Κινηματογράφος | Ταινίες

Σαν πέτρινα λιοντάρια στη μπασιά της νύχτας , 2012 (Comme des lions de pierre à l'entrée de la nuit)

Αξιολόγηση

Id

Σκηνοθεσία
Ολιβιέ Ζισουά
Σενάριο
Λογοτεχνική έρευνα: Ελένη Γιώτη
Πρωταγωνιστούν
Ακούγονται: Τάσος Ράπτης, Κώστας Βασαρδάνης, Γιάννος Περλέγκας, Μάνος Βακούσης, Περικλής Μουστάκης, Ζαν-Κλοντ Ντοφέν
Διάρκεια
87
Χώρα
Ελβετία, Ελλάδα, Γαλλία
Είδος
Ιστορικό ντοκιμαντέρ
Πρεμιέρα
18 Απριλίου 2013

Κινηματογραφικό δοκίμιο που συνδυάζει στατικά πλάνα από τα ερείπια της σημερινής Μακρονήσου, ποίηση που γράφτηκε από αριστερούς εξόριστους ακριβώς εκεί και φωτογραφίες από το «εθνικό σανατόριο» της ντροπής.

Μόλις προσπεράσεις την «αντικινηματογραφική» στατικότητα της εικόνας κι αφεθείς στον ηθελημένα αργό, επαναληπτικό ρυθμό της αφήγησης και, κυρίως, στην ανατριχιαστική  δύναμη του εκφωνούμενου ποιητικού λόγου του Ρίτσου, του Λειβαδίτη και του Λουντέμη, η βραβευμένη ταινία του 44χρονου Ελβετού Ολιβιέ Ζισουά, σε παίρνει και σε σηκώνει. Και σε αποθέτει βουβά, ενώπιος ενωπίω, απέναντι σε μια ολέθρια σελίδα της πρόσφατης νεοελληνικής ιστορίας: τις μεταξύ 1947 και 1951 εκτοπίσεις πάνω από 80.000 Ελλήνων κι Ελληνίδων κάθε ηλικίας, που εξορίστηκαν, βασανίστηκαν και πιέστηκαν να υπογράψουν δηλώσεις μετάνοιας στο «εργαστήριο αναμόρφωσης κομμουνιστών» της Μακρονήσου. Αντιπαραθέτοντας γνήσια αιγαιοπελαγίτικα  πλάνα υδάτινου μπλε και χωμάτινου καφέ –τα οποία ο Ζισουά, που υπογράφει και τη φωτογραφία και το μοντάζ της ταινίας, κινηματογραφεί με αργά τράβελινγκ και πανοραμίκ– και αναγνώσεις συγκλονιστικών αυτοβιογραφικών ποιητικών κειμένων των τριών προαναφερθέντων λογοτεχνών, η ταινία ζωντανεύει υπαινικτικά, αλλά και τόσο εύγλωττα, την πεμπτουσία της Μακρονήσου. Ένα οπτικοποιημένο ποίημα για τον πόνο, την απόγνωση και την ελπίδα στο κολαστήριο της Μακρονήσου.

Περιέργως πως, εκείνο που περισσότερο με ταρακούνησε –περισσότερο ακόμη κι από φράσεις όπως, «Περιμένουμε, σα φτυσιές κολλημένες στο χώμα», ή το γνωστό «συνηθίσαμε/ λιγόστεψε κι ο καημός/ ακόμα κι ο θυμός λιγόστεψε/ μονάχα η απόφαση δε λιγόστεψε» του  Ρίτσου– είναι οι εκφωνούμενες, καθ’ εκάστην και αργίαν, ομιλίες «εθνικής αγωγής» και αναμορφωτικής προπαγάνδας που παιάνιζαν στο κάτεργο της Μακρονήσου. «Στη Μακρόνησο γνώρισα τη στοργή της πατρίδος»... Κι ακολουθεί ο διαβόητος «Δεκάλογος της Μακρονήσου». Εθνικοπατριωτικές, βασιλόφρονες κι εν τέλει σκέτα φασιστικές αναλύσεις για τον «κίνδυνο από τας αναρχοβουλγαροκομμουνιστικάς οργανώσεις»... Η δε δήλωση μετάνοιας, «όπως δημοσιευθεί εις τον Τύπον και αναγνωσθεί εις την εκκλησίαν της ενορίας μου», παρακαλώ... Τραγικές καταστάσεις. Που αίφνης, στον κρισόπληκτο βωμό του σκιαγμένου «πατρίς-θρησκεία-οικογένεια», ηχούν κάπως γνώριμες, φοβάμαι...

Τατιάνα Καποδίστρια

Φωτογραφίες