Χορός | Είδα...

Είδα: το «Since she» σε σκηνοθεσία Δημήτρη Παπαϊωάννου 20 Δεκεμβρίου 2018

Οταν το χοροθέατρο του Παπαϊωάννου εγκολπώνεται τα υλικά της Πίνα Μπάους.

Αν εξαιρέσουμε την «Πρώτη ύλη» του 2012 - όπου ο Δημήτρης Παπαϊωάννου επέστρεφε ως περφόμερ και ελαχιστοποιούσε την κλίμακα των έργων του - η τελευταία δημιουργική του περίοδος είναι μια διαρκής διαδικασία αφαίρεσης. Η συνάντηση με την ομάδα της Πίνα Μπάους, το Χοροθέατρο του Βούπερταλ, δηλαδή με τη μήτρα που, εν πολλοίς, τον διαμόρφωσε σωματικά, επέβαλλε μιαν ακόμα πιο έντονη οικονομία των μέσων του. Φαίνεται πως ακριβώς αυτή η συνάντηση με τα καταγωγικά του υλικά – ίσως από εγκράτεια, συστολή, σεβασμό ίσως ακόμα και από φόβο -   τον οδήγησε στην εργαστηριακού ύφους προσέγγιση του «Since she»· γιατί δεν είναι μόνο ο Παπαϊωάννου που συναντά την Μπάους, είναι και ο Παπαϊωάννου που συναντά τα πρώτα του σκιρτήματα για τις παρασταστικές τέχνες.

Κι έτσι δεν είναι έκπληξη που από το «Since she» λείπουν οι περίφημες εικόνες αναφοράς: Τα κάδρα ανθολογίας με τα οποία ταυτίζονται οι εκάστοτε δημιουργίες του θυσιάζονται στο βωμό της συνάντησης. Οι γραμμές της σκηνοθεσίας του είναι λιτές, δεν επιδιώκουν τον ονειρικό εξπρεσιονισμό, αλλά τον εξπρεσιονισμό σκέτο. Κατά τα άλλα, από τους άξονες της παραδοσιακής προβληματικής του Δημήτρη Παπαϊωάννου δεν καταγράφονται πολλές εξαιρέσεις: Τα γυμνά σώματα ενίοτε μπροστά σε ταμπλό, οι φιγούρες που παραπέμπουν στην αρμονία των αρχαϊκών αγαλμάτων, η συνομιλία με τον αρχαίο θεό (εδώ υπάρχει μιαν αναφορά στις τελετές του Βάκχου), ο ποιητικός φόρος τιμής στην ελληνικότητα – τολμηρή η ένθεση του πασχαλινού τραπεζιού, του σουβλίσματος του αρνιού, η μοντερνική απομίμηση του τσάμικου ακόμα και οι ήχοι από τα κουδούνια που αγκαλιάζουν τους λαιμούς των ζώων της υπαίθρου - η όσμωση του αρσενικού με το θηλυκό στοιχείο, οι σκοτεινές εικαστικές του εγκαταστάσεις (σκηνικά Τίνα Τζόκα)· όλα είναι εδώ.

Την ίδια ώρα, όμως, τα κύτταρα της Πίνα Μπάους είναι επίσης εκτεθειμένα στο σώμα της παράστασης. Με εφαλτήριο τη συστάδα από ξύλινες καρέκλες που η γερμανίδα χορογράφος χρησιμοποίησε στο εμβληματικό «Cafe Muller», ο Παπαϊωάννου αφήνεται να τον οδηγήσει μια γονιδιακή μνήμη στο σκηνικό παρόν του. Το πρόκριμα της γυναικείας παρουσίας – αν όχι ο ύμνος της – οι γυναίκες με τα αιθέρια μεταξωτά φορέματα και οι άνδρες με τα βραδινά κοστούμια, το μεταξύ τους ενεργειακό παιχνίδι και η εσωτερικότητα τους παρεισφρέουν στη διαλεκτική του έργου του.

Το «Since she» - αυτή η προσπάθεια να αποτυπωθεί η αιώνια κι απείθαρχη σχέση μεταξύ των δύο φύλων – κορυφώνεται τελικά όχι απλώς ως ένας διάλογος μεταξύ του Παπαϊωάννου και της Μπάους αλλά ως μια βαθύτερη διαδικασία προκειμένου να χωρέσει ο ένας τον άλλον. Ο Ελληνας δημιουργός δηλαδή, δεν διαπραγματεύεται μόνον τη μητρική σχέση με το πρότυπο του αλλά και με την προσωπική του χωρητικότητα του - 30+ χρόνια καλλιτεχνικής διαμόρφωσης μετά.
Θα ήταν, οπωσδήποτε, μια επίπονη διαδικασία – πόσω μάλλον όταν το ανθρώπινο δυναμικό του Wuppertal Tanztheater έχει την εμπειρία ενός συγκεκριμένου ρεπερτορίου, σηκώνει το βάρος μιας ιδεολογίας – μυθολογίας και η σωματικότητα του φέρει μια μπεκετική ψυχρότητα – ανοίκεια στον τρόπο του χορογράφου. Πέραν από την δεδηλωμένη αγάπη του για την Πίνα Μπάους πάντως, ο Δημήτρης Παπαϊωάννου επένδυσε σε σταθερά σημεία επαφής τους: Στην αφηγηματική αναρχία, στην άρνηση της γραμμικότητας, στη σκηνική παρουσία των ερμηνευτών, στη δημιουργία ενός κολάζ που, με κάθε τρόπο, διηγείται πτυχές της ανθρώπινης εμπειρίας.
Για το ελληνικό κοινό που παρακολουθεί το έργο του Παπαϊωάννου τα τελευταία 25 χρόνια, το «Since she» συνιστά μια οριακή στροφή, ακόμα κι αν αυτή γίνεται προς τα μέσα. Για το διεθνές κοινό που τον γνωρίζει τώρα μέσα από τη συνεργασία με το χοροθέατρο της Πίνα Μπάους, η στροφή αυτή θα χρεωθεί στο σχήμα κι όχι στον ίδιο. Από όποια πλευρά κι αν ειδωθεί η μετακίνηση, σημασία έχει ότι πραγματοποιήθηκε· επιτυχώς. Και πως ο Δημήτρης Παπαϊωάννου είναι τώρα, στην ωριμότητα του, πιο διεθνής από ποτέ.

Γιατί να το δω:
Για τη συνεργασία-σταθμό με το Wuppertal TanzTheater.
2. Για τη μετακίνηση του Ελληνα χορογράφου προς το σύμπαν της Πίνα Μπάους.
3. Για την, εργαστηριακού ύφους, προσέγγιση.

Γιατί να μη το δω:
Για την απουσία εικόνων αναφοράς.

Στέλλα Χαραμή

Περισσότερα "Είδα..."
ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ "ΕΙΔΑ..." Main_original_slider Είδα: τη «Ζιζέλ» σε σκηνοθεσία Κώστα Τσιούκα Ενα παράδειγμα για το πως μία κλασική ρομαντική ιστορία μπορεί να «μεταμορφώθει» σε μία feel good παράσταση μέσω μιας εντελώς νέας κινητικής προσέγγισης και οπτικής. Main_original_slider To πηγαινέλα της ψυχής και του κορμιού Σκέψεις με αφορμή το Allez viens της Παναγιώτας Καλλιμάνη. Main_%ce%91%cf%80%cf%8c_%cf%84%ce%b7_%ce%a1%cf%89%cf%83%ce%af%ce%b1_%ce%bc%ce%b5_%ce%b1%ce%b3%ce%ac%cf%80%ce%b7_%ce%9f%ce%b9_%ce%93%ce%ac%ce%bc%ce%bf%ce%b9_13_%cf%86%cf%89%cf%84%cf%8c_%ce%94._%ce%a3%ce%b1%ce%ba%ce%b1%ce%bb%ce%ac%ce%ba%ce%b7%cf%82 Είδα: το τρίπτυχο «Από τη Ρωσία με αγάπη» σε σκηνοθεσία Κόκκινου- Γκαίκε- Ρήγου Εντυπωσιάζει με τις ερμηνείες του το μπαλέτο της Εθνικής Λυρικής Σκηνής. Main_1x4a3705 Είδα: το «Allez viens...» σε σκηνοθεσία Παναγιώτας Καλλιμάνη Η παράσταση που έστησε η Παναγιώτα Καλλιμάνη έχει μία υπόγεια δυναμική που προβληματίζει, συγκλονίζει και φέρνει τον θεατή αντιμέτωπο με τη ματαιότητα της θνητότητας και το αναπόδραστο της μοίρας του. Main_original_slider Είδα: το «Herrumbre» σε χορογραφία Νάτσο Ντουάτο Δυναμική πολιτική χορογραφία που αποκαλύπτει τις αδυναμίες του μπαλέτου της ΕΛΣ. Main_thumbnail_%ce%91%ce%bd%cf%84%ce%af%ce%b3%cf%81%ce%b1%cf%86%ce%bf-%cf%84%ce%bf%cf%85-snow-white-14-1021x580 Eίδα: τη Χιονάτη του... Βορρά Η παράσταση της «Χιονάτης on ice» είναι ένα πολύ καλό παράδειγμα του πώς αλλάζει η πρόσληψη ενός θεάματος, ανάλογα με τον χώρο.
#load_content_with_ajax