Κινηματογράφος | Ταινίες

Το μάτι της Κωνσταντινούπολης , 2015 (The Eye of Istanbul )

Αξιολόγηση

Id

Σκηνοθεσία
Μπινούρ Καραεβλί, Φατίχ Καϊμάκ
Σενάριο
Αχσέν Ντινέρ, Μπινούρ Καραεβλί
Πρωταγωνιστούν
Διάρκεια
61
Χώρα
Τουρκία
Είδος
Ντοκιμαντέρ
Πρεμιέρα
27 Φεβρουαρίου 2019

Ενδελεχές, ενημερωτικό, τεχνικά άρτιο, πρωτίστως, όμως, γνήσια απολαυστικό πορτρέτο του σπουδαίου τουρκοαρμένιου φωτογράφου, Αρά Γκιουλέρ, με αφορμή μεγάλη αναδρομική έκθεση του έργου του, τρία χρόνια πριν πεθάνει.

«Θυμάστε να τραβάτε αυτή τη φωτογραφία;». «Φυσικά θυμάμαι! Τι είμαι, κάνας χαζός;». Αυτή η στιχομυθία, μεταξύ των δημιουργών του ντοκιμαντέρ και του τότε 87χρονου Αρά Γκιουλέρ, ακούγεται καθώς ο εμβληματικός τούρκος φωτογράφος επιλέγει, ανάμεσα σε εκατοντάδες χιλιάδες «κλικ» του, τα έργα για την μεγάλη αναδρομική του έκθεση. Και είναι, βέβαια, αποκαλυπτική του σπιρτόζικου, θυμόσοφου πνεύματος που χαρακτήριζε τον Γκιουλέρ, ο οποίος πέθανε τον περασμένο Οκτώβρη σε ηλικία 90 ετών. Γέννημα-θρέμμα της Κωνσταντινούπολης και μοναχογιός χριστιανών Αρμένιων, ο Γκιουλέρ πρωτοδούλεψε στο σινεμά και το θέατρο, αλλά πολύ γρήγορα τον κέρδισε το φωτορεπορτάζ. Πριν κλείσει τα 30 του εργαζόταν ήδη ως ανταποκριτής στη Μέση Ανατολή για περιοδικά σαν το Life, το Time, ή το Stern, ενώ ταξίδεψε φωτογραφίζοντας στο Καζακστάν, το Αφγανιστάν, την Ινδία, την Νέα Γουινέα -μεταξύ πολλών άλλων. Στη δε δεκαετία του ’70 απαθανάτισε με τον φακό της Leica του θρυλικές προσωπικότητες του 20ου αιώνα, όπως η Ίντιρα Γκάντι, ο Μπέρτραντ Ράσελ, ο Άλφρεντ Χίτσκοκ, η Μαρία Κάλλας, ο Σαλβαδόρ Νταλί, ο Βίλι Μπραντ, η Σοφία Λόρεν ή ο Πάμπλο Πικάσο -του ξέφυγε ο Τσάρλι Τσάπλιν, παρ’ όλο που είχε στρατοπεδεύσει επί μια βδομάδα στο κατώφλι του θρυλικού Σαρλό…     

Μολαταύτα, ο Γκιουλέρ είναι πρωτίστως ονομαστός για τις υπέροχες, συνήθως ασπρόμαυρες  φωτογραφίες της γενέτειράς του. Εξού και το προσωνύμιο «το μάτι της Κωνσταντινούπολης», που δίνει και τον τίτλο σ’ αυτό το λεπτοδουλεμένο, απολαυστικό ντοκιμαντέρ. Επιλέγοντας μη γραμμική αφήγηση οι Καραεβλί και Καϊμάκ ακολουθούν κατά πόδας τον εσαεί φιλοπερίεργο και χωρατατζή Γκιουλέρ, καθώς καταδύεται στα 60 χρόνια της εξαιρετικής σταδιοδρομίας του. «Με λένε φωτογράφο, για φαντάσου! Παιδί μου, εγώ είμαι ιστορικός, καταγράφω την ιστορία.», δηλώνει σε μια αποστροφή του ο Γκιουλέρ. Και είναι αλήθεια πως μέσα από τις καταπληκτικές φωτογραφίες του απαθανατίζεται η ιστορία εν τω γεννάσθαι. Αλλά το μεγάλο ατού, η ξεχωριστή απόλαυση του ντοκιμαντέρ είναι, πιστεύω, η ατακαδόρικη φύση του ίδιου του φωτογράφου. Τον ρωτάνε, φερ’ ειπείν, κάποια στιγμή: «Πόση ώρα περιμένετε για να τραβήξετε κάτι;». «Περίμενα μιάμιση ώρα για μια γάτα -πανάθεμά την!», έρχεται η άψογη απάντηση…

Τατιάνα Καποδίστρια