον Γλάρο.
Ρ. Βασιλακοπούλου: Ο Τσέχωφ γνωρίζει πάρα πολύ καλά την ανθρώπινη φύση, ιδιαίτερα τη γυναικεία.  Αγαπάει και υπομονεύει συγχρόνως τους χαρακτήρες του. Χειρίζεται με δεξιοτεχνία την ανθρώπινη αδυναμία, την ανθρώπινη ανοησία.
Ε. Φεζολλάρι: Το έργο αυτό, κατά την ταπεινή γνώμη μου, είναι το ευαγγέλιο του ηθοποιού. Το κεντρικό του θέμα «Τέχνη και Ζωή» το βρίσκω σπουδαίο. Είναι ένα αριστούργημα. Ο τρόπος της γραφής, οι ήρωες, όλα… Ο Τσέχωφ είναι ούτως ή άλλως η αδυναμία μου. Αγαπάει βαθειά τον Άνθρωπο και θα έλεγα πως αυτό το Τρίγωνο Έρωτας, Τέχνη, Ζωή είναι κάτι που με κάνει να δακρύζω. Αυτή η απλότητά του να μιλά για σημαντικά πράγματα, να τα εξυψώνει και συνάμα να τα κάνει να μοιάζουν ασήμαντα, αυτή είναι η Κωμωδία του. Ξαφνικά γελάς με τα πιο βαρύγδουπα και κλαις με τα πιο ανούσια πράγματα όπως άλλωστε συμβαίνει στη ζωή μας. Τα θέματά του είναι καίρια, η γλώσσα του υπάρχει ανάμεσά μας. Ο Τσέχωφ μιλάει για ανθρώπους που έχουν όνειρα και που κάποιος όπως λέει στο έργο «σκότωσε έναν γλάρο γιατί έτσι, δεν είχε κάτι να κάνει». Αυτή η τυχαιότητα στα πράγματα... Αυτός ο Γολγοθάς και ο σταυρός που καλούμαστε να σηκώνουμε με συγκινεί βαθιά.

Έχουμε δει δεκάδες ανεβάσματα του Γλάρου στην Ελλάδα. Θα δούμε μια κλασική προσέγγιση;
Κ. Χατζής: Δε με έχει απασχολήσει ποτέ ο όρος «κλασική» ή «σύγχρονη» προσέγγιση. Η δουλειά μου αρχίζει πάντα από το έργο, τα πρόσωπα, τις σχέσεις, δεν με ενδιαφέρει  η μορφή, ούτε ο τρόπος. Αυτά θα καθοριστούν από τις πραγματικές ανάγκες που θα προκύψουν από το έργο ώστε όλα να είναι όσο γίνεται πιο διάφανα και καθαρά. Αυτό που με απασχολεί συνεχώς είναι να γίνεται κατανοητό το έργο. Έστω και σε ένα πρώτο επίπεδο. Γιατί ένα από τα σοβαρά προβλήματα που αντιμετωπίζει το θέατρο σήμερα είναι οι πολλές ιδέες. Φορτώνουμε τις παραστάσεις με χιλιάδες ιδέες και στο τέλος φτάνεις να μην καταλαβαίνεις ούτε καν την ιστορία του έργου. Μου έχει συμβεί πολλές φορές. Αγωνίζομαι να μην παρεμποδίζω τις παραστάσεις με «ιδέες» αλλά να ακούω κάθε φορά όσο γίνεται πιο καθαρά το έργο. Στον Τσέχωφ εξάλλου δεν έχεις να κάνεις και πολλά πράγματα. Πρέπει απλά να αφήσεις να δημιουργηθούν οι σχέσεις ανάμεσα στους ήρωες, να βρεις τις διαδρομές των χαρακτήρων. Κανείς στο Τσέχωφ δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς τον άλλον. Είναι μια απόλυτη κι ακριβής παρτιτούρα που πρέπει να την υπακούσεις πιστά. Ο ρυθμός, οι παύσεις, οι κινήσεις είναι όλες δοσμένες από τον Τσέχωφ. Πρέπει να ψάξεις μόνο στο έργο, ποτέ έξω από αυτό. Κι αυτή είναι μια πολύ δύσκολη διαδικασία που χρειάζεται τολμηρούς ηθοποιούς και χρόνο.
Ρ. Βασιλακοπούλου: Συμφωνώ. Δεν ξέρω πώς ορίζεται ένα κλασικό ανέβασμα. Κατά τη γνώμη μου,  πρέπει να υπηρετηθεί το έργο και ο συγγραφέας. Αν θεωρηθεί αυτό κλασικό, αυτό τότε.
Ε. Φεζολλάρι: Εγώ ως μέλος της παράστασης αυτό που νιώθω είναι ότι ο Κωνσταντίνος σέβεται πολύ το έργο, πατά γερά στο κείμενο και στις ερμηνείες. Η παράσταση είναι απογυμνωμένη από τερτίπια και εφέ, στέκει στον πυρήνα, στο αίσθημα, στο λόγο, στους χαρακτήρες. Πήξαμε στα μεταμοντέρνα σκουπίδια και τις αναθεωρήσεις.

Ο ίδιος ο Τσέχωφ χαρακτηρίζει το έργο αυτό ως κωμωδία… Εσείς που εστιάζετε;
Κ. Χατζής: Το «κωμωδία σε τέσσερις πράξεις» φανερώνει την αγωνία του Τσέχωφ να μην αντιμετωπιστεί το έργο του ως βαρύ δακρύβρεχτο δράμα. Ας μην ξεχνάμε πως το πρώτο ανέβασμα του Γλάρου ήταν μια παταγώδης αποτυχία ακριβώς γιατί φωτίστηκε μόνο η δραματική του πλευρά, πράγμα που έβρισκε αντίθετο τον Τσέχωφ. Για το λόγο αυτό υπέφερε όταν παρακολουθούσε τις πρόβες. Ένιωθε πως δεν καταλαβαίνουν αυτό που έχει γράψει. Ο Τσέχωφ τοποθετεί ένα μικροσκόπιο πάνω στην ίδια τη ζωή και μεγεθύνει όλες τις εκφάνσεις της, όλες τις πλευρές της. Δεν υπάρχει το τραγικό χωρίς το γελοίο. Το αστείο χωρίς το σοβαρό. Το δράμα χωρίς το κωμικό. Όλα εναλλάσσονται. Το ένα ακολουθεί το άλλο με τρομαχτική ταχύτητα και λεπτομέρεια. Ακριβώς όπως στη ζωή. Γι' αυτό κι ο Τσέχωφ είναι τόσο μεγάλος συγγραφέας.
Ρ. Βασιλακοπούλου: Κανένα από τα ζητήματα του έργου δεν είναι σοβαρά. Οι ήρωες όμως τα παίρνουν πολύ στα σοβαρά.

Ποιος ο στόχος σας με την παράσταση αυτή;
Κ. Χατζής: Στόχος μου είναι, όπως και σε κάθε παράσταση να αφήσω να μιλήσει το έργο από μόνο του. Είναι πολύ σημαντικό να ξεκινάς από προσωπικές παρορμήσεις αλλά πάντα στο τέλος πρέπει να εξαφανίζεις τον εαυτό σου.
Ρ. Βασιλακοπούλου: Ο στόχος είναι να φωτιστεί το έργο με τον τρόπο που θα το ήθελε το συγγραφέας.  Με τον τρόπο που το έχει γράψει ο συγγραφέας

Αγαπημένη σας φράση από το έργο;
Κ. Χατζής: «Ο φόβος του θανάτου είναι ζωώδες ένστικτο. Φοβούνται μόνο όσοι πιστεύουν και έχουν αμαρτίες». Παρ' όλο που είναι μια αυστηρή διατύπωση και δε σου αφήνει περιθώριο πολλών ερμηνειών, αυτή τη φράση τη σκέφτομαι σαν ένα μεγάλο ερωτηματικό. 
Ρ. Βασιλακοπούλου: Η δική μου αγαπημένη φράση είναι: «Τι μπελάς και αυτό το παιδί, μήπως να τον διορίζαμε στο δημόσιο;»
Ε. Φεζολλάρι: «Να έχεις Πίστη, να σηκώνεις τον Σταυρό σου».

Πού αγγίζει το σήμερα; Πόσο σύγχρονη είναι;
Ρ. Βασιλακοπούλου: Ένα κλασικό έργο δεν ασχολείται με την επικαιρότητα, διότι τότε θα είχε ημερομηνία λήξης και στο πέρασμα του χρόνου δεν θα αφορούσε κανέναν. Το κλασικό έργο, ασχολείται με διαχρονικά ζητήματα και αυτό από μόνο του ορίζει ότι είναι πάντως καιρού.
Ε. Φεζολλάρι: Τίποτα δεν έχει αλλάξει. Ο Τσέχωφ γράφει στο τέλος μιας εποχής, μιλά για το τέλος μιας εποχής, μιλά για ανυπότακτες καρδιές, για την καριέρα και τα πράγματα που θυσιάζουμε, για τη ζωή που δεν ζούμε, για αισθήματα που ειπώθηκαν και αγάπες που εξομολογήσαμε άνευ ανταπόκρισης, για ιδέες και ιδανικά, για αξίες που σήμερα κατρακυλούν, για το Χρέος και τα φαντάσματα του παρελθόντος, για το βάρος που καλείται η νέα γενιά να σηκώσει, για τις συνέπειες μιας «Σπατάλης» που έχουμε υποστεί.

Ποιος είναι ο ρόλος της οικογένειας σήμερα;
Κ. Χατζής: Θα απαντήσω με μια φράση της Λούλας Αναγνωστάκη από το «Σε σας που με ακούτε» που με βρίσκει απόλυτα σύμφωνο. «Αυτή η μίζερη οικογενειοκρατία θα μας φάει εμάς τους Έλληνες και δε θα προχωρήσουμε ποτέ».
Ρ. Βασιλακοπούλου: Η οικογένεια, έτσι όπως θεωρούντο πριν από 20-25 χρόνια. Οι δεσμοί και οι θεσμοί έχουν χαλαρώσει. Ο ρόλος της οικογένειας ποικίλει ανάλογα με την οικογενειακή ή οικονομική κατάσταση. Λέγοντας οικογενειακή, προφανώς αναφέρομαι στον αν πρόκειται για μονογονεϊκή ή άλλης μορφής οικογένεια. Άρα είναι αδύνατον να ορίσω αντικειμενικά ποιος είναι ο ρόλος της οικογένειας σήμερα.
Ε. Φεζολλάρι: Η οικογένεια όπως και στο έργο ευνουχίζει, καθορίζει, παγιδεύει και ακρωτηριάζει πολλές φορές το Παιδί. Αυτό το χάσμα γονείς -παιδιά είναι ένα μαρτύριο. Θεωρώ ότι σήμερα έχει αποδομηθεί ο ρόλος της, δεν υπάρχει πυρήνας. Αυτό το οικονομικό μακέλεμα και η πτώση των αξιών μας οδήγησε στα άκρα, έτσι παρατηρούνται φαινόμενα φυγής, δεν υπάρχει συσπείρωση. Πολλή ενοχή και πολλά μυστικά θα έλεγα κυριαρχούν. Χάθηκαν οι ρόλοι και κάπου το παιχνίδι χάλασε...

Πόσος νεωτερισμός χωράει σε έργα τόσο κλασικά όπως ο Γλάρος;
Κ. Χατζής:  Όλα έχουν να κάνουν από ποια ανάγκη γεννά το καθετί. Εάν ο νεωτερισμός είναι αυτοσκοπός τότε όχι, οδηγούμαστε σε αυτιστικές παραστάσεις. Αν όμως γεννιέται από την ανάγκη της δραματουργίας τότε ναι. Πιστεύω πως τα μεγάλα έργα, επειδή πάντα είναι σύγχρονα μιας και καθορίζουν και ερμηνεύουν τις κοινωνικές μορφές δεν χρειάζονται τίποτα παρά μόνο να δουλέψεις σκληρά για να τα ξεκλειδώσεις κι αυτό αρκεί. Ας μην ξεχνάμε πως το ίδιο πράγμα αναρωτιέται και ο Τσέχοφ στον Γλάρο. Ξεκινάει λέγοντας: «Χρειάζονται νέες φόρμες, νέοι τρόποι στο θέατρο αλλιώς καλύτερα τίποτα». Στο τέλος όμως καταλήγει πως το θέμα «δεν είναι ούτε νέες φόρμες ούτε οι νέοι τρόποι αλλά το να γράφεις από την ψυχή σου». Δηλαδή να αγγίζεις την αλήθεια. Και τι άλλο είναι η τέχνη αν όχι ο επαναπροσδιορισμός μας με την αλήθεια; Και δεν εννοώ τη δική μας προσωπική αλήθεια μόνο αλλά την κοινωνική και πολιτική αλήθεια κάθε καιρού.
Ρ. Βασιλακοπούλου: Δεν γνωρίζω τι εννοείται με την έννοια νεωτερισμός. Αυτό που γνωρίζω είναι ότι αν δω μια παράσταση κλασικού έργου, πρέπει να με πείσει. Τώρα ποια στοιχεία χρησιμοποιεί ή ποιον τρόπο μετέρχεται δεν με απασχολεί. Αν μια παράσταση με πείθει, δεν θα σταθώ στα νεωτεριστικά στοιχεία.

Πόσο ο έρωτας καθορίζει τη ζωή μας;
Κ. Χατζής: Δύο είναι τα μεγάλα θέματα που απασχολούν τον άνθρωπο, την τέχνη και κατά συνέπεια την ίδια τη ζωή. Ο έρωτας και ο θάνατος.
Ρ. Βασιλακοπούλου: Αυτό είναι υποκειμενικό και ποικίλει. Ανάλογα με τον χαρακτήρα και την ηλικία.

Δική σας κινητήριος δύναμη;
Κ. Χατζής: Η περιέργεια. Περιέργεια να καταλάβω πόσο μεγάλη λέξη είναι η λέξη «ζωή». Και μέσω του θεάτρου να συμφιλιωθώ με τη θνητότητα της ανθρώπινης ύπαρξης. Περιέργεια να κατανοήσω όσο βαθύτερα γίνεται την ανθρώπινη συμπεριφορά.
Ρ. Βασιλακοπούλου: Η δική μου κινητήριος δύναμη είναι η δημιουργία.
Ε. Φεζολλάρι: Για μένα είναι ο έρωτας για το καθετί, η δίψα για ζωή, οι φίλοι, το διάβασμα, οι ταινίες, τα όνειρα, οι φιλοδοξίες, η θάλασσα, η μητέρα μου, η μουσική.

Πόσο οι ανασφάλειες των ηρώων του Τσέχωφ αγγίζουν τις δικές σας και ποιες είναι αυτές;
Κ. Χατζής: Αμέτρητες ανασφάλειες. Και των ηρώων και δικές μου. Αν αρχίζω να τις απαριθμώ θα χρειαστώ πολλές σελίδες. Όπως είπα ο Τσέχωφ είναι από τους πιο ακριβείς παρατηρητές της ζωής και της ανθρώπινης συμπεριφοράς που η ταύτιση και η δική μου κι όλων μας είναι αναπόφευκτη.
Ρ. Βασιλακοπούλου: Καμία και όλες μαζί ταυτόχρονα.

Γεωργία Οικονόμου

Περισσότερα "Πρόσωπα"
ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ "ΠΡΟΣΩΠΑ" Main_original_slider Συνέντευξη: Ο Αρης Μπινιάρης φωνάζει «Ξύπνα Βασίλη!» «Νομίζω πως όταν δηλώσεις στο χρήμα τυφλή υπακοή, αλλάζεις και σίγουρα όχι προς το καλύτερο». Main_sliuder Η δεύτερη άνοιξη της Ισαμπέλλας Ροσσελλίνι «Το μυστικό της ομορφιάς μου είναι οτι θέλω να ικανοποιώ την περιέργεια μου». Main_slider Συνέντευξη: Η Ηλέκτρα Ελληνικιώτη, ο «Οδοιπόρος» κι η... αυτοχειρία «Ένας αυτόχειρας είναι ένας άνθρωπος με βαθιά επίγνωση της εξατομικευμένης ευθύνης». Main_slider Νέα Πρόσωπα: Κατερίνα Πατσιάνη Από τα «Μαθήματα Πολέμου» στον «Αγνό εραστή». Main_slider Ο Γιωργής Τσουρής, ο Γιώργος Παλούμπης και ο δικός τους Χαρτοπόλεμος «Μετά τον θάνατο του Βαγγέλη το δύσκολο θα ήταν να μην επιστρέφαμε. Ξεκινήσαμε μαζί με μια υπόσχεση να εκπληρώσουμε ένα όνειρό μας και δουλέψαμε πολύ σκληρά γι’ αυτό τόσο επί χάρτου όσο και επί σκηνής». Main_slider Συνέντευξη: Ο Τάσος Ιορδανίδης και η Ιωάννα Παππά μιλούν στο www.tospirto.net Οι δύο πρωταγωνιστές σε μία άκρως αποκαλυπτική συνέντευξη.
#load_content_with_ajax