Φωτογραφία | Είδα...

Βουτήξαμε: στην πρώτη υποβρύχια έκθεση φωτογραφίας στην Ελλάδα 26 Σεπτεμβρίου 2018

Ένα κλείσιμο του ματιού στην ουτοπία.

Τι χρειάζεται για επισκεφθεί κανείς μια έκθεση φωτογραφίας; Μάσκα, πτερύγια, ίσως ακόμη και στολή δύτη! Η απάντηση ίσως να ξενίζει τον αναγνώστη, αλλά όταν μιλάμε για το «Underwater Gallery», όλα τα παραπάνω αποτελούν απαραίτητη συνθήκη. Γιατί το «The Underwater Gallery» αποτέλεσε την πρώτη υποβρύχια έκθεση φωτογραφίας στον κόσμο με θέμα τον ελληνικό βυθό, η οποία φιλοξενήθηκε σε ένα αμφιθεατρικό υποθαλάσσιο σπήλαιο της Αμοργού, σε βάθος 7 - 17 μέτρων, από τις 19 έως και τις 22 Σεπτεμβρίου. Πρόκειται για ένα μοναδικό στο είδος του εικαστικό γεγονός, όχι μόνο γιατί το θέμα των απεικονίσεων συμπίπτει με το περιβάλλον στο οποίο αυτές εκτίθενται αλλά και διότι το σύνολο των φωτογραφιών, καθώς και η εγκατάσταση των εκθεμάτων, της σήμανσης και του ειδικού υποβρύχιου φωτισμού έγιναν εξ ολοκλήρου με την τεχνική της ελεύθερης κατάδυσης με άπνοια («με μια ανάσα»).

Εμπνευστής, ψυχή και διοργανωτής του όλου εγχειρήματος, το οποίο ακούγεται σαν ένα κλείσιμο ματιού στην ουτοπία, είναι ο φωτογράφος και ελεύθερος δύτης, Στέφανος Κόντος, ο οποίος υπογράφει όλες τις φωτογραφίες της έκθεσης. Όπως χαρακτηριστικά σημείωνε κι ο ίδιος, λίγο πριν βουτήξει για πολλοστή φορά στον χώρο της έκθεσης, «έπρεπε να επιβεβαιώσουμε ότι γίνεται. Γιατί αυτό που κάνουμε δεν γίνεται!». Στη δυσκολία του εγχειρήματος ήλθαν να προστεθούν και τα 8 μποφώρ. «Τα κύματα μας πέταγαν στα βράχια, σηκώνονταν άμμος, όλη η θάλασσα κινούνταν, έπαιρνε τα έργα... Βουτάγαμε ξανά και ξανά επί εννέα ώρες τη μία ημέρα, πολλές ώρες την επομένη κ.ο.κ». Ο ίδιος και η ομάδα του, «έξι από τους καλύτερους δύτες που έχουμε, αθλητές επιπέδου με δύναμη ψυχής», χρειάστηκε να αλλάξουν πολλές φορές τα έρματα που συγκρατούσαν τα έργα, να υπολογίσουν εκ νέου τις δυνάμεις και τα φορτία που δέχονταν το κάθε έκθεμα χωριστά, τα ρεύματα και τις αλλαγές στον βυθό. Κι όλα αυτά «με μια ανάσα», στα 17 μέτρα μέσα στη θάλασσα.

Ωστόσο, αψήφισαν τις δυσκολίες και αναδεικνύοντας τη μοναδικότητα του ελληνικού υποβρύχιου τοπίου και του θαλάσσιου φυσικού πλούτου, έστησαν την πρωτοποριακή αυτή έκθεση. Μια πρωτότυπη εικαστική και οικολογική πρόταση θεμελιωμένη στη δυνατότητα της εναλλακτικής επαφής του ανθρώπου με το φυσικό, υδάτινο περιβάλλον, την οποία υπηρετεί η ελεύθερη κατάδυση. «Ο,τιδήποτε έχει σχέση με τη θάλασσα χρειάζεται τεράστιο σεβασμό. Προσπαθήσαμε να προσαρμοστούμε. Τη θάλασσα πρέπει και να τη σέβεσαι και να την αγαπάς» σύμφωνα με τον Στέφανο Κόντοέναν άνθρωπο που μιλώντας σου μεταδίδει το πάθος και την μεγάλη του αγάπη γι αυτό που κάνει.

 

 

Νυχτερινή κατάδυση

Η λήψη των φωτογραφιών έγινε από τον ίδιο τον Στέφανο Κόντο αποκλειστικά στο Αιγαίο Πέλαγος, από το 2013 έως το και 2018 σε βάθος από 3 έως 35 μέτρα. Κάθε μία φωτογραφία ελήφθη σε διαφορετική κατάδυση, η οποία έγινε χωρίς τη χρήση αναπνευστικού εξοπλισμού, με την τεχνική της «μίας ανάσας» («single breath»). Ο χώρος της έκθεσης είχε ελεύθερη πρόσβαση για το κοινό που μπορούσε να την επισκευθεί με ελεύθερη όσο και με αυτόνομη κατάδυση. Τη βραδιά που έχει προγραμματιστεί για το κοινό νυχτερινή κατάδυση και επίσκεψη στο χώρο των υποβρύχιων εκθεμάτων στο φωτισμένο σπήλαιο, ο Στέφανος Κόντος τόνισε ότι «η έκθεση αυτή αποτελεί προϊόν αγάπης για την ελεύθερη κατάδυση και τη θάλασσα». Και ύστερα προέτρεψε: «'Οσοι γενναίοι....βουτήξτε!». Και ήταν πολλοί αυτοί που τόλμησαν, ανάμεσά τους κι εμείς. Βουτήξαμε με μια ανάσα τη νύχτα για να γίνουμε μάρτυρες αυτού του μοναδικού γεγονότος, μέσα στα φωτισμένα νερά που αποκάλυπταν μια γκαλερί φωτογραφίας στον πυθμένα του απέραντου μπλε. Μία μάσκα, μια βουτιά, μια ανάσα ήταν αρκετά. Φυσικά χρειάστηκε πάνω από μία ανάσα, να βουτήξει κανείς και να ξαναβουτήξει, όχι γιατί δεν μπορούσε να δει, αλλά γιατί ο χρόνος δεν έφτανε, γιατί ήθελε να απολαύσει ξανά και ξανά το μοναδικό αυτό θέαμα.

Βουτήξαμε και με εξοπλισμό (για όσους το επιθυμούσαν, υπήρχε η δυνατότητα μαθήματος και επίσκεψης της έκθεσης κατά ομάδες παρουσία εκπαιδευτή σχολής αυτόνομης κατάδυσης) όπου βρεθήκαμε «μία ανάσα» από τα έργα, τα οποία διηγούνται δώδεκα μικρές ιστορίες, ιστορίες κρυμμένες στα βάθη του πελάγους που τις αγκαλιάζει η θάλασσα. Στα 13 μέτρα κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας, με στολή και φιάλη κατάδυσης, ήλθαμε σε επαφή με το υδάτινο στοιχείο κι αισθανθήκαμε λίγο σαν εξερευνητές, σχεδόν ταπεινοί συνομιλητές με το πλήρωμα του Καλυψώ, και σίγουρα συμμετέχοντες σε μια ξεχωριστή εμπειρία.

Τι είδαμε
Μια εμπειρία κατά την οποία στο επιβλητικό ανισοϋψές ανάγλυφο τοπίο του βυθού με λόφους και χαράδρες ζωντάνεψε ένας υποθαλάσσιος κόσμος φωτισμένος· μια «φέτα» θαλάσσιας ζωής σε πλήρη δράση· μια βυθισμένη «πολιτεία» μαγική, χαμένη στον πάτο της θάλασσας στημένη σε καβαλέτα: ξεχασμένα ναυάγια, μια «φωτισμένη» εσωτερικά πορτοκαλοκίτρινη μέδουσα, ένας ακροβάτης-αστερίας με τα πλοκάμια του περίτεχνα διπλωμένα, μία σιδερένια οξειδωμένη μπάλλα ήταν μεταξύ άλλων τα θέματα των φωτογραφιών. Κι ανάμεσά τους στροβιλίζονταν κοπάδια ψαριών, δημιουργώντας δίνες. Εννέα ήταν τα έργα που στήθηκαν στο εσωτερικό του υποθαλάσσιου σπηλαίου, σε βάθος 7 - 17 μέτρων, στην περιοχή του Αγίου Παύλου, σε απόσταση μεταξύ τους. Και τρία ακόμη φιλοξενήθηκαν, δίπλα, μέσα σε μια κλειστή σπηλιά, ένα υποβρύχιο λαγούμι που οδηγούσε σε ένα τυφλό σημείο φωτισμένο από τους πίσω βράχους. Εκεί οι φωτογραφίες τοποθετημένες στην άμμο, έμοιαζαν με φυσική συνέχεια του τοπίου αφού τα θέματά τους, ένας βράχος, ένα κοράλι, ένα ναύαγιο, ήταν όλα χωμένα μέσα στην άμμο.

Για να μην επηρεαστούν από τις συνθήκες του υποθαλάσσιου περιβάλλοντος (αλμυρό νερό και υγρασία) οι φωτογραφίες ήταν τυπωμένες σε μέταλλο, γεγονός που δημιουργούσε την αίσθηση της τρισδιάστατης αναπαράστασης. Η εκτύπωση είχε γίνει με τεχνική κατά την οποία οι εικόνες μεταφέρονται απ’ ευθείας στην επιφάνεια υλικού από αλουμίνιο. Για τις ανάγκες του φωτισμού τη νύχτα, είχε εγκατασταθεί ένα ολοκληρωμένο σύστημα φωτισμού υψηλής έντασης, με τη χρήση spot και flood υποβρυχίων φωτιστικών σωμάτων. Το σύστημα συντηρείτο από εξειδικευμένη καταδυτική ομάδα η οποία επόπτευε την τροφοδοσία ρεύματος με τη συνδρομή σκάφους στην επιφάνεια της θάλασσας. Τις βραδινές ώρες όλο το σπήλαιο φωτίζονταν επιπρόσθετα με σώματα οροφής (στο επάνω μέρος του εσωτερικού κοιλώματος) ενώ την ημέρα αξιοποιήθηκε ο φυσικός φωτισμός που έμπαινε στο εσωτερικό του σπηλαίου.

Το «Underwater Gallery», το πρώτο παγκοσμίως εγχείρημα στο είδος του αποτελεί την εξέλιξη της έκθεσης «Greece underwater – on a single breath» που είχε φιλοξενηθεί το 2015 στο Ευγενίδειο Πλανητάριο και αποτέλεσε τη δεύτερη μεγαλύτερη σε επισκεψιμότητα έκθεση στην ιστορία του ιδρύματος, προσελκύοντας περισσότερους από 30.000 επισκέπτες.

Authentic Big Blue
Το «Underwater Gallery» (υπό την αιγίδα των Υπουργείων Τουρισμού και  Ναυτιλίας) πραγματοποιήθηκε παράλληλα με το πρόγραμμα του Authentic Big Blue, του διεθνούς αγώνα ελεύθερης κατάδυσης που διεξάγεται κάθε χρόνο στην Αμοργό. Στην κεντρική εκδήλωση, 50 και πλέον αθλητές από όλο τον κόσμο μαζί με τα μέλη της ομάδας υποστήριξής τους, επισκέφθηκαν το σπήλαιο στο πλαίσιο του επίσημου προγράμματος του «Authentic Big Blue». Πρόκειται για τον διεθνή αγώνα ελεύθερης κατάδυσης που διεξάγεται κάθε χρόνο στην Αμοργό και αντλεί την έμπνευσή του από τη βραβευμένη ταινία «Le Grand Blue» η οποία γυρίστηκε στο κυκλαδίτικο νησί. Μια εξαιρετική περίσταση όπου διεθνείς πρωταθλητές και record men ελεύθερης από κοινού με αυτόνομους καταδύτες (scuba divers) και κολυμβητές με μάσκα θα επισκέφθηκαν την έκθεση τέχνης με υποβρύχιες φωτογραφίες που έχουν ληφθεί με ελεύθερη κατάδυση.

Με μία ανάσα
Η ελεύθερη κατάδυση «με μία ανάσα» είναι μια αυθεντική μορφή επαφής με τη φύση και τον υποθαλάσσιο κόσμο. Χωρίς τη χρήση συσκευών και τεχνητών μέσων, με μοναδικό όργανο τους πνεύμονες, η ανθρώπινη παρουσία προσομοιάζει με αυτή των αμφίβιων θηλαστικών, επιτρέποντας την απόλαυση του υδάτινου φυσικού τοπίου με τρόπο που δε διαταράσσει το υποβρύχιο οικοσύστημα.

 

Αντιγόνη Καράλη

Περισσότερα "Είδα..."
ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ "ΕΙΔΑ..." Main_original_slider Είδα: την έκθεση «Τζόαν Λι Φέρμορ: Φωτογράφος και αγαπημένη» στο Μουσείο Μπενάκη Μια έκθεση φωτογραφίας που μάς «συστήνει» μια τρυφερή Ελλάδα που χάσαμε. Main_00 Πήγαμε: Βόλτα στο Μουσείο του Mario Testino στο Περού Είδαμε την πιο πολύχρωμη έκθεση του κορυφαίου φωτογράφου μόδας. Main_economopoulos_(2)_1_ Είδα: Την έκθεση «Χρόνος /Zaman / Στιγμές από την Τουρκία» στο Μουσείο Φωτογραφίας Θεσσαλονίκης Ενδιαφέρουσα και πολυφωνική, φιλοξενεί έργα 25 διακεκριμένων φωτογράφων απ΄ όλο τον κόσμο.
#load_content_with_ajax