Θέατρο | Είδα...

Είδα: την «Αφιξις» σε σκηνοθεσία Ιώς Βουλγαράκη 10 Ιουλίου 2017

Ανατρεπτική και ατμοσφαιρική ανάγνωση ενός κρίσιμου αποσπάσματος της «Οδύσσειας».

Στα μάρμαρα του Μικρού Θεάτρου της Αρχαίας Επιδαύρου σε καθίζει ο ήχος ενός rewind. Λόγια ώριμα και γνώριμα, λόγια που θα ειπωθούν ξανά, μα είναι λόγια έτοιμα να κορυφωθούν σε μια καινούργια αφήγηση. Αν κανείς παρατηρήσει από νωρίς αυτήν την εισαγωγική, αλλά κρίσιμη λεπτομέρεια, τότε είναι διαθέσιμος να αναγνωρίσει μια καινούργια διατύπωση στην απόληξη της οδυσσειακής περιπλάνησης.

Η απόπειρα της ομάδας «Πυρ», απολύτως έγκυρη από φιλολογικής και ερευνητικής άποψης, απομακρύνεται πλήρως από τη στερεοτυπική έως και διαστρεβλωμένη ανάμνηση των σχολικών μας εντυπώσεων που διάβαζαν την άφιξη του Οδυσσέα σαν super ηρωϊκό ξεκαθάρισμα λογαριασμών εις βάρος των «μωρών και αλαζόνων μνηστήρων», οι οποίοι μολύνουν το «απαρασάλευτο μέγαρο» της Ιθάκης· και προοινωνίζουν το happy end της επιστροφής. Η σκέψη των «Πυρ», όμως, εμβαθύνει και ανασκάπτει την επιστροφή του Οδυσσέα ως μια μη αναστρέψιμη στιγμή ματαίωσης για έναν τόπο που δεν γνωρίζει, για έναν τόπο που “λείπει” όπως και ο ίδιος ήταν απών κι αυτό δεν αλλάζει· δεν ξεπλένεται ούτε με το αίμα, ούτε με τη συντριβή των δεκάδων καταπατητών. Ο Ομηρος, στην πληθωρική μετάφραση Μαρωνίτη, είναι ξεκάθαρος: Ο Οδυσσέας δε θα γευτεί «μέρα γλυκιά του γυρισμού».

Στην «Αφιξη» το “νόστιμον ήμαρ” ταυτίζεται με μια τραγική στιγμή. Το χρονικό της μνηστηροφονίας (καταγεγγραμμένο στις ραψωδίες Φ και Χ) ως προϋπόθεση επανένταξης του στην πατρίδα, είναι μια τραγωδία - κι ας μην έχει τη φόρμα ή τη δομή του αρχαίου δράματος. Ωστόσο, οι «Πυρ» ακολουθώντας τη σκηνοθετική παρτιρούρα της Ιώς Βουλγαράκη κατασκευάζουν την αναγκαία θεατρική συνθήκη για να την αναγνωρίσουμε κάτω από αυτό το βλέμμα.

Σαν ραψωδοί αναγεννούν τον ομηρικό λόγο, σε χορικά ή κατά μόνας κι άλλοτε σε κυκλικές αφηγήσεις ή ακουμπώντας τα πρόσωπα του δράματος μέσα από στιγμές “ερμηνείας”. Σ' αυτήν την πολυδοκιμασμένη λύση έρχεται λυτρωτικά να προστεθεί η παρουσία του μουσικού και φωνητιστή Γιάννη Δεσποτάκη πάνω στην επική σύνθεση της Σαβίνας Γιαννάτου και μαζί να ξυπνήσουν αυτό το μελαγχολικό κι αρχέγονο τραγούδι του νόστου. Οταν δε εκεί, ακουμπά και η δυναμική των ηθοποιών συμβαίνουν υπέροχα πράγματα. Κοιτάξτε τη Δέσποινα Κούρτη (εμφανίζεται ως πιστή Πηνελόπη) σαν ιέρεια ναού να έχει καταληφθεί από ένθεη μανία ή σύνολη την ομάδα καθώς συγκροτεί ένα μελαγχολικό Χορό από ψιθύρους εκδίκησης. Αγκιστρώνεται στην παραστασιακή μνήμη, η σκηνή του επιλόγου όπου όλοι οι αφηγητές με κορυφαίο τον Οδυσσέα, Αργύρη Ξάφη ψάχνουν την κάθαρση μέσα σε μια λέξη -  μέσα σ' ένα «τότε» που με απόγνωση αποζητά το «τώρα» του.

Η κινησιολογική καθοδήγηση – χορογραφία της Σοφίας Πάσχου όχι μόνο πετυχαίνει ν' αναπτερώσει το ομηρικό υλικό με ρυθμό, χιούμορ, σαρκασμό και ελαφράδα αναδεικνύοντας τις πληθωρικές σκηνικές αρετές ηθοποιών όπως ο Γιώργος Παπαγεωργίου και ο Αλέξανδρος Λογοθέτης, μα αξιοποιεί ιδανικά και το ανάπτυγμα της ομάδας στο χώρο – παρότι, δυστυχώς, δεν αποφεύγει σημεία υπεραντίδρασης και κινησιολογικής υπερκατανάλωσης στο κοίλον, όπως κάποια άσκοπα τρεχαλητά που γειώνουν μια ποιητική αφήγηση σε ρεαλιστική.
Οι «Πυρ» φτιάχνουν στην «Αφιξη» ένα πολύ ωραίο σύνολο ανανεώνοντας τη σύνθεση τους, σμίγοντας τρεις γενιές ηθοποιών, τροφοδοτούμενη από τη γλυκιά και παιγνιώδη ψυχραιμία στο παίξιμο του Γιώργου Μπινιάρη ως το φλογερό ενθουσιασμό του Γιώργου Δικαίου και της Μαίρης Μηνά, δύο νέων ηθοποιών που - με αυτό το δείγμα δουλειάς - πρέπει να ξαναδούμε.
Ο σταθερός πυρήνας της ομάδας έχει να επιδείξει τον πολυμήχανο Αργύρη Ξάφη σ' έναν αφηγητή με σπάνια ενσυναίσθηση, τη Δέσποινα Κούρτη, έναν τόσο ευαίσθητο δέκτη στα ερεθίσματα της παράστασης, τον Αλέξανδρο Λογοθέτη να απελευθερώνει σημαντικά την ερμηνευτική στιβαρότητα του και το Γιώργο Παπαγεωργίου με τη θαυμαστή εξωστρέφεια του. (Ο καθένας τους βρίσκει το χρόνο να φωτίσει το ταλέντο του και στο ευρηματικό site specifιc δρώμενο προλογίζει την «Αφιξη» στο φυσικό χώρο του λιμανιού και στους εξοχικούς περιπάτους της Παλαιάς Επιδαύρου).
Το σκηνικό της Αννας Φιοντόροβα όσο και τα κοστούμια της Μαγδαληνής Αυγερινού φτιάχνουν μια άχρονη και καλαίσθητη μεμβράνη πάνω από την παράσταση ενώ ειδικής μνείας χρίζουν οι φωτισμοί του Αλέκου Αναστασίου που συμβάλλουν καθοριστικά, οπτικοποιώντας το κύμα της θάλασσας σε σύμβολο μιας ατέρμονης αναζήτησης πατρίδας.
Αναμφίβολα, η πιο ολοκληρωμένη δομικά και φορτισμένη συναισθηματικά δουλειά της ομάδας «Πυρ».

Γιατί να το δω:
Για την ουσιαστική και σε βάθος ανάγνωση του ομηρικού κειμένου.
Για τη θαυμάσια απόδοση της ομάδας.
Για τη μαγική σκηνή του επιλόγου.

Γιατί να μην το δω:
Για τις (λίγες) στιγμές όπου το ποιητικό ολισθαίνει σε ρεαλιστικό.

Στέλλα Χαραμή

Περισσότερα "Είδα..."
ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ "ΕΙΔΑ..." Main_proves_(015) Είδα: τον «Γυάλινο κόσμο» σε σκηνοθεσία Δημήτρη Καραντζά Ατμοσφαιρικό ανέβασμα που αναδεικνύει εύστοχα τις προθέσεις του συγγραφέα και απογειώνεται χάρη στην ερμηνεία του Χάρη Φραγκούλη. Main_%ce%a0%ce%bf%ce%b9%ce%bf%cf%82_%cf%83%ce%ba%ce%bf%cc%81%cf%84%cf%89%cf%83%ce%b5_%cf%84%ce%bf_%cf%83%ce%ba%cf%85%cc%81%ce%bb%ce%bf_%cf%84%ce%b1_%ce%bc%ce%b5%cf%83%ce%b1%cc%81%ce%bd%cf%85%cf%87%cf%84%ce%b11%c2%a9domnikimitropoulou Είδα: το «Ποιος σκότωσε το σκύλο τα μεσάνυχτα» σε σκηνοθεσία Βαγγέλη Θεοδωρόπουλου Μια ευαίσθητη παράσταση που «σήκωσε» στους ώμους του ο Γιάννης Νιάρρος. Main_%ce%a4%ce%9f_%ce%94%ce%95%ce%99%ce%a0%ce%9d%ce%9f Είδα: Το «Δείπνο» σε σκηνοθεσία Λίλλυς Μελεμέ Μια αποστασιοποιημένη θεατρική προσέγγιση του ομώνυμου μυθισορήματος του Χέρμαν Κοχ. Main_original_703 Είδα: την «Κωμωδία των παρεξηγήσεων» σε σκηνοθεσία Κατερίνας Ευαγγελάτου Ένα καλλιτεχνικό επίτευγμα, που φέρει την υπογραφή όλων των συντελεστών και συνεργατών, αλλά αδιαμφισβήτητα τη σφραγίδα της ίδιας της σκηνοθέτιδας. Main__elg9300 Είδα: τον «Bυσσινόκηπο» σε σκηνοθεσία Κωνσταντίνου Μαρκουλάκη Ισορροπημένη και εμβριθής ανάγνωση μ' έναν θίασο που παρουσιάζει ανάγλυφους τους τσεχωφικούς ήρωες. Main_slider Είδα: τον «Επιθεωρητή» σε σκηνοθεσία Γιώργου Παπαγεωργίου Ευφυής διασκευή και εμπνευσμένη σκηνοθεσία του κλασικού έργου του Γκόγκολ.
#load_content_with_ajax