Χορός | Είδα...

Είδα: τον «Μεγάλο Δαμαστή» σε σκηνοθεσία Δημήτρη Παπαϊωάννου 31 Μαΐου 2017

Αψογη από κάθε άποψη εικαστική σύνθεση, μα στεγνή από συγκίνηση.

Πριν από μερικά χρόνια η Nasa έστελνε έξω από το ηλιακό μας σύστημα μια κάψουλα αρχείων με ίχνη της ανθρώπινης φύσης και κληρονομιάς για να ταξιδέψει στο χρόνο και στο μέλλον ως μια ταπεινή δήλωση ύπαρξης. Παρακολουθώντας τη νέα παράσταση του Δημήτρη Παπαϊωάννου αποκομίζει κανείς την αίσθηση πως η κάψουλα αυτή συνάντησε τη σκηνική της φόρμα. Μια κιβωτός με σπαράγματα και αναμνήσεις του ανθρώπινου πολιτισμού που αντιφέγγουν μπροστά στα μάτια μας άτακτα, σαν μια σειρά από κινούμενα, ασπρόμαυρα ενσταντανέ• σαν ξεχασμένες σκηνές από φιλμ των απαρχών της κινηματογραφικής τέχνης.

Η στιγμή ωριμότητας στην οποία έχει περιέλθει τόσο ως καλλιτέχνης όσο και ως άνθρωπος, φαίνεται πως οδηγεί τον Δημήτρη Παπαϊάννου να αναλογιστεί το χρόνο ως την καθοριστικότερη και επιβλητικότερη δύναμη πάνω στη φύση και στη ζωή• το χρόνο ως θεριστή, δημιουργό της φθοράς και αυτουργό του θανάτου. Ετσι, «Ο μεγάλος δαμαστής» δεν είναι ο άνθρωπος (εξάλλου αυτή η ερμηνεία θα εμπεριείχε μεγάλη δόση ναρκισσισμού), αλλά ο χρόνος ως πανδαμάτωρ που τιθασσεύει σιωπηλά και αγόγγυστα κάθε έκφανση ανθρώπινης έξαρσης.
Μέσα από αυτή τη γνώση, ο Παπαϊωαννου ξεκινάει ένα ταξίδι, σαν να επιβαίνει ματαιωμένος και μόνος στην κάψουλα της Nasa, για ν' ανιχνεύσει τα καταγωγικά, εννοιολογικά, μυθολογικά, οντολογικά, πολιτιστικά ζητήματα κι επιτεύγματα του ανθρώπου ως μια προσπάθεια του τελευταίου να κατανοήσει μα και να διασκεδάσει τη θνητότητα του.
Απόκοσμο και σχεδόν φαντασιακό (όπως θα ήταν ένα ταξίδι στο χρόνο) το σκηνικό χρονικό του «Δαμαστή» αναγνωρίζει την εξέλιξη του ανθρώπινου είδους - από τα πρώτα υλικά, την πέτρα, το χώμα, το νερό ως την εκτόξευση του στο Διάστημα μέσα σε λευκά σκάφανδρα και κουρασμένες ανάσες – ως επί το πλείστον μέσα από σταθμούς της ανθρώπινης σκέψης και τέχνης.
Από «Το μάθημα ανατομίας του Δρ. Τουλπ» του Ρέμπραντ ως «Το καλάθι με τα φρούτα» του Καραβάτζο. Από την «Ελευθερία» του Ντε Λα Κρουά ως τα «Δεμάτια από Στάχυα» του Βαν Γκογκ. Από τον Κένταυρο ως τη θεά Δήμητρα, τη μάνα Γη και το Χριστό. Από τον Μπέκετ ως τον Σαίξπηρ.
Ανάμεσα σε αυτά τα μνημεία του πολιτισμού, ο Δημήτρης Παπαϊωάννου διακρίνει (κι αυτά ως μνημεία της ανθρώπινης διαδρομής μέσα στο χρόνο) και τη διάθεση του ανθρώπου για κυριαρχία στην ύλη, στο σώμα, στον Αλλο, στις πατρίδες των Αλλων, στον πλανήτη και στους άλλους πλανήτες. Τι απομένει απ' όλο αυτόν τον αιώνιο κάματο, μοιάζει να αναρωτιέται, δίνοντας σχεδόν μια εκδοχή του Ελύτη πάνω στην αποσύνθεση και την ανασύνθεση.
Η ματιά του Δημήτρη Παπαϊωάννου – ορατό κατά τα τελευταία παραγωγικά του χρόνια – εδρεύει πια στην ανθρώπινη, εικαστική εγκατάσταση και πολύ λιγότερο στην ανάγνωση των πραγμάτων μέσα από τον καθ'αυτό χορό. Ωστόσο, στα λιγοστά σημεία που επιτρέπει εδώ στο χορό να επιβληθεί, διακρίνονται εντυπωσιακά «απομεινάρια» από την προσωπική του πορεία μέσα στο χρόνο.
Οπως κι αν αρθρώνεται η διαλεκτική του, μέσα από την περφόρμανς, την εγκατάσταση και την κίνηση, είναι τόσο άρτια εκτελεσμένη και διανθισμένη μ' ένα υποδόριο, κόμικ χιούμορ που με δυσκολία παίρνει κανείς τα μάτια του από πάνω της. Η ομάδα των δέκα χορευτών, ηθοποιών και περφόρμερ (Παυλίνα Ανδριοπούλου, Άλεξ Βαγγέλης, Έκτορας Λιάτσος, Γιάννης Μίχος, Ευαγγελία Ράντου, Καλλιόπη Σίμου, Δρόσος Σκώτης, Χρήστος Στρινόπουλος, Γιώργος Τσιαντούλας, Κώστας Χρυσαφίδης) που συνθέτουν, μετά από καιρό εκείνες τις εκθαμβωτικές συλλογικότητες του Παπαϊωάννου, στέκονται απόλυτοι και πειθαρχημένοι ερμηνευτές της και την στεφανώνουν με απαράμιλλη ομορφιά. Η λαγνεία του κάλλους και της τελειότητας περιγράφει κι αυτό το έργο του Δημήτρη Παπαϊωάννου χωρίς ωστόσο τούτο να σημαίνει πως είναι ένα έργο χωρίς απώλειες.
Η αφήγηση των επεισοδίων είναι άναρχη, ενίοτε τεθλασμένη και το, ταυτισμένο με τη σκηνική του γλώσσα, θάμπος των εικόνων μεγάλης κλίμακας επίσης λείπει. Περισσότερο απ' όλα, ωστόσο, απουσιάζει η αίσθηση της μαγείας, με την έννοια του λυρισμού, του ρίγους και της συγκίνησης, που συμπυκνώνεται μόνο στην αποχαιρετιστήρια σκηνή της παράστασης• εκεί όπου η ανθρώπινη παρουσία γίνεται συνώνυμη μιας πνοής, ενός φυσίματος στον αέρα.
Ισως πάλι, αυτή να είναι και η πρόθεση του δημιουργού: Να κοιτάξει από ψηλά, από διαστημική απόσταση τη διαδρομή του ανθρώπου, ελαφρύς, χωρίς συγκινησιακά φορτία.

Γιατί να το δω:
1. Για την κεντρική ιδέα.
2. Για την απαράμιλλη εικαστική τελειότητα.
3. Για την άρτια εκτέλεση από τη δεκαμελή ομάδα των ερμηνευτών.
Γιατί να μην το δω:
1. Για την έλλειψη μιας, κάποιας, μαγείας.

Στέλλα Χαραμή

Περισσότερα "Είδα..."
ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ "ΕΙΔΑ..." Main_slider Είδα: το Alvin Ailey Dance Theater στο Μέγαρο Υψηλής αισθητικής σύνθεση χορογραφιών από έναν οργανισμό με μεγάλη ιστορία. Main_marlene_monteiro_freitas_site_8_of_ivory_and_flesh_photo_herve_veronese_centre_pompidou-1 Είδα: τo «Of ivory and flesh» σε χορογραφία Μαρλέν Μοντέιρο Φρέιτας Η πιο εκκεντρική περφόρμανς του Φεστιβάλ (έως τώρα) με μια δαιμόνια ομάδα πρωταγωνιστών. Main_main_akram_khan_xenos__dsc4017_2_nicol_vizioli Είδα: το «Xenos» σε χορογραφία και σκηνοθεσία Ακραμ Καν Ενα θαυμάσιο ρέκβιεμ με διαστάσεις έπους για το τέλος του ανθρώπου. Main_%ce%92%ce%91%ce%98%ce%a5%ce%a3_%ce%91%ce%9d%ce%91%ce%a3%ce%a4%ce%95%ce%9d%ce%91%ce%93%ce%9c%ce%9f%ce%a3dsc_3039_f_sm Παίρνοντας στην πρόβα έναν «Βαθύ Αναστεναγμό» με την ομάδα ΓΑΒ Μία παράσταση χορού εμπνευσμένη από το μυθιστόρημα «Dolce Agonia» της Καναδής Nancy Huston. Main_ion_elina_giounanli_(57) Είδα σε live streaming: το «Ιόν» σε χορογραφία Χρήστου Παπαδόπουλου Ένα απόλυτα συντονισμένο κινούμενο σύμπαν στο οποιο η επαναληπτικότητα αποπνέει... μαγεία. Main_slider Είδα: το «Risk» σε χορογραφία Ιωάννας Πορτόλου Μια δυναμική παράσταση που σε προ(σ)καλεί να ρισκάρεις.
#load_content_with_ajax