ΚΥΡΙΑΚΗ 13 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2019
Εικαστικά | Είδα...

Είδα: την έκθεση «Πικάσο και Αρχαιότητα. Γραμμή και πηλός» στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης 20 Ιουνίου 2019

Μία έκθεση αποκαλυπτική, καθώς φέρνει στο φως έναν ολόκληρο κόσμο που φέρνει μέσα του ο Πικάσο, όχι απαραίτητα από αρχαιότητες που είδε ο ίδιος στις αρχαίες πατρίδες της Μεσογείου, αλλά μέσα στα Μουσεία της Ευρώπης, σε βιβλία που διάβαζε ή κατά τις συναναστροφές του με τον Kριστιάν Ζερβός ή τον Jean Cocteau.

Ένας «θεϊκός διάλογος» λαμβάνει χώρα στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης αυτήν την περίοδο μεταξύ της αρχαίας ελληνικής και της μοντέρνας τέχνης. Ένας διάλογος ανάμεσα σε 67 αρχαιότητες που με προεξάρχοντα τον Μινώταυρο, αλλά και σατύρους, θεούς και αυλητές συνομιλούν με 69 εξαιρετικά δημιουργικά με σπάνια κεραμικά και σχέδια του Πικάσο. Η ομοιότητα ανάμεσα στα αριστουργήματα αυτά εκπλήσσει και σοκάρει, καθώς δεν είναι λίγες οι φορές που πολύ δύσκολα μπορεί κάποιος να διακρίνει τα σύγχρονα από τα αρχαία δημιουργήματα. Αυτός ίσως είναι και ο λόγος που ο Τζεφ Κουνς μπήκε στην έκθεση για να κάνει μόλις ένα δεκαπεντάλεπτο πέρασμα και τελικά κάθισε μιάμιση ολόκληρη ώρα…

Ο μεγάλος καλλιτέχνης του 20ού αιώνα, έχει δημιουργήσει μοναδικά έργα ζωγραφικής, αλλά λίγοι γνωρίζουν από κοντά το σχεδιαστικό του έργο καθώς και τα κεραμικά του δημιουργήματα. Προσωπικά είχα θαυμάσει περισσότερα από 160 κεραμικά του πέρσι τον Μάιο στο πανέμορφο Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης της Λουιζιάνα, λίγο έξω από την Κοπεγχάγη στη Δανία και είχα εντυπωσιαστεί από αυτήν του την πτυχή, αλλά και από τη σχέση που αυτός είχε με την αρχαία ελληνική τέχνη. Αυτός ήταν και ο λόγος που έσπευσα στην έκθεση του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης, μία έκθεση αποκαλυπτική, καθώς φέρνει στο φως έναν ολόκληρο κόσμο που φέρνει μέσα του ο καλλιτέχνης, όχι απαραίτητα από αρχαιότητες που είδε ο ίδιος στις αρχαίες πατρίδες της Μεσογείου, αλλά  μέσα στα Μουσεία της Ευρώπης, σε βιβλία που διάβαζε ή κατά τις συναναστροφές του με τον Kριστιάν Ζερβός ή τον Jean Cocteau.

«Αν κάποιος σημείωνε πάνω σε ένα χαρτί όλες τις διαδρομές που διήνυσα και τις ένωνε μεταξύ τους με μία γραμμή, θα σχεδίαζε ενδεχομένως έναν Μινώταυρο», έλεγε ο ίδιος ο Πικάσο. Γι΄αυτό και στην είσοδο του Μουσείου δεσπόζει ο Μινώταυρος και δίπλα του μία φωτογραφία του μεγάλου καλλιτέχνη που φορά στο κεφάλι του μία ψάθινη μάσκα μινώταυρου.  Ο ίδιος άλλωστε, όπως μας αποκάλυψε ο διευθυντής του Μουσείου και επιμελητής της έκθεσης, Καθηγητής,  Ν. Χρ. Σταμπολίδης, ένιωθε ότι είναι Μινώταυρος ή κάποιες φορές ο Κένταυρος Νέσσος. 

Μεταξύ των «ζευγών» της έκθεσης, που πραγματοποιείται με την υποστήριξη του Musée National Picasso-Paris στο πλαίσιο του “Picasso Méditerranée”,  ξεχωρίζουν: ο Κένταυρος από λευκό πηλό, διαμορφωμένος στο χέρι, εγχάρακτη και γραπτή με επίχρισμα διακόσμηση, που δημιούργησε ο Πικάσο στην Vallauris στις 3 Ιανουαρίου 1953, σε διάλογο με τον Κένταυρο της Κυπρο-Αρχαϊκής περιόδου του 6ου αιώνα π.Χ.  και το μοναδικό Ειδώλιο Κενταύρου της Πρωτογεωμετρικής Περιόδου στο Λευκαντί της Εύβοιας που χρονολογείται στα τέλη 10ου αι. π.Χ. Επίσης ο διάλογος ανάμεσα στο έργο Τυφλός Μινώταυρος οδηγούμενος από μικρό κορίτσι μπροστά στη θάλασσα που δημούργησε ο Πικάσο στην Boisgeloup στις 22 Σεπτεμβρίου του 1934 και  στον φόνο του Μινώταυρου από τον Θησέα πάνω στον ερυθρόμορφο καλυκωτό κρατήρα της Ύστερης Κλασικής περιόδου (340 – 330 π.Χ. ) από το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο όπως και ο Κορμός αγάλματος Μινώταυρου, ρωμαϊκό αντίγραφο έργου της πρώιμης κλασικής περιόδου.

Όπως ανέφερε ο Ν. Χρ. Σταμπολίδης: «Από τα έργα της αρχαιότητας που συνέλεξα για σύγκριση με τα έργα του Πικάσο, δεν ισχυρίζομαι σε καμία περίπτωση ότι ο Πικάσο τα είχε δει όλα. Όλα αυτά αποτελούν μια άσκηση επιλογής και σύγκρισης για να γίνει πιο κατανοητή στο κοινό η σχέση του καλλιτέχνη με την αρχαιότητα, την ελληνική, τη ρωμαϊκή, την ιβηρική χωρίς να αποκλείεται η δυτική ζωγραφική από την Αναγέννηση έως και τη σύγχρονή του δημιουργία. Άλλωστε, ο ίδιος ο Πικάσο είχε πει: «Για μένα δεν υπάρχει παρελθόν ή μέλλον στην Τέχνη. Εάν ένα έργο τέχνης δε μπορεί να ζει πάντα στο παρόν, δεν πρέπει να το θεωρούμε καθόλου ως τέτοιο. Η τέχνη των (αρχαίων) Ελλήνων, των Αιγυπτίων, των μεγάλων ζωγράφων που έζησαν σε άλλες εποχές, δεν είναι τέχνη του παρελθόντος• ίσως είναι πιο ζωντανή σήμερα από ποτέ»  . Ο ίδιος δηλαδή θεωρεί την αρχαία ελληνική και αιγυπτιακή τέχνη ζωντανές και πάλλουσες. Ο σπόρος της έμπνευσής του από την αρχαιότητα μπορεί να ξεκινά από τη διδασκαλία του ακαδημαϊκού σχεδίου από τον πατέρα του, την εκπαίδευσή του στην Ακαδημία Καλών Τεχνών της Βαρκελώνης (La Lonja), όπου εισήχθη το 1895, τα έργα της αρχαιότητας που έβλεπε στα μουσεία της Ισπανίας (ανάμεσά τους το Πράδο), κυρίως όμως στο Λούβρο αλλά και στην Ιταλία (ταξίδια στη Ρώμη 1917 και ένα σύντομο μεταπολεμικό ταξίδι)..»

Όπως αναφέρει ο επιμελητής της έκθεσης κ. Olivier Berggruen: «Στο έργο του Πικάσο η γραμμή έχει ιδιαίτερη σημασία, είτε πρόκειται για σχέδια της δεκαετίας του ’20 και του ’30 είτε για αγγειογραφίες, που τόσο θυμίζουν τα αττικά ερυθρόμορφα αγγεία. Η γραμμή είναι το μέσο με το οποίο διαιρείται ο χώρος και δημιουργείται φως. Η απόλυτη σαφήνεια των διαχρονικών, στιβαρών σχημάτων που εμπνέονται από την αρχαιότητα και η διάρρηξη του σχήματος, δηλαδή η γραμμή, αμφιταλαντευόμενη και αντιδραστική, αποτελούν βασική συνιστώσα του έργου του Πικάσο. Η έκθεση στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης αναδεικνύει τη δύναμη της φανταστικής όσο και σημαντικής για τον ίδιο αρχαιότητας του Πικάσο.»

Στο έργο του Πικάσο αναδύεται και μια άλλη εικόνα της Ελλάδας, μια εικόνα ειρηνική, στην οποία αρχαία θέματα και μύθοι οδηγούν στο εξιδανικευμένο όραμα μιας διαχρονικής Αρκαδίας, όραμα που ο Πικάσο επεξεργάστηκε σε γλυπτά και κεραμικά μετά το τέλος του πολέμου. Τα έργα αυτά, ωστόσο, σε αντίθεση με άλλα πρωιμότερα, δεν έχουν την ίδια στενή σχέση με την ελληνική μυθολογία. Αντίθετα, ο Πικάσο επινοεί μια εικονική ή φανταστική αρχαιότητα. Στο χωριουδάκι Vallauris, στα τέλη της δεκαετίας του ’40 και στη δεκαετία του ’50, ο Πικάσο δημιουργεί ένα εντυπωσιακό σύνολο έργων κεραμικής, τα οποία αφενός παραπέμπουν σε ένα γενικευμένο μυθικό παρελθόν αφετέρου αντλούν από διαχρονικές εικόνες, όπως φαύνους, πουλιά, μουσικούς κ.λ.π.

Την κεραμική, αρχαία και νεότερη, και τα εμπνευσμένα από την αρχαιότητα έργα του Πικάσο (οι Τρεις Χάριτες ή η Λυσιστράτη του Αριστοφάνη) συνδέουν, εκτός της εικονογραφίας, η μορφή και το σχέδιο. Ιδιαίτερη σημασία έχει η γραμμή, είτε πρόκειται για σχέδια της δεκαετίας του ’20 και του ’30 είτε για αγγειογραφίες που θυμίζουν αττικά ερυθρόμορφα αγγεία. Στην έκθεση η δύναμη της φανταστικής όσο και προσωπικής αρχαιότητας του Πικάσο και η διαρκής γοητεία που ασκούν στον επισκέπτη τα αντικείμενα του παρελθόντος, έχουν τον πρώτο λόγο.

Η έκθεση  δεν ακολουθεί χρονολογική σειρά αλλά χωρίζεται σε ενότητες σχετικές με τη γραμμή της ομορφιάς, την «Αρκαδία» του Πικάσο, τον Κένταυρο, τον ταύρο και τον Μινώταυρο, πλάσματα της φαντασίας και της δημιουργίας του που συνδέονται με την ελληνική μυθολογία και την αρχαιότητα.

Σημειώστε πως τα πικασικά έργα-σχέδια και κεραμικά από την καλλιτεχνική δημιουργία του Πικάσο από τη δεκαετία του 1920 έως τη δεκαετία του 1960- προέρχονται από ιδρύματα, μουσεία και συλλογές του εξωτερικού, όπως η FABA - Fundación Almine y Bernard Ruiz-Picasso para el Arte,  το  Musée Νational Picasso-Paris, το Musée Picasso Antibes, το Museo Picasso Μálaga,, το Museum Berggruen στο Βερολίνο, καθώς και ιδιωτικές συλλογές. Τα έργα της αρχαιότητας προέρχονται από 15 συνολικά  ελληνικά μουσεία και συλλογές, όπως το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, τα Αρχαιολογικά Μουσεία Αρχαίας Αγοράς, Αγίου Νικολάου, Δήλου, Ερέτριας, Ηρακλείου, Θηβών, Μαραθώνα, Πάρου, Πατρών, Χανίων, Χώρας Μεσσηνίας, το Κυπριακό Μουσείο, το Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης και τη Νομισματική Συλλογή της Alpha Bank. Πρόκειται για γλυπτά, κεραμικά και χάλκινα που χρονολογούνται από τους προϊστορικούς χρόνους (περ. 3200 π.Χ. το παλαιότερο) έως και την Ύστερη Ρωμαϊκή περίοδο (μέσα 3ου αι. μ.Χ. το νεότερο).

Στο πλαίσιο της σειράς εκθέσεων «Θεϊκοί Διάλογοι», το Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης διοργανώνει μια σπάνια και πρωτότυπη  έκθεση με τίτλο «Πικάσο και Αρχαιότητα. Γραμμή και πηλός», όπου κεραμικά και σχέδια του Πικάσο συνομιλούν με αρχαία έργα. Η έκθεση θα διαρκέσει από 20 Ιουνίου έως 20 Οκτωβρίου και πραγματοποιείται με την επιμέλεια του Διευθυντή του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης, Καθηγητή Ν. Χρ. Σταμπολίδη και του Ιστορικού Τέχνης Olivier Berggruen.

Ημερομηνίες: 20  Ioυνίου – 20 Οκτωβρίου 2019

Είσοδος: 7€
Μειωμένο εισιτήριο: 3.5€
Ελεύθερη είσοδος για τους Φίλους του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης

Ξεναγήσεις (από 26 Ιουνίου):
Τετάρτη 12.30 (αγγλικά)
Πέμπτη 18.30 (ελληνικά)
Κυριακή 12.30 (ελληνικά)
Διανομή δελτίων προτεραιότητας 1 ώρα πριν την έναρξη της ξενάγησης 


Ώρες λειτουργίας: Δευτέρα, Τετάρτη, Παρασκευή, Σάββατο: 10.00-17.00, Πέμπτη: 10.00-20.00, Κυριακή: 11.00-17.00, Τρίτη: Κλειστό.

Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης
Νεοφύτου Δούκα 4 και
Βασιλίσσης Σοφίας και Ηροδότου 1
106 74, Αθήνα

Γεωργία Οικονόμου

Περισσότερα "Είδα..."
ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ "ΕΙΔΑ..." Main_img-1400x511-1-e1504801855697 Tape art: Εκφραστήκαμε μέσω μίας... χαρτοταινίας! Στον Φάρο του Κέντρου Πολιτισμού Σταύρος Νιάρχος. Main_unnamed_(8) Το περίστροφο του Καρυωτάκη και τα ελληνικά Νόμπελ «στριμωγμένα» σε μία έκθεση Τα συν και τα πλην της Πινακοθήκης Γκίκα. Main_ginaika_zografiki Είδα: την έκθεση «Άρωμα Γυναίκας» στο Ίδρυμα Θεοχαράκη Η αποθέωση της γυναίκας σε μία έκθεση. Main_original_slider Είδα: την έκθεση «Από την απαγορευμένη πόλη: Αυτοκρατορικά διαμερίσματα του Qianlong» Κινέζικη κομψότητα στο Μουσείο της Ακρόπολης. Main_1989_sept_aigina_fot_tazedaki_fakd_koutaa_014 Είδα: την αναδρομική έκθεση του Γιάννη Μόραλη: Τέχνη που συγκινεί και «θεραπεύει» Στο Μουσείο Μπενάκη της οδού Πειραιώς. Main_slider Είδα: τις «Αμέτρητες όψεις του Ωραίου» στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο Η αποθέωση της ομορφιάς σε μία έκθεση.
#load_content_with_ajax