Θέατρο | Είδα...

Είδα: τον «Επιθεωρητή» σε σκηνοθεσία Γιώργου Παπαγεωργίου 26 Νοεμβρίου 2018

Ευφυής διασκευή και εμπνευσμένη σκηνοθεσία του κλασικού έργου του Γκόγκολ.

"Στον Επιθεωρητή μου επιδίωξα να συγκεντρώσω και να σατιρίσω μια για πάντα ό,τι σάπιο υπάρχει στη Ρωσία, όλες τις αδικίες που διαπράττονται, εκεί ακριβώς όπου θα είχαμε την αξίωση να βασιλεύει η απόλυτη δικαιοσύνη", γράφει ο ίδιος ο Γκόγκολ. Το έργο του αποτελεί όχι μονάχα την πιο εύστοχη λαμπρότερη διακωμώδηση της τσαρικής γραφειοκρατίας, αλλά και την πιο διαχρονική σάτιρα της κοινωνικής διαφθοράς. Γι' αυτόν τον λόγο ο συγγραφέας δέχθηκε ανελέητες επιθέσεις την επομένη της πρώτης παράστασης του έργου. Με αφορμή αυτές τις επιθέσεις γράφει στο φίλο του Στσέπκιν: "Τώρα καταλαβαίνω τι σημαίνει να είσαι κωμωδιογράφος. Την παραμικρή αλήθεια -ακόμη και ίχνος αυτής της αλήθειας- αν πεις, έχεις να αναμετρηθείς όχι μονάχα με άτομα, αλλά με ολόκληρες τάξεις".

Η υπόθεση τού «Επιθεωρητή» εκτυλίσσεται σε μια επαρχιακή πόλη της Ρωσίας όπου οι κρατικοί υπάλληλοι - από τον επικεφαλής τους, τον Έπαρχο, ως τον τελευταίο στην ιεραρχική κλίμακα- έχουν κύρια “ασχολία” τις απάτες, τους εκβιασμούς και τον εκφοβισμό των απλών ανθρώπων. Όλο αυτό διαταράσσεται όταν γίνεται γνωστό πως έφτασε ινκόγκνιτο ένας υψηλόβαθμος Επιθεωρητής, ο οποίος έχει σκοπό να ελέγξει τον τρόπο με τον οποίο ασκούν τα καθήκοντά τους και να επιβάλει κυρώσεις. Την ίδια περίοδο έρχεται στο πανδοχείο της πόλης ένας ξένος, με ύφος αρκετά αυστηρό και επίσημους τρόπους. Όλοι υποθέτουν πως πρόκειται για τον Επιθεωρητή, ενώ στην πραγματικότητα πρόκειται για τον κατώτερο υπάλληλο ενός υπουργείου, με το όνομα Χλεστιακόβ, που επιστρέφει από την άδειά του απένταρος, καθώς έχει χάσει όλα του τα λεφτά στα χαρτιά και δεν είναι σε θέση να πληρώσει ούτε για τη διαμονή του στο πανδοχείο. Ο Έπαρχος τον καλεί σπίτι του για να εξασφαλίσει την εύνοια του κυρίου Επιθεωρητή. Ο τελευταίος, δηλαδή ο ασήμαντος Χλεστιακόβ, εκμεταλλευόμενος την κατάσταση, τρομοκρατεί τους πάντες και ερωτοτροπεί με τη γυναίκα και την κόρη του Επάρχου. Όμως, ακόμη και όταν ο Χλεστιακόβ φεύγει, ένας νέος κύκλος βασάνων ανοίγει για τους κρατικούς υπαλλήλους αυτής της πόλης καθώς, αυτήν τη φορά, καταφθάνει ο πραγματικός Επιθεωρητής.

Αυτή ακριβώς η κλασική κωμωδία του Ν. Γκόγκολ, γραμμένη το 1836, συναντιέται με τη σκηνοθετική ματιά του Γιώργου Παπαγεωργίου σε μία δροσερή, εύστοχη και απολαυστική διασκευή που επιχειρεί να αντιμετωπίσει την έλευση του “Επιθεωρητή” ως μια «ερωτική ιστορία». Ο Γ. Παπαγεωργίου μένοντας πιστός στον επιτυχημένο δρόμο που χάραξε με την «Ωραία του Πέραν» και τον «Αρίστο» (που παίζεται για δεύτερη χρονιά στο θέατρο του Νέου Κόσμου) έστησε μία παράσταση που αφήνει έντονη την αίσθηση του χειροπoίητου και ισχυροποίησε απόλυτα το ιδιαίτερο προσωπικό του σκηνοθετικό στίγμα.
Με τον Πάνο Παπαδόπουλο (με τον οποίο επιμελήθηκαν τη δραματουργική επεξεργασία/ διασκευή του κειμένου) πέτυχαν κάτι εξαιρετικά δύσκολο: να εμφυσήσουν ζωογόνο πνοή και να εμβαθύνουν στην ουσία του έργου αναδεικνύοντας τα πολύτιμα στοιχεία του πέρα από το πρώτο και καθαρά φαρσικό επίπεδο, αυτό δηλαδή που εστιάζει στην κοινωνικοπολιτική σάτιρα του κρατικού μηχανισμού της Ρωσίας του 1800 - μη ξεχνάμε άλλωστε πως «ο Επιθεωρητής» αποτελεί ένα από τα κλασικότερα έργα της παγκόσμιας λογοτεχνίας στο χώρο της κοινωνικής σάτιρας. Η διασκευή τους κρατά αυτούσιο τον πυρήνα και τον χαρακτήρα του έργου και συμπυκνώνει τους πολυάριθμους χαρακτήρες του σε πέντε. Αυτούς ακριβώς τους χαρακτήρες φώτισε μοναδικά η σκηνοθετική ματιά του Γιώργου Παπαγεωργίου, καθώς διείσδυσε βαθιά μέσα στον συναισθηματικό τους κόσμο και εξωτερίκευσε την ανάγκη τους - και διεκδοχικά την ανάγκη του ανθρώπου- να οραματίζονται, να πιστεύουν σε ψευδαισθήσεις και να κυνηγούν το ανέφικτο. Αυτήν τους την ανάγκη «ξυπνά» στους ήρωες άμα τη εμφανίσει του ο ίδιος ο «απατεώνας» Χλεστιακόβ. Στο πρόσωπό του βλέπουν έναν μεγάλο σωτήρα. Τους τάζει λαγούς και πετραχείλια, στήνει στο φαντασιακό τους μία ουτοπία, αυτή της χλιδάτης ζωής της Αγίας Πετρούπολης και τους κάνει πρόσκαιρα ευτυχισμένους. 

Εξαιρετική πραγματικά η σύλληψη των δύο παράλληλων επιπέδων της παράστασης, ενός φαντασιακού και ενός ρεαλιστικού. Γιατί παράλληλα με το κλασικό έργο του Γκόγκολ το κοινό παρακολουθεί σ΄ένα δεύτερο επίπεδο/ πατάρι -ακριβώς πάνω από τη σκηνή που διαδραματίζονται τα γεγονότα- τους ίδιους τους ηθοποιούς στα καμαρίνια τους να ετοιμάζονται και να προωθούν τη θεατρική δράση με υλικά δικά τους, αλλά και να εικονοποιούν αφηγηματικά τα δρώμενα σατιρίζοντας τους ήρωες και ασκώντας κριτική στους μηχανισμούς της απάτης.

Η παράσταση αυτή πέρα από την ξεχωριστή φρεσκάδα που αποπνέει και το γέλιο που χαρίζει λόγω του φαρσικού της στοιχείου, κερδίζει στις ερμηνείες των ηθοποιών, οι οποίοι δε διστάζουν ακόμη να αυτοσχεδιάσουν επί σκηνής. Ο Πάνος Παπαδόπουλος αποδείχθηκε ιδανικός ως Χλεστιακόβ, καθώς προσέδωσε στον ήρωά του Γκόγκολ έναν εκρηκτικό αεικίνητο αυθορμητισμό και μία εφηβική αγνότητα και σαν ορμητική λαίλαπα «παρέσυρε» στο διάβα του μία ολόκληρη τοπική κοινωνία. Εξαιρετικός ο Θανάσης Ζερίτης ως Επαρχος, έδωσε την καλύτερη ίσως ερμηνεία του ως σήμερα. Με απόλυτα συγχρονισμένα τα εκφραστικά του μέσα και διαρκώς παρών στο ρόλο και την ατμόσφαιρα της παράστασης, στιβαρός και με ένα αινιγματικό μειδίαμα «έπεσε» μέσα στην όμορφη ουτοπία που του έστησε ο Χλεστιακόβ. Ιδιαίτερα συγκινητικός ως παρουσία στην τελευταία έξοχη σκηνή της… αναμονής. Απολαυστική στους αυτοσχεδιασμούς της η Μαρία Διακοπαναγιώτου ως σύζυγος του Επάρχου, αλλά και ως καυτή Ισπανίδα χορεύτρια, καθώς διάνθισε το ρόλο της όχι μόνο με έξυπνους αυτοσχεδιασμούς, αλλά και με στοιχεια της ιδιαίτερης προσωπικότητάς της. Η Μαρία Πετεβή, ο Αλέξανδρος Χρυσανθόπουλος, αλλά και ο μουσικός Γιάννης Λατουσάκης συνέβαλαν επίσης στο εξαιρετικό τελικό αποτέλεσμα.

Γιατί να δω την παράσταση:

  • Για την σκηνοθετική ματιά του Γιώργου Παπαγεωργίου και την υποδειγματική διασκευή που έκανε μαζί με τον Πάνο Παπαδόπουλο

  • Για τις ερμηνείες του Θανάση Ζερίτη και του Πάνου Παπαδόπουλου.

 

Γεωργία Οικονόμου

Περισσότερα "Είδα..."
ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ "ΕΙΔΑ..." Main_2.dominique-sebastien.credit.michelelaurent Είδα: το «Kanata» σε σκηνοθεσία του Ρομπέρ Λεπάζ Η παράσταση του Robert Lepage αποτελεί ιδιαίτερη εμπειρία για τον θεατή της φωτίζοντας τον εικαστικό και σημειολογικό κόσμο του θεάτρου και του κινηματογράφου μέσα από τη ζοφερή ανθρώπινη πραγματικότητα. Main_press_photo_mpost_small_18437_ Είδα: τη «Μαρία Πενταγιώτισσα» την εποχή των social media Η παράσταση αυτή όμως, με τα θετικά και τα αρνητικά της σημεία, με έκανε να αναρωτηθώ για ποιο λόγο δεν επιλέγονται πλέον οι επιθεωρήσεις. Ίσως ήρθε η ώρα το τόσο δύσκολο και απαιτητικό αυτό θεατρικό είδος να κάνει και πάλι την εμφάνισή του. Main_original_703_(4) Είδα: τις «Αυτόχειρες Παρθένους» σε σκηνοθεσία Susanne Kennedy Αν κάποιος δε γνώριζε ήδη την ιστορία, θα πρέπει να δυσκολεύτηκε πάρα πολύ να καταλάβει τι συνέβαινε επί σκηνής. Αλλά η σκηνοθεσία δε λειτούργησε ούτε σε επίπεδο σκηνικής performance, καθώς απομονώθηκε στα σκηνικά δρώμενα και στην, ομολογουμένως θεαματική, χρήση της multimedia τεχνολογίας. Main_vasilis_mavrogeorgiou_kontra_stin_eleftheria_site_07_photo_patroklos_skafidas Είδα: το «Κόντρα στην ελευθερία» σε σκηνοθεσία Βασίλη Μαυρογεωργίου Μια εξαιρετική παράσταση, συλλήβδην, με μοναδική παραφωνία την at your face αφήγηση στο μονόπρακτο με θέμα την παιδοφιλία. Main_original_slider Παντελής Φλατσούσης: Το kid της σκηνοθεσίας Tο εγχείρημα του σκηνοθέτη να συνδέσει το πρώην ιστορικό 60ο Λύκειο Κυψέλης με τον οικιστικό χάρτη της Κυψέλης ήταν αληθινά ευφυές και απέδωσε. Main_caroline_guiela_nguyen_saigon_site_05_photo_jean_louis_fernandez Είδα: τη «Σαϊγκόν» σε σκηνοθεσία Caroline Guiela Nguyen Μια παράσταση πολιτικού θεάτρου μέσα σε περιτύλιγμα ρεαλιστικού δράματος καταφέρνοντας ως αποτέλεσμα να συγκινήσει, αλλά και να προβληματίσει τον θεατή της.
#load_content_with_ajax