Θέατρο | Είδα...

Είδα: τον «Οθέλλο» σε σκηνοθεσία Χάρη Φραγκούλη 18 Μαρτίου 2019

Η παράσταση καταλήγει να παλινωδεί σε σκετσάκια παρασύροντας μαζί και τις όποιες ενδιαφέρουσες στιγμές.

Ο «Οθέλλος», που σκηνοθέτησε ο Χάρης Φραγκούλης, πατάει στον δρόμο του πειραματισμού και της αποδόμησης, αποκαθηλώνοντας τον ομώνυμο Σαιξπηρικό ήρωα από το βάθρο του. Και ενώ η παράσταση θα μπορούσε να χαράξει μια πορεία με ξεχωριστά μηνύματα, καταλήγει να παλινωδεί σε σκετσάκια παρασύροντας μαζί και τις όποιες ενδιαφέρουσες στιγμές.

Η προσέγγιση του Χάρη Φραγκούλη στο σαιξπηρικό κείμενο του «Οθέλλου» αρχίζει με σκωπτική ματιά. Αυτομάτως, η κριτική στάση απέναντι σε βαρύγδουπα λόγια παραδίδει ένα κείμενο που αποκαλύπτει τη φαυλότητα των συγκεκριμένων σαιξπηρικών ηρώων. Σε αυτό συμβάλλει και η εμφάνιση των ανδρών-στρατιωτών, οι οποίοι εμφανίζονται ντυμένοι με φούστες, αντί για στρατιωτικές στολές, παραπέμποντας στον γυμνό Βασιλιά. Η ενδιαφέρουσα έναρξη με οδήγησε σε προσδοκίες σε σχέση με την παράσταση που βρισκόταν εν εξελίξει, καθώς θεωρώ ότι ο Σαίξπηρ, μεταξύ πολλών άλλων συγγραφέων, είναι καιρός να αντιμετωπιστεί με καινοτόμες και θαρραλέες σκηνοθετικές προσεγγίσεις και στη χώρα μας. Δυστυχώς όμως, η συνέχεια διέψευσε πλήρως τις αρχικές προσδοκίες μου, αφού ο Χ. Φραγκούλης αντιμετώπισε αυτή την «τραγωδία αίματος*», χωρίς συγκεκριμένη δραματουργική στόχευση. Έτσι, η ειρωνική και συνάμα κωμική ματιά του δεν αποδείχθηκε αρκετή για να οδηγήσει την παράσταση.

Η σκηνοθετική αυτή αδυναμία διαφάνηκε από την αρχή, καθώς το θέμα της διάκρισης του Οθέλλου, που αποτελεί Λυδία λίθο στο έργο, δεν τέθηκε ποτέ. Κατά συνέπεια, δεν έγινε ποτέ σαφές με ακρίβεια ότι ο Οθέλλος, ο Μαύρος όπως τον αποκαλεί ο Σαίξπηρ, είναι ανασφαλής λόγω μειονεκτήματος (στο πρωτότυπο κείμενο πρόκειται για το χρώμα του δέρματός του) και συνεπώς, έρμαιο στα χέρια του σατανικού Ιάγου. Επομένως, δεν αναδείχθηκε ούτε η αδυναμία του Οθέλλου, αλλά ούτε και η πανουργία του Ιάγου, ενός χαρακτήρα που, σύμφωνα με τον Harold Bloom, θεωρείται εξίσου καταπληκτικός με τον Άμλετ**. Χάνοντας, όμως, μια βασική σκηνοθετική κατεύθυνση, ο Χ. Φραγκούλης αφενός, αναγκάστηκε να παραγεμίσει την παράσταση με πληθώρα αποσπασματικών και φλύαρων αυτοσχεδιαστικών δράσεων και αφετέρου, καταδίκασε την, αρχικά, ενδιαφέρουσα οπτική του στην αποσπασματικότητα. Έτσι, δε δόθηκε ποτέ καθαρά ότι όλοι είναι πιόνια και μαριονέτες στα χέρια του Ιάγου˙ ούτε ότι ο Οθέλλος υποδύεται τον σοβαρό και μόνον όταν απεκδύεται όλων των ενδυμάτων του γίνεται σαφές το σαθρό ψυχικό του υπόβαθρο. Υπονοήθηκαν μόνον σε διάφορα, διάσπαρτα στην παράσταση, σημεία.  

Μέσα σε αυτό το σκηνοθετικό αλαλούμ, όπου μπερδεύονταν εξαιρετικές ιδέες με ανούσια αστειάκια, έλαμψαν ωστόσο όλοι, σχεδόν, οι ηθοποιοί. Θα ξεκινήσω από τον υπέροχο Άγγελο Παπαδημητρίου που απέδωσε με κωμικό κυνισμό και ανείπωτη ευαισθησία τον ρόλο του Μπαρμπάντιο, πατέρα της Δυσδαιμόνα. Πολύ καλός επίσης ο Ιάγος του Ανδρέα Κοντόπουλου, ο οποίος προσπάθησε να αναδείξει τον ήρωά του ως κυνικό εκμεταλλευτή με συμπεριφορά Τρελού. Εξαιρετικός ο Ροδρίγος του Μιχάλη Τιτόπουλου, καθώς κατάφερε, με γνήσια κωμικότητα, να αποδώσει τη φαιδρότητα του ήρωα. Ο Οθέλλος του Γιάννη Παπαδόπουλου μπόρεσε να ισορροπήσει, στο μεγαλύτερο μέρος, ανάμεσα στη σοβαρότητα και το ιλαρό, καλούμενος να υπερασπιστεί ακόμα και εντελώς ανούσιες δράσεις. Καλή επίσης η Δυσδαιμόνα της Σοφίας Κόκκαλη. Υπερβολικοί, χωρίς να έχουν βρει ακόμα τα πατήματά τους στο ρόλο, η Κατερίνα Λούβαρη-Φασόη (Αιμιλία) και ο Ανδρέας Κωνσταντίνου (Κάσσιος). Ο Κορνήλιος Σελαμσής, έμεινε έκθετος, καθώς δεν κατείχε ένα συγκεκριμένο ρόλο, και έτσι δεν του παρεχόταν κάποια υποκριτική (ή άλλη) ασφάλεια. Ήταν σαφώς πιο ενδιαφέρουσα η μουσική του.

Η μετάφραση του Δημήτρη Δημητριάδη υπηρέτησε το σκηνοθετικό εγχείρημα του Χ. Φραγκούλη. Σημαντικός επίσης ο ρόλος του φωτισμού στη συγκεκριμένη παράσταση (Ελίζα Αλεξανδροπούλου). Το λιτό αλλά τόσο πλήρες νοημάτων σκηνικό, με το συντριβάνι που εξαγνίζει/πλένει/καθαρίζει τις πράξεις των ηρώων ανήκει στη Μαρία Πανουργιά, η οποία υπογράφει και τα κοστούμια, με τα πολλά επίπεδα ρούχων που φορούσαν όλοι οι ήρωες, σαν σύγχρονες πανοπλίες.

Ο Χάρης Φραγκούλης έβαλε ένα δύσκολο στοίχημα προσπαθώντας να αναμετρηθεί με ένα σαιξπηρικό κείμενο σαν τον «Οθέλλο». Ξεκίνησε από πολύ ενδιαφέρουσες ιδέες, χωρίς όμως συγκεκριμένη σκηνοθετική πρόταση. Η μεγάλη διάρκεια επίσης της παράστασης οδήγησε τον σκηνοθέτη να πλατειάσει, να φλυαρήσει και να χάσει την εστίασή του, αφήνοντας το δεύτερο μέρος σαφώς πιο αδύναμο από το πρώτο.   

Γιατί να το δω
-Για τις ερμηνείες όλων σχεδόν των ηθοποιών

Γιατί να μην το δω
-Γιατί για να πειραματιστείς με ένα σαιξπηρικό κείμενο, πρέπει πρώτα να το έχεις κατανοήσει απόλυτα.

*Ο «Οθέλλος» είναι μία από τις 4 λεγόμενες τραγωδίες αίματος του Ο. Σαίξπηρ. Οι υπόλοιπες είναι: «Βασιλιάς Ληρ», «Άμλετ», «Μάκβεθ».

**Bloom, Harold. Shakespeare: The Invention of the Human. London: Fourth Estate, 1998.

Τόνια Τσαμούρη

Περισσότερα "Είδα..."
ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ "ΕΙΔΑ..." Main_2.dominique-sebastien.credit.michelelaurent Είδα: το «Kanata» σε σκηνοθεσία του Ρομπέρ Λεπάζ Η παράσταση του Robert Lepage αποτελεί ιδιαίτερη εμπειρία για τον θεατή της φωτίζοντας τον εικαστικό και σημειολογικό κόσμο του θεάτρου και του κινηματογράφου μέσα από τη ζοφερή ανθρώπινη πραγματικότητα. Main_press_photo_mpost_small_18437_ Είδα: τη «Μαρία Πενταγιώτισσα» την εποχή των social media Η παράσταση αυτή όμως, με τα θετικά και τα αρνητικά της σημεία, με έκανε να αναρωτηθώ για ποιο λόγο δεν επιλέγονται πλέον οι επιθεωρήσεις. Ίσως ήρθε η ώρα το τόσο δύσκολο και απαιτητικό αυτό θεατρικό είδος να κάνει και πάλι την εμφάνισή του. Main_original_703_(4) Είδα: τις «Αυτόχειρες Παρθένους» σε σκηνοθεσία Susanne Kennedy Αν κάποιος δε γνώριζε ήδη την ιστορία, θα πρέπει να δυσκολεύτηκε πάρα πολύ να καταλάβει τι συνέβαινε επί σκηνής. Αλλά η σκηνοθεσία δε λειτούργησε ούτε σε επίπεδο σκηνικής performance, καθώς απομονώθηκε στα σκηνικά δρώμενα και στην, ομολογουμένως θεαματική, χρήση της multimedia τεχνολογίας. Main_vasilis_mavrogeorgiou_kontra_stin_eleftheria_site_07_photo_patroklos_skafidas Είδα: το «Κόντρα στην ελευθερία» σε σκηνοθεσία Βασίλη Μαυρογεωργίου Μια εξαιρετική παράσταση, συλλήβδην, με μοναδική παραφωνία την at your face αφήγηση στο μονόπρακτο με θέμα την παιδοφιλία. Main_original_slider Παντελής Φλατσούσης: Το kid της σκηνοθεσίας Tο εγχείρημα του σκηνοθέτη να συνδέσει το πρώην ιστορικό 60ο Λύκειο Κυψέλης με τον οικιστικό χάρτη της Κυψέλης ήταν αληθινά ευφυές και απέδωσε. Main_caroline_guiela_nguyen_saigon_site_05_photo_jean_louis_fernandez Είδα: τη «Σαϊγκόν» σε σκηνοθεσία Caroline Guiela Nguyen Μια παράσταση πολιτικού θεάτρου μέσα σε περιτύλιγμα ρεαλιστικού δράματος καταφέρνοντας ως αποτέλεσμα να συγκινήσει, αλλά και να προβληματίσει τον θεατή της.
#load_content_with_ajax