ΔΕΥΤΕΡΑ 23 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2019
Θέατρο | Είδα...

Είδα: το «Φαρενάιτ 451» σε σκηνοθεσία Θωμά Μοσχόπουλου 11 Ιουνίου 2018

Το προφητικό βιβλίο του Ρέι Μπράντμπουρι στην πρώτη, χορταστική θεατροποίηση του στην ελληνική σκηνή.

Αν ο Τζορτζ Οργουελ προφήτευε στα τέλη της δεκαετίας του '40 – μετά την πτώση του Ναζισμού – τον ανελεύθερο μελλοντικό κόσμο μέσα από το επικό «1984», ο Ρέι Μπράντμπερι τέσσερα χρόνια μετά – κι εν μέσω της περιόδου του Μακαρθισμού - θα αφηγούνταν την αποτρόπαιη μέθοδο χειραγώγησης του με το «Φαρενάιτ 451». Κι ενώ εμείς οι μελλοντικοί άνθρωποι διαγιγνώσκουμε παντού ανά τον κόσμο τα σημάδια που προοιωνίζονται τη δυστοπική απολυταρχία του Οργουελ, ο κόσμος του Μπράντμπερι είναι ήδη εδώ, εγκατεστημένος ακριβώς όπως εκείνος το προέβλεψε. Ο «πατέρας της επιστημονικής φαντασίας», όπως τον χαρακτήριζαν οι σύγχρονοι του, είναι πλέον παππούς μιας πραγματικότητας που εξαπλώνεται ολοένα στο δυτικό και όχι μόνο κόσμο.

«Περισσότερα γεγονότα, λιγότερα νοήματα» μοιάζει να είναι το σύνθημα του ολοκληρωτικού καθεστώτος που καίει όλα τα βιβλία, καθώς και τα σπίτια που τα φιλοξενούν έχοντας δημιουργήσει ένα μακρύ κατάλογο απαγορευμένων αναγνωσμάτων. Στη μάχη με την ελευθερία, την αυτονομία της σκέψης και των βιβλίων που «ράβουν τα κουρέλια του Σύμπαντος για χάρη μας» ρίχνονται το άλλοτε πυροσβεστικό σώμα που τώρα πυρπολεί ό,τι μυρίζει χαρτί και μελάνι και τα ρομποτικά κυνηγόσκυλα που εξολοθρεύουν κάθε πιθανό εχθρό του καθεστώτος. Είναι αναγκαίο να αναφερθεί παρενθετικά - ως μια τυπική επιβεβαίωση για την... Φαρενάιτ εποχή που διανύουμε – η, προ μηνός, ανακοίνωση παραγωγής του SpotMini, ενός ρομποτικού σκύλου που μπορεί να κάνει δουλειές στο σπίτι μέχρι να χρησιμοποιείται σε «περιπολίες ασφαλείας» σε μεγάλους εργασιακούς χώρους και πρόκειται να βγει στην αγορά το 2019. Κλείνει η παρένθεση.

Εξω από την παρένθεση δημιουργεί ο Θωμάς Μοσχόπουλος. Ολοκληρώνοντας την τριλογία της δυστοπίας μετά από τις εξαιρετικές μεταφορές του Κάφκα και του Βολταίρου και διαβάζοντας μια εποχή η οποία βρίσκεται σε απόσταση αναπνοής από τη δική μας στήνει ένα φουτουριστικό σκηνικό με παρόντα και αναγνωρίσιμα χαρακτηριστικά: Ανθρώπους που «τρέχουν και τρέχουν» και που καιρός για διάβασμα, σταθερούς τηλεθεατές μιας πλούσιας ποικιλίας σκουπιδιών που κιμαδοποιούν τη σκέψη και το προσωπικό ήθος, κυβερνήσεις που καλλιεργούν συντεταγμένα την αποστασιοποίηση από καθετί το πνευματικό παράγοντας λαούς άβουλων, αμέτοχων και ηλιθίων και κάποιους ελάχιστους γενναίους αντισταστιακούς που επιμένουν να διαβάζουν βιβλία και να βάζουν φωτιά στη φαντασία και τη γνώση τους – σημειωτέον πως στο σύνολο του ευρωπαϊκού πληθυσμού μόνον το 50% δηλώνει πως διαβάζει ένα βιβλίο το χρόνο.

Ο Θωμάς Μοσχόπουλος τιμά και πάλι το είδος του πολιτικού θεάτρου, σε μια παράσταση - υπόμνηση της απειλής που μας χτυπάει την πόρτα. Η αφήγηση του Μπράντμπερι για το σώμα πυρασφαλιτών που πυρπολεί τα βιβλία δεν είναι παρά μια έκκληση  για συνειδητοποίηση της ίδιας της οικειοθελούς παράδοσης μας σε αντι-πνευματικά υλικά που φτάνουν σε εμάς μέσα από τη δικτατορία της εικόνας, που εξορίζουν τη δυνατότητα της σκέψης και αποστραγγίζουν τα ανθρώπινα υλικά από τα οποία είμαστε φτιαγμένοι εξομοιώνοντας μας με τα επερχόμενα τεχνολογικά επιτεύγματα.

Το τεχνολογικό μας παρόν όπως το απεικονίζει η ιδιαίτερα φροντισμένη σκηνογραφία της Ευαγγελίας Θεριανού, οι προβολές των Χρυσούλα Κοροβέση και  Μάριου Γαμπιεράκη τα κοστούμια της Κλερ Μπρέισγουελ και η μηχανική, καταθλιπτική κινησιολογία της Σοφίας Πάσχου μεταδίδουν ήδη μια αίσθηση ασφυκτικής οικειότητας.
Σε αυτό το πλαίσιο η σκηνοθεσία του Μοσχόπουλου εστιάζει στο λόγο και στα νοήματα που πρέπει να διασωθούν – αξιοποιώντας τη θεατρική διασκευή του βιβλίου από τον ίδιο τον Μπράντμπερι – και διαποτίζοντας την παράσταση με στιγμές πικρής σάτιρας οργανώνει μια σκηνική αναμέτρηση ανάμεσα στο οπτικό και το ποιητικό Σύμπαν. «Η γνώση είναι πιο ισχυρή από την εξουσία» καταλήγει ο κεντρικός ήρωας του έργου Γκάι Μόταγκ, ανάβοντας ένα κεράκι οπτιμισμού στην επέλαση του ολοκληρωτισμού που μας μέλλει.

Τι ειρωνία όμως! Ο ηχητικός μηχανισμός αλλά και η αρχιτεκτονική του χώρου του Φεστιβάλ Αθηνών που βάζει σταθερά εμπόδια στην καλή ακουστική αδίκησαν αρκετά τη δυναμική του λόγου, όπως και τη μουσική του Κορνήλιου Σελαμσή (ζητήματα που ωστόσο υπάρχει η δυνατότητα να αποκατασταθούν στην παραστασιακή συνέχεια του «Φαρενάιτ 451»). 
Παρά τα προβλήματα, ο θίασος αποδίδει καλά. Καταρχάς, η Αννα Μάσχα που για πολλοστή φορά αποδεικνύει το μέγεθος της ερμηνευτικής δυνατότητας δίνοντας νόημα σε κάθε λέξη από τους δύο καταιγιστικούς μονολόγους που ερμηνεύει στο ρόλο της  επικεφαλής των πυροτεχνουργών. Ο Αλέξανδρος Λογοθέτης ενσαρκώνοντας την ελπίδα της ανθρωπότητας για μεταστροφή, τον καλό πυραγό Μόταγκ αποδίδει τη σύγχυση του ανθρώπου πριν και μετά τη μύηση του στη γνώση. Η Κίττυ Παϊταζόγλου διακρίνεται για την αυτοπεποίθηση της στον τρόπο που κοινωνεί τα αντιστασιακά ιδεώδη ως υπέρμαχος της ανθρώπινης ευτυχίας που εξασφαλίζει η ελεύθερη σκέψη, η Ευδοκία Ρουμελιώτη είναι απολαυστική ως plastic fantastic σύζυγος ενώ συγκινητικός εμφανίζεται ο Χάρης Τσιτσάκης καθώς υπερασπίζεται τους θησαυρούς της ανάγνωσης. Σύντομη και η εμφάνιση της Ξένιας Καλογεροπούλου που ωστόσο έχει την αρετή να στερεοποιεί γύρω της μιαν ομάδα. Επαρκείς, αν και σε μικρότερους ρόλους, οι Θάνος Λέκκας και Μάνος Γαλανής.
Μια παράσταση - δήλωση που αίρει τον σκεπτικισμό ο οποίος είθισται να συνοδεύει την πολιτική (και συχνά  κακοποιημένη) τέχνη. Κι αν δε, διορθωθούν τα τεχνικά προβλήματα θα είναι και αμεσότερη επίδραση της.

Γιατί να το δω:
-Για το φροντισμένο ανέβασμα ενός εμβληματικού βιβλίου.
-Για την καλή αισθητική αναπαράσταση.
-Για την ερμηνεία της Αννας Μάσχα.

Γιατί να μη το δω:
Για κάποια τεχνικά προβλήματα.

Στέλλα Χαραμή

Περισσότερα "Είδα..."
ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ "ΕΙΔΑ..." Main_ilektra_orestis_ivo_van_hove2_jan_versweyveld Είδα: την παράσταση «Ηλέκτρα/Ορέστης» σε σκηνοθεσία Ίβο Βαν Χόβε Ωμός, άκρατα ρεαλιστικός, ευριπίδειος λόγος σε μία παράσταση που μας έκοψε την ανάσα. Main_unnamed Είδα: την «Ιφιγένεια εν Αυλίδι» σε σκηνοθεσία Γιάννη Καλαβριανού Μια παράσταση που ο λόγος της ακούγεται στο ακέραιο, ενώ πετυχαίνει παράλληλα να επικοινωνήσει πλήρη τα νοήματα του Ευριπίδειου κειμένου. Main_dikomascinema9_7182 Είδα: το «Δικό μας Σινεμά» σε σκηνοθεσία Θ. Παπαθανασίου - Μ. Ρέππα - Φ. Ευαγγελινού Μία χορταστική αναδρομή στον παλιό ελληνικό κινηματογράφο ή αλλιώς στο «Δικό μας Σινεμά». Main_2.dominique-sebastien.credit.michelelaurent Είδα: το «Kanata» σε σκηνοθεσία του Ρομπέρ Λεπάζ Η παράσταση του Robert Lepage αποτελεί ιδιαίτερη εμπειρία για τον θεατή της φωτίζοντας τον εικαστικό και σημειολογικό κόσμο του θεάτρου και του κινηματογράφου μέσα από τη ζοφερή ανθρώπινη πραγματικότητα. Main_press_photo_mpost_small_18437_ Είδα: τη «Μαρία Πενταγιώτισσα» την εποχή των social media Η παράσταση αυτή όμως, με τα θετικά και τα αρνητικά της σημεία, με έκανε να αναρωτηθώ για ποιο λόγο δεν επιλέγονται πλέον οι επιθεωρήσεις. Ίσως ήρθε η ώρα το τόσο δύσκολο και απαιτητικό αυτό θεατρικό είδος να κάνει και πάλι την εμφάνισή του. Main_original_703_(4) Είδα: τις «Αυτόχειρες Παρθένους» σε σκηνοθεσία Susanne Kennedy Αν κάποιος δε γνώριζε ήδη την ιστορία, θα πρέπει να δυσκολεύτηκε πάρα πολύ να καταλάβει τι συνέβαινε επί σκηνής. Αλλά η σκηνοθεσία δε λειτούργησε ούτε σε επίπεδο σκηνικής performance, καθώς απομονώθηκε στα σκηνικά δρώμενα και στην, ομολογουμένως θεαματική, χρήση της multimedia τεχνολογίας.
#load_content_with_ajax