Κινηματογράφος | Ταινίες

Η μεγάλη ουτοπία , 2017 (The Great Utopia)

Αξιολόγηση

Id

Σκηνοθεσία
Φώτος Λαμπρινός
Σενάριο
Φώτος Λαμπρινός
Πρωταγωνιστούν
Διάρκεια
90
Χώρα
Ελλάδα
Είδος
Ιστορικό ντοκιμαντέρ
Πρεμιέρα
30 Μαρτίου 2017

Τα πρώτα 17 χρόνια του εφαρμοσμένου σοσιαλισμού στην Σοβιετική Ένωση, από την Οκτωβριανή Επανάσταση έως τη σταλινική διάψευση της ουτοπίας, δοσμένα μέσα από εντυπωσιακά πλούσιο αρχειακό υλικό, αλλά συμβατική αφήγηση.

Σε κάποιο σημείο του σπονδυλωτού ντοκιμαντέρ, γίνεται λόγος για την «Βελίκαγια Ουτόπια» (Μεγάλη Ουτοπία), που, σύμφωνα με τον εμπνευστή της, ζωγράφο Βασίλι Καντίνσκι, θα ήταν ένα συνέδριο με εκπροσώπους όλων των τεχνών κι όλων των χωρών, το οποίο θα οδηγούσε στην κατασκευή ενός παγκόσμιου οικοδομήματος τεχνών. Η «Μεγάλη ουτοπία» στον τίτλο του ντοκιμαντέρ, βέβαια, αναφέρεται σε κάτι πιο πεζό, πολύ πιο ευρύ, και αρκετά… υπαρκτό. Ο λόγος, φυσικά, για το κομμουνιστικό πείραμα που οπισθογράφησε την «μεταμόρφωση» της κλυδωνιζόμενης Ρωσικής Αυτοκρατορίας σε κραταιά Σοβιετική Ένωση. Η ταινία του καταξιωμένου ντοκιμαντερίστα καλύπτει την ιστορική περίοδο από το 1917 έως το 1934 μέσα από έναν απερίγραπτο πλούτο κινηματογραφημένων ασπρόμαυρων στιγμιότυπων (και ελάχιστων φωτογραφιών) της εν λόγω εποχής. Διαρθρωμένο σε 18 τιτλοφορημένα κεφάλαια με σχετικές εισαγωγικές κάρτες, το ντοκιμαντέρ ξεκινάει από τις «Γυναίκες του Φλεβάρη» (για την εξέγερση των γυναικών της Πετρούπολης το 1917), και κλείνει –κάπως απότομα, ομολογώ– με τον «Θρίαμβο» του σταλινικού καθεστώτος επί των αποδεκατισμένων και εξορισμένων αγροτών στις αρχές της δεκαετίας του 1930. Ενδιάμεσα, γίνονται στάσεις-αναφορές στον εμφύλιο του 1918, στην πείνα του 1921 και στην εξέγερση της Κροστάνδης, στην λενινιστική Νέα Οικονομική Πολιτική, και κυρίως στην πολιτισμική, κοινωνική και καλλιτεχνική άνθιση που αυτή συμπαρέσυρε, αναγορεύοντας τον κομμουνισμό σε «μια νέα λαϊκή παραθρησκεία» με θιασώτες ανά την υφήλιο. Μετά ήρθε ο Στάλινˑ και η εκβιομηχάνιση, το γιγάντωμα του Κόμματος, η επιστροφή στον πολεμικό κομμουνισμό…

Είναι αναμφίβολα δουλεμένο κι ενδιαφέρον το ντοκιμαντέρ του Λαμπρινού. Επειδή, ωστόσο, δεν κομίζει και Γλαύκα (πώς θα μπορούσε, άλλωστε;), η αφήγηση θα όφειλε, θεωρώ, να ήταν με κάποιον τρόπο πιο ζωντανή, πιο ευρηματική, λιγότερο συμβατική και «ακαδημαϊκή». Συγχρόνως, τα off κείμενα, που διαβάζει ο ίδιος ο σκηνοθέτης ντύνοντας σχεδόν απνευστί τα πλάνα του φιλμ, κουράζουν, αφού πρόκειται πασιφανώς για λόγια που γράφτηκαν για να διαβαστούν σιωπηλά –όχι να εκφωνηθούν. Α, και μου έλειψε η συχνότερη αναγραφή/ αναφορά σε χρονολογίες.

Τατιάνα Καποδίστρια

Φωτογραφίες