Θέατρο | Είδα...

Είδα: τον «Μισάνθρωπο» σε σκηνοθεσία Ιόλης Ανδρεάδη 09 Μαΐου 2018

Εύσχημη ανάγνωση πάνω στο κλασικό του Μολιέρου που εκκινεί από μια εξαιρετική μετάφραση.

Το πρόσφατο ανέβασμα του «Μισανθρώπου» είναι ενδεικτικό της επίδρασης μιας υποδειγματικής μετάφρασης στη λειτουργία της παράστασης. Η έμμετρη μεταφραστική εργασία του καθηγητή Γιάγκου Ανδρεάδη και η, εν συνεχεία, έμμετρη διασκευή του από το δίδυμο των Ιόλη Ανδρεάδη και Αρη Ασπρούλη καθορίζει θεαματικά τον ποιοτικό προσανατολισμό του ανεβάσματος. Λόγος πληθωρικός και εύηχος, διεισδυτικός στο συναίσθημα και στην ψυχολογία των ηρώων ώστε να απηχεί τη μοναχική κατάσταση του Μισανθρώπου, τα κοινωνικά φαινόμενα της εποχής του που τον έχουν οδηγήσει σε αυτήν και φυσικά τους εκπροσώπους τους.

Ως Μισάνθρωπο ο Μολιέρος συστήνει τον Αλκηστο, ένα νέο άνδρα που αντιτάσσεται στο «λαθρεμπόριο της επίπλαστης φιλίας», της κίβδηλης ευγένειας, στέφεται ορκισμένος εχθρός της κολακείας και της υποκρισίας, διακηρύσσοντας πως «η ειλικρίνεια και η ευθύτητα είναι το μόνο τάλαντο μου και αγνοώ πως γίνεται ο εμπαιγμός του ατόμου». Το δυστύχημα του παίρνει μεγαλύτερες διαστάσεις όταν ερωτεύεται την ωραία χήρα Σελιμένη που τελικά, όπως αποκαλύπτεται, εκπροσωπεί όλα όσα ο ίδιος αντιμάχεται με λύσσα.

Η διασκευή συμπυκνώνει τη δράση σε έξι βασικά πρόσωπα – τα οποία αντανακλούν διαχρονικούς τύπους συμπεριφορών – που το καθένα αναδεικνύεται ως  συμμέτοχος σ' έναν αγώνα λόγου. Η έμφαση που δίνεται στο διατύπωμα του έργου και την εκφορά - διδασκαλία του λόγου είναι χαρακτηριστική, αφού θυσιάζεται οποιαδήποτε μουσική παρεμβολή προκειμένου να προβληθεί η πολύτιμη και γοητευτική μουσικότητα του έμμετρου κειμένου. Μάλιστα, ακολουθώντας την ειρωνεία της μολιερικής σκέψης η σκηνοθεσία της Ιόλης Ανδρεάδη παρουσιάζει τα πρόσωπα σε τρεις εκδοχές, σε τρία επίπεδα κοινωνικής συμπεριφοράς: Αρχικά σαν να αποτυπώνει σιωπηλά στιγμιότυπα του προσωπικού τους χρόνου, στη συνέχεια καθώς λαμβάνουν υπόψη τις κοινωνικές συμβάσεις και τέλος μπροστά σ' ένα μικρόφωνο να μεγεθύνουν τις πιο σκοτεινές εσωτερικές σκέψεις τους και όσα δεν τολμούν να πουν.
Η εμφατική λειτουργία του λόγου δε σημαίνει πως η παράσταση στερείται εικονοποιίας – κάθε άλλο. Το επιβλητικό σκηνικό των έξι υπερμεγέθων κάδρων (σκηνικά και κοστούμια από τη Δήμητρα Λιάκουρα) αξιοποιεί μια λεπτομέρεια στην πλοκή του έργου (όπου η Σελιμένη προσκαλεί τους καλεσμένους της να θαυμάσουν την Πινακοθήκη της) και αποκτά σημειολογική αξία για τον άνθρωπο και την επιβεβλημένη συμπεριφορά του μέσα στο αρμόζον κοινωνικό πλαίσιο. Στην ωραία ατμόσφαιρα συμβάλλει δραστικά και ο φωτιστικός σχεδιασμός (από τη Στέλλα Κάλτσου) με μοναδική παραφωνία κάποιες αμήχανες έως και επιτηδευμένες κινησιολογικές επιλογές (την κίνηση επιμελείται η ίδια η σκηνοθέτις) στις οποίες αναλώνονται οι ερμηνευτές και σπρώχνει τους ήρωες τους στην ανάγνωση της καρικατούρας κι όχι σαν πρόσωπα με πραγματική υπόσταση.
Παρόλα αυτά, οι ερμηνείες τους είναι – με εξαιρέσεις - υψηλού επιπέδου. Ο λόγος είναι διαυγής, οι χαρακτήρες ορατοί ακόμα και στις λιγότερο αποδοτικές ερμηνείες. Οι άνδρες της διανομής αποδεικνύονται καλύτεροι ως σύνολο. Επικεφαλής ο Μιλτιάδης Φιορέντζης που ενσαρκώνει το ρόλο του Μισανθρώπου με ενάργεια, ένταση, αγγίζοντας το ύψος της ερμηνείας του ως κόμης Τσέντσι – και πάλι σε σκηνοθεσία της Ιόλης Ανδρεάδη. Ο Ορέστης Καρύδας ως Φιλήντας δεν είναι μόνο ένα λαμπερό πρόσωπο μα εμφανίζεται και εκφραστικά πλήρης. Ο Θύμιος Κούκιος ως Ορόντης απολαυστικός, καθώς σηκώνει καίρια και με ακρίβεια το ύφος της κωμικότητας – σε μια μολιερική τραγικωμωδία.
Στη διανομή των γυναικών, πάλι, παρατηρούνται ανισότητες. Η Βασιλική Τρουφάκου ταιριάζει γάντι στο ρόλο της σαγηνευτικής Σελιμένης και το εκμεταλλεύεται δεόντως αλλά δεν αποφεύγει να δει, σε στιγμές, την ηρωίδα της και μέσα από ωραιοπαθείς πόζες. Η Δανάη Επιθυμιάδη μαγνητίζει με την καλοδουλεμένη φυσικότητα της μολονότι ο ρόλος της Ελιάνθης δεν είναι και πλέον αβανταδόρικος του έργου σε αντίθεση με την Μελίνα Θεοχαρίδου που αστοχεί να αποδώσει το πορτρέτο της Αρσινόης, καθώς καταφεύγει σε υπερβολικές γκριμάτσες κι άλλα επιφανειακά τεχνάσματα.
Παρά τις όποιες ατυχίες, μια αξιοπρόσεχτη προσπάθεια που, καθώς τοποθετεί το λόγο στο επίκεντρο, μας καλεί να γνωρίσουμε επί της ουσίας το έργο του Μολιέρου· και φεύγοντας από το θέατρο να μιλάμε γι' αυτό. Ο,τι πιο θεμιτό δηλαδή.

Γιατί να το δω:

  • Για την υποδειγματική μετάφραση και διασκευή.
  • Για τη σκηνοθεσία που προκρίνει εύσχημα το έργο.
  • Για τις, ως επί τω πλείστον, καλές ερμηνείες.

Γιατί να μην το δω:

  • Για τις αστοχίες στον κινησιολογικό σχεδιασμό.

Στέλλα Χαραμή

Περισσότερα "Είδα..."
ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ "ΕΙΔΑ..." Main_slider Βυσσινόκηπος VS Απόψε αυτοσχεδιάζουμε: Ποιος κερδίζει στα σημεία; Χρόνο με το χρόνο είναι όλο και πιο δύσκολο να απολαύσουμε ένα κλασικό κείμενο όπως το έγραψε ο συγγραφέας του. Main_slider Συνεπιβάτες στο ταξίδι του Rio Grande Μία δροσερή σκηνοθετική προσπάθεια που, παρά τις αδυναμίες της, δρέπει καρπούς, αφήνοντας μία γλυκιά επίγευση. Main_b_25573_or_tspatroklos_skafidas-2614 Είδα: το «Απόψε αυτοσχεδιάζουμε» σε σκηνοθεσία Δημήτρη Μαυρίκιου Ένα πολύ ενδιαφέρον, αλλά και πολύ δύσκολο εγχείρημα, το οποίο, όμως, εκτροχιάστηκε λόγω των επαναλήψεων και της άσκοπης, συχνά, φλυαρίας. Main_proves_(015) Είδα: τον «Γυάλινο κόσμο» σε σκηνοθεσία Δημήτρη Καραντζά Ατμοσφαιρικό ανέβασμα που αναδεικνύει εύστοχα τις προθέσεις του συγγραφέα και απογειώνεται χάρη στην ερμηνεία του Χάρη Φραγκούλη. Main_%ce%a0%ce%bf%ce%b9%ce%bf%cf%82_%cf%83%ce%ba%ce%bf%cc%81%cf%84%cf%89%cf%83%ce%b5_%cf%84%ce%bf_%cf%83%ce%ba%cf%85%cc%81%ce%bb%ce%bf_%cf%84%ce%b1_%ce%bc%ce%b5%cf%83%ce%b1%cc%81%ce%bd%cf%85%cf%87%cf%84%ce%b11%c2%a9domnikimitropoulou Είδα: το «Ποιος σκότωσε το σκύλο τα μεσάνυχτα» σε σκηνοθεσία Βαγγέλη Θεοδωρόπουλου Μια ευαίσθητη παράσταση που «σήκωσε» στους ώμους του ο Γιάννης Νιάρρος. Main_%ce%a4%ce%9f_%ce%94%ce%95%ce%99%ce%a0%ce%9d%ce%9f Είδα: Το «Δείπνο» σε σκηνοθεσία Λίλλυς Μελεμέ Μια αποστασιοποιημένη θεατρική προσέγγιση του ομώνυμου μυθισορήματος του Χέρμαν Κοχ.
#load_content_with_ajax