ΔΕΥΤΕΡΑ 14 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2019
Βιβλίο | Πρόσωπα

Η Μνήμη της Ελένης Πορτάλιου επιστρέφει στα χαλάσματα της ιστορίας 09 Ιουλίου 2019

Η συγγραφέας μιλά στο www.tospirto.net.

Η Ελένη Πορτάλιου γεννήθηκε στο Ρέθυμνο και μετακόμισε με την οικογένειά της στην Αθήνα για να σπουδάσει αρχιτεκτονική. Σήμερα είναι καθηγήτρια στην Αρχιτεκτονική Σχολή του ΕΜΠ. Από την εποχή της δικτατορίας μέχρι σήμερα έχει συνεχή κοινωνική και πολιτική δράση. Αρθρογραφεί συστηματικά και έχει δημοσιεύσει θεωρητικά επιστημονικά κείμενα και έργα σε θέματα πόλης, κοινωνικών κινημάτων και δημοκρατίας.

"Η Μνήμη επιστρέφει στα χαλάσματα της ιστορίας" είναι το δεύτερο ποιητικό της βιβλίο από τις Εκδόσεις Μικρή Άρκτος, το 2014 κυκλοφόρησαν τα Ίχνη ζωής.

Εμείς μιλήσαμε μαζί της για τη νέα της αυτή συγγραφική απόπειρα….

Γιατί επιλέξατε αυτόν τον τίτλο στη νέα σας ποιητική συλλογή;
Η μνήμη και το ολογράφημα του κόσμου - η Ιστορία, μέσα στην οποία φωλιάζει, αποτελούν διαρκή αναφορά στη ζωή μου. Ενταγμένη από πολύ νέα στην αριστερά ζούσα έντονα το «εμείς» μέσα στο χρόνο που εκείνη όριζε. Σε ένα ποίημα από την προηγούμενη ποιητική μου συλλογή «Ίχνη Ζωής», με τίτλο «Πράξεις Αγάπης», αναφέρω : 
Η ζωή μας γράφτηκε
στο περιθώριο της συλλογικής μνήμης
ανάμεσα στην έφοδο στον ουρανό
και την ήττα.
Η ιστορία είναι αμείλικτη  
κι οι σύντροφοι που τράβηξαν στα άκρα
την ανθρώπινη αντοχή
υπήρξαν τρυφεροί όπως η πίστη τους
στη μεταμόρφωση του κόσμου.  

Το πρόσφατο βιβλίο είναι μια αφιέρωση στη μνήμη η οποία επιστρέφει στα χαλάσματα της ιστορίας - την ήττα, τις ήττες εκατομμυρίων ανθρώπων που έγραψαν το έπος της ελευθερίας και χάρισαν τη ζωή τους στη μεταμόρφωση του κόσμου. Το λέει ο Τάκης Σινόπουλος στο ποίημά του «Το Χρονικό», «Όπως πάντα στην Ιστορία φυσάει διαβολεμένος αέρας».

Ποια ήταν η πρώτη σας επαφή με την ποίηση;
Η μητέρα μου ήταν δασκάλα, διευθύντρια ενός αξιόλογου ιδιωτικού σχολείου στο Ρέθυμνο, όπου μάθαμε γράμματα σ’ ένα ευρύτερο πλαίσιο καλλιέργειας. Διαβάζαμε «εξωσχολικά» βιβλία, δίναμε θεατρικές παραστάσεις, πηγαίναμε στη σχολή ρυθμικής και στο ωδείο. Όλα αυτά, αν και αποσπασματικά και στα μέτρα της τότε εποχής σε μια επαρχιακή πόλη, συνεχίστηκαν στο πρακτικό Γυμνάσιο που φοιτούσα. Έγραφα ποιήματα από παιδί, μάλιστα ο Γιάννης Δαλέντζας, Ρεθύμνιος λόγιος της εποχής, τα είχε παρουσιάσει στην τοπική εφημερίδα με πολύ επαινετικά σχόλια. Με την εισαγωγή μου στην Αρχιτεκτονική Σχολή μετακομίσαμε στην Αθήνα. Συνέχισα με την ποίηση αλλά ως προσωπική υπόθεση. Αντίθετα ασχολήθηκα με τη μνήμη και την ιστορία στην Αρχιτεκτονική Σχολή και ιδιαίτερα στα μεταπτυχιακά μου μαθήματα, πλέον ως καθηγήτρια.

Πότε και τι σας ώθησε να αρχίσετε να γράφετε;
Η καλλιέργεια που ανέφερα και το περιβάλλον μιας επαρχιακής πόλης παραδομένης στην υγρασία της θάλασσας και μελαγχολικής. Η γραφή είναι εξωτερίκευση αυτής της μελαγχολίας, που αργότερα συνέδεσα με την πολιτική ιστορία της πόλης και της οικογένειάς μου. 

Ο καθένας δίνει έναν δικό του ορισμό για την ποίηση. Εσείς, πώς την θα ορίζατε;
Νομίζω ότι η ποίηση προσδιορίζεται πρωτίστως ιστορικά. Από τον Όμηρο και τη Σαπφώ μέχρι τα μεσαιωνικά έπη και την ποίηση της νεωτερικότητας  προσλαμβάνει διαφορετικές μορφές που δύσκολα υπόκεινται σε ένα κοινό ορισμό.
Θα ήθελα να επισημάνω ότι ο ταραγμένος 20ος αιώνας συνδέθηκε παγκόσμια με πολύ σημαντικούς ποιητές, που δημιούργησαν εμβληματικά έργα συνδιαλεγόμενοι με τα μείζονα επίδικα της κοινωνίας και του ανθρώπου. Η Ελλάδα θα τρέφεται πάντα από αυτή την ποιητική ύλη.
Ο 21ος αιώνας προχωρεί ελεύθερος από αξιακές συμβάσεις, κοινωνικά και πολιτικά προτάγματα. Όπως πρωθύστερα είχε γράψει ο Μανόλης Αναγνωστάκης στο  ποίημά του «Επίλογος»    

« “Γιατί” όπως πολύ σωστά είπε ο φίλος μου ο Τίτος,
 “Κανένας στίχος σήμερα δεν κινητοποιεί τις μάζες
  κανένας στίχος σήμερα δεν ανατρέπει καθεστώτα” »

Γενικότερα η ποίηση φθίνει ως μορφή λόγου. Ενδεικτικό αυτής της πραγματικότητας είναι, όπως επεσήμανε ο Παρασκευάς Καρασούλος στην παρουσίαση του βιβλίου μου, οι επιλογές που γίνονται στα Νόμπελ - η ποίηση έχει σχεδόν εξαφανιστεί.  

Εκτός από την δημιουργικότητα, ποια θεωρείτε ότι είναι η μεγαλύτερη αρετή για έναν ποιητή;
Η προσήλωση στην εμπειρία της ζωής που μετουσιώνεται σε ποίηση μέσα από ουσιαστική παιδεία

Κλείνοντας, ποιο ποίημα θα θέλατε να μας αφιερώσετε ;

ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ

Εκεί θα συναντηθούν
στον επέκεινα κόσμο!
Οι ήρωες που δάμασαν την Ιστορία
αγάλματα θαλερά μέσα στον πάγο των στρατοπέδων.
Οι μαυροσκούφηδες.
Ο Άρης αναστημένος
με την αδιόρατη μελαγχολία
στα μάτια.
Ο Χάρης 1944.
Οι έγκλειστοι των ωραίων νησιών.
Το κιβώτιο.
Τα είδα όλα
στο λιπόσαρκο σώμα μου.
Η Επανάσταση ένα Κενό! 

Tospirto team

Περισσότερα "Πρόσωπα"
ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ "ΠΡΟΣΩΠΑ" Main_koutsourelis-exo-1 Ο Κώστας Κουτσουρέλης και η Τέχνη που... αυτοκτονεί «Η ποίηση του καιρού μας δεν έχει κοινό, δεν έχει αναγνώστες». Main_slider Οδυσσέας Ελύτης: Είκοσι τρία χρόνια από τον θάνατο του μεγάλου νομπελίστα Η ποίησή του μας συγκινεί πάντα και μας θυμίζει την αξία του να είσαι Έλληνας. Main_tsekouras Ένα βιβλίο σαν σπίτι χωρίς… «Πόρτα» O Δημήτρης Τσεκούρας ολοκληρώνει ουσιαστικά με την «Πόρτα» μία άτυπη τριλογία. Main_slider Ιχνηλατώντας τα μονοπάτια της ανθρώπινης ψυχής στην «Αίτνα» Ο συγγραφέας Φώτης Βλαστός μιλά στο www.tospirto.net Main_mara_xwmatidh_by_alexandros_iwannidhs_3 Ένας Φόνος με ενδεχόμενο Βλακείας Η συγγραφέας του βιβλίου Μάρα Χωματίδη μιλά στο www.tospirto.net. Main_chryssikopoulos_s_(1) Ο Νίκος Χρυσικόπουλος μάς «ταξιδεύει» στο Λονδίνο Η 2η ποιητική συλλογή του από την Μικρή Αρκτο.
#load_content_with_ajax