Θέατρο | Είδα...

Είδα: τον «Μισάνθρωπο» σε σκηνοθεσία Γιάννη Χουβαρδά 20 Μαρτίου 2019

Ανάγνωση του έργου ως σύγχρονο δράμα όπου εξέχει η ερμηνεία του Μαρμαρινού και η μετάφραση της Προκοπάκη.

Η σχολή των σκηνοθετών που αναγνωρίζουν στο Μολιέρο εξίσου έναν τραγικό συγγραφέα όσο κι έναν κωμωδιογράφο έχει διαχρονικά αντίστοιχους «οπαδούς» με τη δεύτερη κατηγορία. Καθώς λοιπόν, ο Γιάννης Χουβαρδάς κατατάσσει ευατόν στους πρώτους – και εδώ που τα λέμε, τούτο δεν αποτελεί έκπληξη – η προσέγγιση του στο «Μισάνθρωπο» φωτίζει το στοχαστικό πρόσωπο του Μολιέρου που ψέγει με σφοδρότητα «του κόσμου τη θλιβερή συνάφεια».
Αυτό δεν σημαίνει πως απαρνείται τον καυστικό σατιρικό του τόνο. Ο Μολιέρος που αναγνωρίζει ο σκηνοθέτης (κατά την επιστροφή του στην Κεντρική Σκηνή του Εθνικού Θεάτρου) είναι αντιφατικός όσο και ο ήρωας του, όσο και η ανθρώπινη ύπαρξη. Θλίβεται βαθιά από τη φαυλότητα των άλλων, την χτυπά ανελέητα κι εκδικητικά αν και το έργο του κινεί η αγάπη, αποστρέφεται αμετανόητα τον κόσμο των κολάκων  αλλά, ναι, αφηγείται το φλογερό πάθος ενός φιλαλήθη κι έντιμου ανθρώπου για μια από τις χειρότερες εκπροσώπους του.
Αυτές τις διαδρομές σκέψης μοιάζει να παρακολουθεί και η ματιά του Γιάννη Χουβαρδά που ξεκάθαρα δεν αμφιταλαντεύεται ως προς την δραματική τοποθέτηση του έργου αλλά δεν αγνοεί το μεγαλείο της γελοιότητας που αυτό προωθεί.
Κορυφαίο εργαλείο του στέκεται η μετάφραση - κομψοτέχνημα της Χρύσας Προκοπάκη. Χάρη σε αυτόν το χειμαρρώδη, πυκνό, έμπλεο ποίησης και συνάμα διαβρωτικό λόγο (τον οποίο η μεταφράστρια έχει αναθεωρήσει από την πρώτη του σκηνική παρουσίαση το 1996 για τον «Μισάνθρωπο» του Λευτέρη Βογιατζή) κατορθώνει να ενεργήσει ταυτόχρονα σε δύο επίπεδα: Να στηλιτεύσει και να απογυμνώσει τα κοινωνικά αδιέξοδα σε τέτοιο βαθμό που να σκιαγραφήσει το κάδρο της ανθρώπινης χυδαιότητας. Κάπου, λοιπόν, ο θεατής γελά• πικρά, αλλά γελά.
Επιπλέον, η σκηνοθεσία δανείζεται φαρσικά και γκροτέσκα στοιχεία με τα οποία εμποτίζει τη, μοντερνικών αισθητικών όρων, προσέγγιση. Οργανώνει ένα fast forward κωμικό σκηνικό επεισόδιο στην έναρξη της παράστασης (αλλά και άλλα μικρότερης διάρκειας ενδιάμεσα σε κινησιολογικό σχεδιασμό της Σταυρούλας Σιάμου), μεγεθύνει κι εστιάζει στις κόμικ εκφράσεις των ηρώων μέσω της live κινηματογράφησης που χρησιμοποιείται ως παραμορφωτικός καθρέφτης (με κεντρική αυτή του Γιάννη Βογιατζή) και διαβάζει με επιμέλεια το λόγο ώστε η μουσικότητα και ο ρυθμός του να γεννούν στιγμές ελαφράδας.
Αν στον «Μισάνθρωπο» πρέπει να αναζητήσουμε τον  αρτιότερο ερμηνευτή του λόγου δεν θα δυσκολευτούμε καθόλου: Ο Μιχαήλ Μαρμαρινός στον επώνυμο ρόλο παραδίδει μια ερμηνεία – διδασκαλία τονισμού και νοημάτων. Στην πορεία του ρόλου, ο Αλσέστ της ολομέτωπης ρήξης και της ακαμψίας καταλαμβάνεται από συντριπτική ματαίωση και ο Μιχαήλ Μαρμαρινός δωρίζει μια γήινη και συγκινητική κορύφωση στον ήρωα του.
Τονίζοντας την αμφιταλάντευση μεταξύ δράματος και κωμωδίας, ο υπόλοιπος θίασος κατευθύνει τη σκηνική του συμπεριφορά σ' ένα πιο παιγνιώδες, στα όρια της  παιδικής ανωριμότητας, ύφος. Ο Χρήστος Λούλης διαχειρίζεται με χαρακτηριστική άνεση, χάρη και ποιότητα στη διατύπωση του λόγου – ειδικά στη σκηνή που “ανοίγει” δημαγωγικά προς το κοινό - το ρόλο του συγκαταβατικού Φιλέντ. Η Αλκηστις Πουλοπούλου ταιριάζει τέλεια στα ρούχα της φιλάρεσκης πεταλουδίτσας Σελιμέν που προδίδει την καρδιά του Αλσέστ – μολονότι κινδυνεύει να τυποποιηθεί (αν δεν έχει ήδη) σε παρόμοιου ύφους ρόλους. Η 'Εμιλυ Κολιανδρή αντίθετα δοκιμάζει το ρόλο της δαιμονικής κακιάς Αρσινόης αποδίδοντας της επιτυχώς κόμικ χαρακτηριστικά. Η 'Ελενα Τοπαλίδου φέρει εγγενώς την συστολή και την τρυφερότητα της Ελιάντ, ενώ με γκροτέσκ απόθεμα προσέρχονται στη σκηνή απολαυστικοί οι Κωνσταντίνος Αβαρικιώτης, Δημήτρης Παπανικολάου και Λαέρτης Μαλκότσης (η τοποθέτηση της φωνής του τελευταίου τον αδικεί σημαντικά). Παρά τη μικρή συμβολή του στο ρόλο του υπηρέτη του Αλσέστ η εμπειρία του Γιάννη Βογιατζή δεν κρύβεται• ούτε και η θαυμαστή του προσαρμοστικότητα του στις απαιτήσεις ενός πιο σύγχρονου θεάτρου.
Η όψη της παράστασης είναι απόλυτα δηλωτική των αισθητικών επιλογών του Γιάννη Χουβαρδά αφού και σε αυτή την περίπτωση συνεργάζεται με την Εύα Μανιδάκη στη σκηνογραφία και την Ιωάννα Τσάμη στα κοστούμια. Η πρώτη σχεδιάζει το εσωτερικό ενός πολυτελούς σπιτιού σε γιορτινή αποσύνθεση (ριγμένα μπουκάλια στο πάτωμα, πεταμένα αντικείμενα εδώ κι εκεί) που εκβάλλει στο κοινό σαν μια χειρονομία στο δημόσιο, ενώ η δεύτερη ντύνει τους ηθοποιούς της με μια διάθεση εύθυμης αστικής κομψότητας. Στο αισθητικό περιβάλλον συνεισφέρει σημαντικά και ο σχεδιασμός των προβολών από τον Παντελή Μάκκα καθώς και οι χαμηλοί φωτισμοί του Σίμου Σακερτζή. Η εμμονή του Γιάννη Χουβαρδά στα μουσικά τοπία των παραστάσεων του φέρνει για πρώτη φορά στην ομάδα του τον Κορνήλιο Σελαμσή που κυκλώνει με αποσπασματικές συνθέσεις τη βαθιά μελαγχολία του «Μισανθρώπου».
Μια παράσταση που λειτουργικά δικαιώνει το Μολιέρο, την πολυδιαφημισμένη συνεργασία Χουβαρδά – Μαρμαρινού και προκρίνει με δέος την αριστουργηματική μετάφραση της Προκοπάκη.

Γιατί να το δω:
- Για την ερμηνεία - μάθημα του Μιχαήλ Μαρμαρινού.
- Για την αριστουργηματική μετάφραση της Χρύσας  Προκοπάκη.
- Για την ανάγνωση του έργου ως δράμα.
-  Για το καλό σύνολο των πρωταγωνιστών.

Διαβάστε επίσης: Μιχαήλ Μαρμαρινός: «Μου γυρίζουν τα άντερα με τη σημερινή κοινωνία»

Στέλλα Χαραμή

Περισσότερα "Είδα..."
ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ "ΕΙΔΑ..." Main_2.dominique-sebastien.credit.michelelaurent Είδα: το «Kanata» σε σκηνοθεσία του Ρομπέρ Λεπάζ Η παράσταση του Robert Lepage αποτελεί ιδιαίτερη εμπειρία για τον θεατή της φωτίζοντας τον εικαστικό και σημειολογικό κόσμο του θεάτρου και του κινηματογράφου μέσα από τη ζοφερή ανθρώπινη πραγματικότητα. Main_press_photo_mpost_small_18437_ Είδα: τη «Μαρία Πενταγιώτισσα» την εποχή των social media Η παράσταση αυτή όμως, με τα θετικά και τα αρνητικά της σημεία, με έκανε να αναρωτηθώ για ποιο λόγο δεν επιλέγονται πλέον οι επιθεωρήσεις. Ίσως ήρθε η ώρα το τόσο δύσκολο και απαιτητικό αυτό θεατρικό είδος να κάνει και πάλι την εμφάνισή του. Main_original_703_(4) Είδα: τις «Αυτόχειρες Παρθένους» σε σκηνοθεσία Susanne Kennedy Αν κάποιος δε γνώριζε ήδη την ιστορία, θα πρέπει να δυσκολεύτηκε πάρα πολύ να καταλάβει τι συνέβαινε επί σκηνής. Αλλά η σκηνοθεσία δε λειτούργησε ούτε σε επίπεδο σκηνικής performance, καθώς απομονώθηκε στα σκηνικά δρώμενα και στην, ομολογουμένως θεαματική, χρήση της multimedia τεχνολογίας. Main_vasilis_mavrogeorgiou_kontra_stin_eleftheria_site_07_photo_patroklos_skafidas Είδα: το «Κόντρα στην ελευθερία» σε σκηνοθεσία Βασίλη Μαυρογεωργίου Μια εξαιρετική παράσταση, συλλήβδην, με μοναδική παραφωνία την at your face αφήγηση στο μονόπρακτο με θέμα την παιδοφιλία. Main_original_slider Παντελής Φλατσούσης: Το kid της σκηνοθεσίας Tο εγχείρημα του σκηνοθέτη να συνδέσει το πρώην ιστορικό 60ο Λύκειο Κυψέλης με τον οικιστικό χάρτη της Κυψέλης ήταν αληθινά ευφυές και απέδωσε. Main_caroline_guiela_nguyen_saigon_site_05_photo_jean_louis_fernandez Είδα: τη «Σαϊγκόν» σε σκηνοθεσία Caroline Guiela Nguyen Μια παράσταση πολιτικού θεάτρου μέσα σε περιτύλιγμα ρεαλιστικού δράματος καταφέρνοντας ως αποτέλεσμα να συγκινήσει, αλλά και να προβληματίσει τον θεατή της.
#load_content_with_ajax