Θέατρο | Είδα...

Είδα: τον «Υπηρέτη δύο αφεντάδων» σε σκηνοθεσία Κώστα Γάκη 05 Ιανουαρίου 2018

Η κλασική κωμωδία του Γκολντόνι “πειραγμένη” από απολαυστικά ευρήματα.

Μπορεί μια “αθώα” μαρτυρία της commedia del arte, ένα γαϊτανάκι ερωτικών ευτράπελων να διαβαστεί σαν αντιεξουσιαστικό μανιφέστο - και μάλιστα χωρίς να χάνει την κωμική της ταυτότητα; Η ανάγνωση που κάνει ο Κώστας Γάκης και οι πρωταγωνιστές του στο διάσημο έργο του Κάρλο Γκολντόνι ισχυρίζεται πως «ναι»· προσεγγίζοντας με ανανεωτική ματιά ένα κλασικό κείμενο που είθισται να ενδίδει σε κλασικά ανεβάσματα.

Η ομάδα «Ιδέα» κάνει, εν ολίγοις, την έκπληξη. Βασισμένοι σε δυο επιχειρήματα, αφενός στην αυτοσχεδιαστική παράδοση της commedia del arte κι αφετέρου στη συγγραφή θεατρικών έργων κατά παραγγελία από βασιλείς (η περίπτωση του Μολιέρου και σύγχρονου του Γκολντόνι ήταν μια από τις χαρακτηριστικότερες της εποχής κάτι που δεν τον έσωζε από φαινόμενα λογοκρισίας) επεμβαίνουν στο πρωτότυπο, αφομοιώνοντας τα. Ετσι, η αφήγηση της ιστορίας του ατζαμή Τρουφαλδίνο - που αναγκάζεται να υπηρετήσει δύο αφεντικά προκειμένου να βάλει «λίγο φαγάκι» στο στόμα του – αναζητά άλλοθι στο θέατρο εν θεάτρω: Το έργο του Γκολντόνι εμφανίζεται ως απαίτηση μιας χολερικής βασίλισσας προς τους αυλικούς της, οι οποίοι συμμορφώνονται στις επιταγές της για να μην χάσουν το κεφάλι τους.

Αλλά και πάλι, δε μιλάμε για μια τυπική διαχείριση του έργου. Η ομάδα διατηρεί μια ελευθερία ως προς αυτό, κρατώντας - όπως παραδέχεται από σκηνής - ένα 20% του κειμένου, υιοθετώντας τον πυρήνα της πλοκής του. Γύρω του στήνεται ένα πλέγμα ευρημάτων που, με κάποιο τρόπο, συγγενεύουν με το είδος της ιταλικής αναγεννησιακής κωμωδίας: παντομίμα, βοντβίλ, σάτιρα επιθεωρησιακού τύπου (οι επικαιρικές αναφορές δίνουν και παίρνουν), αυτοσχεδιασμοί, απεύθυνση και αλληλεπίδραση με το κοινό, φαρσικά δάνεια έως και σωματικότητα του βωβού σινεμά. Και, παρότι τα ευρήματα αυτά ενίοτε “μπουκώνουν” τη ροή της παράστασης δίνοντας μια αίσθηση αυτο-αναφορικότητας που δεν εξυπηρετεί το ανέβασμα, τις περισσότερες φορές απογειώνουν τη θεατρικότητα και κερδίζουν το αβίαστο, γάργαρο γέλιο.

Οι κόκκινες αυλαίες που διαρκώς ανοίγουν και κλείνουν (σκηνογραφία: Μικαέλα Λιακατά) λειτουργούν σαν υπόμνηση μιας εννιαίας λειτουργίας πως όλα - εντός κι εκτός του έργου, εντός κι εκτός σκηνής - είναι θέατρο. Και πως το ψέμα - «σ' αυτή τη χώρα μπερδεύομαι· δεν μπορώ να καταλάβω τι είναι αληθινό και τι ψεύτικο» όπως παρατηρεί ο Τρουφαλδίνο –  είναι συστατικό υλικό της ζωής όσο και του θεάτρου. Σ' αυτή τη διαπίστωση εξάλλου, στο κυρίαρχο ψέμα, η σκηνοθεσία του Κώστα Γάκη εφαρμόζει και τη δήθεν υπεροχή της εξουσίας έναντι των πολιτών·  προσδίδοντας την ετικέτα της πολιτικής σάτιρας σε μια ηθογραφική κωμωδία ηθών.

Απαραίτητος σύμμαχος για να ενσωματωθούν σε μια παράσταση όλα αυτά τα χαρακτηριστικά χωρίς να χαθεί ο έλεγχος, είναι ένας δεμένος θίασος με γερά αντανακλαστικά. Στην περίπτωση του «Υπηρέτη των δύο αφεντάδων» ο Κώστας Γάκης φαίνεται πως τον έχει. Καταρχάς, διαθέτει έναν πανάξιο πρωταγωνιστή, τον Κώνσταντίνο Μπιμπή που, αεικίνητος και εκφραστικός καθώς εμφανίζεται, αποδεικνύει πως μπορεί να λάμψει και στην κωμωδία (και μάλιστα στην αυτοσχεδιαστική). Απολαυστικές ερμηνείες δίνει και η υπόλοιπη ομάδα με τους Γιάννη Δρακόπουλο, Ακη Φιλιό και Λήδα Μανιατάκου να ξεχωρίζουν για το κωμικό τους μπρίο.

Καταλήγοντας, ο «Υπηρέτης των δύο αφεντάδων» είναι μια φρέσκια, ευφρόσυνη, σπιντάτη παράσταση· ένα καλό παράδειγμα για το πως μπορεί κανείς να κοιτάξει ένα κλασικό, πολυπαιγμένο κείμενο χωρίς να απεμπολεί την καταγωγή του.
  

Γιατί να το δω:
Για την κωμική ετοιμότητα του Κωνσταντίνου Μπιμπή.
Για την καλή δραματουργική ιδέα εκσυγχρονισμού του έργου.
Για το σύνολο των διασκεδαστικών ερμηνειών. 

Γιατί να μην το δω:
Για την υπερκατανάλωση ευρημάτων.

Στέλλα Χαραμή

Περισσότερα "Είδα..."
ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ "ΕΙΔΑ..." Main_slider Συνεπιβάτες στο ταξίδι του Rio Grande Μία δροσερή σκηνοθετική προσπάθεια που, παρά τις αδυναμίες της, δρέπει καρπούς, αφήνοντας μία γλυκιά επίγευση. Main_b_25573_or_tspatroklos_skafidas-2614 Είδα: το «Απόψε αυτοσχεδιάζουμε» σε σκηνοθεσία Δημήτρη Μαυρίκιου Ένα πολύ ενδιαφέρον, αλλά και πολύ δύσκολο εγχείρημα, το οποίο, όμως, εκτροχιάστηκε λόγω των επαναλήψεων και της άσκοπης, συχνά, φλυαρίας. Main_proves_(015) Είδα: τον «Γυάλινο κόσμο» σε σκηνοθεσία Δημήτρη Καραντζά Ατμοσφαιρικό ανέβασμα που αναδεικνύει εύστοχα τις προθέσεις του συγγραφέα και απογειώνεται χάρη στην ερμηνεία του Χάρη Φραγκούλη. Main_%ce%a0%ce%bf%ce%b9%ce%bf%cf%82_%cf%83%ce%ba%ce%bf%cc%81%cf%84%cf%89%cf%83%ce%b5_%cf%84%ce%bf_%cf%83%ce%ba%cf%85%cc%81%ce%bb%ce%bf_%cf%84%ce%b1_%ce%bc%ce%b5%cf%83%ce%b1%cc%81%ce%bd%cf%85%cf%87%cf%84%ce%b11%c2%a9domnikimitropoulou Είδα: το «Ποιος σκότωσε το σκύλο τα μεσάνυχτα» σε σκηνοθεσία Βαγγέλη Θεοδωρόπουλου Μια ευαίσθητη παράσταση που «σήκωσε» στους ώμους του ο Γιάννης Νιάρρος. Main_%ce%a4%ce%9f_%ce%94%ce%95%ce%99%ce%a0%ce%9d%ce%9f Είδα: Το «Δείπνο» σε σκηνοθεσία Λίλλυς Μελεμέ Μια αποστασιοποιημένη θεατρική προσέγγιση του ομώνυμου μυθισορήματος του Χέρμαν Κοχ. Main_original_703 Είδα: την «Κωμωδία των παρεξηγήσεων» σε σκηνοθεσία Κατερίνας Ευαγγελάτου Ένα καλλιτεχνικό επίτευγμα, που φέρει την υπογραφή όλων των συντελεστών και συνεργατών, αλλά αδιαμφισβήτητα τη σφραγίδα της ίδιας της σκηνοθέτιδας.
#load_content_with_ajax