Μουσική | Πρόσωπα

Συνέντευξη: Ο Γιώργος Δούσης έκανε την Έντα Γκάμπλερ όπερα 17 Ιανουαρίου 2019

«Η μουσική "αποτύπωση" του χαρακτήρα της Έντας ήταν ίσως το μεγαλύτερο πρόβλημα το οποίο κλήθηκα να λύσω μέσα στο έργο». ​

Η «Έντα Γκάμπλερ», «ο Άμλετ των γυναικείων ρόλων», είναι ένα από τα πιο γνωστά και πολυπαιγμένα έργα του Χένρικ Ίψεν, του συγγραφέα που άλλαξε με επαναστατικό τρόπο τα δεδομένα στη δραματική γραφή και το θέατρο εν γένει. Από την πρώτη παρουσίασή του το 1891 μέχρι σήμερα, το έργο έχει αποσπάσει τον θαυμασμό και τον αποτροπιασμό, την εκτίμηση και την αποδοκιμασία, χωρίς ποτέ να αφήσει περιθώρια για εύκολες απαντήσεις. Θέτει προβληματισμούς σχετικά με το επίπεδο και την ποιότητα των κοινωνικών σχέσεων στην εποχή της παγκοσμιοποίησης και της τεχνολογικής επανάστασης. `Αποτελεί ταυτόχρονα ένα καίριο ψυχογράφημα της γυναικείας φύσης, των ανθρώπινων σχέσεων και των προβλημάτων τους.
Για πρώτη φορά η Έντα Γκάμπλερ γίνεται όπερα ύστερα από πρόσκληση της Εναλλακτικής Σκηνής της ΕΛΣ για τη δημιουργία ενός νέου έργου σε συμπαραγωγή με την ομάδα The Medium Project. Η μουσική της όπερας φέρει την υπογραφή του συνθέτη και πιανίστα Γιώργου Δούση και χαρακτηρίζεται από το προσωπικό του μουσικό ιδίωμα, με την άμεση, λιτή και καθαρή μελωδική του γραφή.
Εμείς είχαμε μία εφ όλης της ύλης συζήτηση μαζί του.

Πώς αποφασίσατε να κάνετε όπερα την Έντα Γκάμπλερ και τι θα ακούσουμε σ΄ αυτήν; 
Η Έντα Γκάμπλερ είναι ένα θεατρικό έργο ρεπερτορίου το οποίο –αγνοώ για ποιούς λόγους- δεν έχει γίνει ποτέ όπερα. Αυτή η μοναδικότητα, σε συνδυασμό με τα τόσο ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της ηρωίδας, μας έκαναν να καταλήξουμε στην συγκεκριμένη επιλογή. Ο θεατής-ακροατής θα παρακολουθήσει μια όπερα γραμμένη σήμερα, με επικοινωνιακή μουσική γλώσσα η οποία αναπαριστά ανάγλυφα την συναισθηματικές διαδικασίες που λαμβάνουν χώρα στην εξέλιξη του έργου. Βασικός χαρακτηριστικό της μουσικής είναι η αμεσότητα και η απλότητα της μετάδοσης της πληροφορίας. 

Θα μας εξηγήσετε τη διαδικασία σύνθεσης της συγκεκριμένης όπερας;​
​Η δημιουργία μουσικής για την όπερα είναι μια πολυσύνθετη διαδικασία. Ο συνθέτης θα πρέπει - εκτός από τα αυτονόητα, δηλ. να δημιουργήσει ενδεχομένως μοτίβα που θα χαρακτηρίζουν ήρωες η καταστάσεις, ηχητικά περιβάλλοντα τα οποία θα υποστηρίζουν συγκεκριμένες συνθήκες μέσα στο έργο, ηχοχρώματα που θα σκιαγραφούν αποχρώσεις της πλοκής, να έχει στο νου του την δραματουργική εξέλιξη  του έργου, τους θεατρικούς χρόνους- να κάνει αυτό που λέμε πρακτικά την μουσική να «απλωθεί». Η διαδικασία σύνθεσης της συγκεκριμένης όπερας ήταν απλούστερη από ίσως φαντάζεται κανείς. Αυτό έχει να κάνει με το ίδιο το έργο του Ιψεν, τις ειδικές πληροφορίες και εικόνες που σου προσφέρει για να γράψεις την μουσική, αλλά και με την γραφή της Έρις Κύργια, η οποία μου παρέδωσε ένα λιμπρέτο διαυγέστατο και περιεκτικό, κάτι που είναι αρκετά δυσεύρετο. Έγραψα το έργο αβίαστα, η καταγραφή των ιδεών έγινε εντελώς απρόσκοπτα.​​

Πώς συνεργάζεστε με την σκηνοθέτιδα Ράια Τσακηρίδη; Είστε διαρκώς… παρών στις πρόβες;​
​Με την Ράια Τσακηρίδη γνωριζόμαστε πολλά χρόνια και συνεργαζόμαστε για δεύτερη φορά, αφού σκηνοθέτησε την όπερα δωματίου μου The Shell Game, της Έρις Κύργια που ανέβηκε το 2015 από την ομάδα The Medium Project. H συνεργασία μας ήταν στενή σε πρώτο επίπεδο, όταν το έργο ήταν ουσιαστικά αδημιούργητο. Τότε έγιναν όλες οι συζητήσεις και οι οραματισμοί πάνω σε αυτό. Ύστερα κλείστηκα στο γραφείο μου και έγραψα το έργο για αρκετό καιρό. Όταν της παρέδωσα το έργο δούλεψε και αυτή για πολύ καιρό μόνη της. Η Ράια Τσακηρίδη έχει μια ιδιαίτερη ικανότητα να αποκωδικοποιεί όλες τις ιδιαίτερες πτυχές της μουσικής που έχει στα χέρια της και να τις μεταφέρει στον χώρο, αναδεικνύοντας τες . Όταν παρακολούθησα την πρώτη σκηνική πρόβα της όπερας, είδα την μουσική μου να αγκαλιάζεται από μια σκηνοθεσία η οποία όχι απλώς ερμηνεύει, αλλά και προχωρά σε δεύτερο επίπεδο, εξυψώνει  την πρωταρχική μου μουσική σκέψη. Η μουσική μου ακούγεται καλύτερα δηλαδή, χάρη στη σκηνοθεσία. Σε αυτή την διαδικασία προτιμώ να μην εμπλέκομαι πολύ. Ότι έχω να προτείνω, υπάρχει ήδη μέσα στη μουσική μου.​​

Τι σημαίνει η Έντα Γκάμπλερ για εσάς; Τι σας γοητεύει ιδιαίτερα σ΄αυτήν;​
Το αμφιλεγόμενο της προσωπικότητάς της: θύμα της κοινωνίας και των συμβάσεών της και θύτης ταυτόχρονα. Μαχήτρια υπέρ της γυναικείας ελευθερίας και χειραγωγός ταυτόχρονα. Εμμονική με τις αξίες της εποχής αλλά και πολέμιά τους συγχρόνως.​

Πώς μπορεί κάποιος να ψυχογραφήσει μουσικά την ηρωίδα του Ιψεν; ​
Η μουσική «αποτύπωση» του χαρακτήρα της Έντας ήταν ίσως το μεγαλύτερο πρόβλημα το οποίο κλήθηκα να λύσω μέσα στο έργο. ​Η «μουσική ψυχογράφηση» -όπως το αναφέρετε-της Έντας, είναι ένα δύσκολο εγχείρημα, όπως δύσκολο είναι και να ερμηνεύσει κάποιος τον χαρακτήρα της απόλυτα, ανάλογα με την σκοπιά την οποία τον παρατηρεί και τον αξιολογεί.

Στόχος σας με αυτή σας τη δουλειά; ​
Στόχος μου είναι να καταφέρει το έργο αυτό να καθιερωθεί ως ρεπερτόριο και να καταφέρει να ξεπεράσει τα σύνορα της χώρας μας.

Πρόκειται για την τέταρτή σας όπερα. Υπάρχουν άλλα έργα συγγραφείς που θα θέλατε να κάνετε όπερα;​
​Νομίζω ότι σειρά έχει ένας Έλληνας συγγραφέας. Δεδομένης ευκαιρίας θα ήθελα να γράψω μια όπερα βασισμένη πάνω σε ένα ελληνικό έργο. Ο Καραγάτσης είναι ένας συγγραφέας που στριφογυρίζει στο μυαλό μου αρκετό καιρό…​

Ποια είναι τα μελλοντικά σας σχέδια; ​
​Το μοναδικό σίγουρο μελλοντικό σχέδιο που έχω είναι να συνεχίζω να γράφω έργα. Είναι πολύ εύκολο να ματαιωθείς, να νιώσεις ότι δεν αξίζει αρκετά αυτό που κάνεις. Σχεδιάζω να γράψω, να επιμείνω, να σταθώ όρθιος για πολύ καιρό.

Γεωργία Οικονόμου

Περισσότερα "Πρόσωπα"
ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ "ΠΡΟΣΩΠΑ" Main_event_4811 Μανού Ντιμπάνγκο: «Κάθε μέρα λέω στον εαυτό μου τα καλύτερα έρχονται» Το «Λιοντάρι απ’ το Καμερούν» προεδρεύει ακόμα στο πιο φρέσκο και «φάνκι» χωνευτήρι Αφρικάνικης και δυτικής μουσικής. Main_703 Ελένη Καραΐνδρου- Μαρία Φαραντούρη: Μια dream team που μας ταξιδεύει παντού Δυο μεγάλες κυρίες που η καθεμιά έχει βάλει το πετραδάκι της να αποκτήσει η σύγχρονη καλλιτεχνική δημιουργία της χώρας μας μια ταυτότητα και στο εξωτερικό. Main_original_slider 10 ερωτήσεις στον Διονύση Σαββόπουλο για μουσική, ελληνικούς μύθους και… σκανδαλιές «Νομίζετε ότι συνθέτες σαν τον Τσιτσάνη, τον Χατζιδάκι, τον Θεοδωράκη ή τον Βαμβακάρη γράψανε για να χορεύουν συρτάκι οι μικροαστοί; Όχι. Γράψανε για να νοηματοδοτήσουν τον βίο μας, για να μετατρέψουν ένα συρφετό σε κοινωνία με πρόσωπο, σε μια κοινωνία του έργου.» Main_slider Μαρίνα Σάττι: «Όταν δεν είμαι δραστήρια, είμαι λυπημένη» «"Το focus μου είχε γίνει κάτι του τύπου "να εξυπηρετήσω μια κάποια καριέρα - και καλά". Ε δεν πάει έτσι το πράγμα... ». Main_slider Μαντλέν Πεϊρού: «Δεν είμαι η νέα Billie Holiday» Η διάσημη τραγουδίστρια μιλά στο www.tospirto.net.
#load_content_with_ajax