Θέατρο | Είδα...

Είδα: την «Ιφιγένεια εν Αυλίδι» σε σκηνοθεσία Γιάννη Καλαβριανού 22 Ιουλίου 2019

Μια παράσταση που ο λόγος της ακούγεται στο ακέραιο, ενώ πετυχαίνει παράλληλα να επικοινωνήσει πλήρη τα νοήματα του Ευριπίδειου κειμένου.

Η «Ιφιγένεια εν Αυλίδι» του Ευριπίδη δεν είναι από τα έργα που περιλαμβάνουν έντονη δράση ή εντυπωσιακές σκηνικές εξελίξεις. Σύμφωνα με τον Albin Lesky, «…τα πρώτα τέσσερα πέμπτα του έργου, παρά τις ταραγμένες παλινδρομήσεις, γενικά δεν προωθούν τη δράση»*. Πρόκειται ωστόσο για ένα κείμενο που πραγματεύεται το μεγαλείο της ανθρώπινης ψυχής. Η «Ιφιγένεια εν Αυλίδι» του Κρατικού Θεάτρου Βορείου Ελλάδος, σε σκηνοθεσία Γιάννη Καλαβριανού κατάφερε να παραδώσει στο κοινό μια παράσταση που ο λόγος της ακούστηκε στο ακέραιο στο θέατρο της Επιδαύρου, ενώ πέτυχε παράλληλα να επικοινωνήσει πλήρη τα νοήματα του Ευριπίδειου κειμένου.

Στη σκηνή εμφανίζεται, στην αρχή, το, ομολογουμένως, ενδιαφέρον εικαστικά μπλε ελάφι, το οποίο θα περιδιαβαίνει την ορχήστρα του θεάτρου, καθ' όλη την παράσταση, θυμίζοντας μας την επικείμενη ανθρωποθυσία ενός μικρού κοριτσιού. Στη συνέχεια, εμφανίζεται ο υπόλοιπος θίασος, ο οποίος θα παραμείνει επί σκηνής μέχρι το τέλος. Ο Γ. Καλαβριανός επένδυσε στον Ευριπίδειο λόγο, όπως φάνηκε και από την μετάφραση του Παντελή Μπουκάλα και κατάφερε να αγγίξει και τον τελευταίο θεατή. Ο σκηνοθέτης σεβάστηκε το αρχαίο κείμενο, φέρνοντας το όμως κοντά και στο σύγχρονο κοινό: άλλοτε, δημιουργώντας αναπόφευκτους συσχετισμούς με τη σημερινή κοινωνικο-πολιτική κατάσταση της χώρας και άλλοτε ενσωματώνοντας στοιχεία, όπως η τζαζίστικου στυλ μουσική για τον Χορό. Μολονότι, διαφωνώ με κάποιες από τις προσεγγίσεις του σκηνοθέτη, που μοιραία οδηγούν σε γενικεύσεις του τύπου «οι Έλληνες είμαστε καλοί, οι βάρβαροι-ξένοι είναι κακοί», ωστόσο φώτισε με ενδιαφέροντα τρόπο την πολιτική μισαλλοδοξία και αναλγησία των ηγετών που πέρασαν από αυτό τον τόπο, διαχρονικά. Η καλή σκηνοθετική ανάγνωση επίσης ανέδειξε τα κωμικά στοιχεία του έργου, για τα οποία ο Ευριπίδης λοιδορήθηκε στην εποχή του.

Ο θίασος, εν συνόλω, κατέκτησε με μοναδική απλότητα την ορχήστρα του αρχαίου θεάτρου. Οι φωνητικές ικανότητες των ηθοποιών, για παράδειγμα, που δεν χρειάζονταν μικροφωνική εγκατάσταση, προκειμένου να φτάσει ο λόγος τους στην πιο ψηλή κερκίδα. Η Ιφιγένεια της Ανθής Ευστρατιάδου απέδωσε με φρεσκάδα και παιδικότητα, αρχικά, αλλά και με αποφασιστικότητα και θάρρος, στη συνέχεια, το πολύπλοκο πορτραίτο αυτού του κοριτσιού που μεταμορφώνεται σταδιακά σε ηρωίδα. Η Κλυταιμνήστρα της Μαρίας Τσιμά απέδωσε με ευφυία την τραγικότητα της μάνας, αλλά και την αποφασιστικότητα της γυναίκας που στέκεται ισάξια και απαιτεί από τον στρατηλάτη σύζυγό της. Ο Αγαμέμνονας του Γιώργου Γλάστρα αποτέλεσε την μοναδική παραφωνία, καθώς συχνά απομακρυνόταν από το συναίσθημα του ήρωα, ενώ υπήρχαν φορές που κατακερμάτιζε τον λόγο. Πολύ καλός ο Μενέλαος του Νικόλα Μαραγκόπουλου και ο Πρεσβύτης του Γιώργου Καύκα, όπως επίσης και ο Αγγελιοφόρος του Χρίστου Στυλιανού, που με μοναδική κωμική αφέλεια μετέφερε την πιο τραγική είδηση. Καλός και ο Αχιλλέας του Θανάση Ραφτόπουλου, αν και κάποιες φορές ήταν άκαμπτος και μονοδιάστατος. Εξαιρετικός ο Χορός των Γυναικών, τόσο στην ερμηνεία, όσο και στην κίνησή του.

Η εικαστική απλότητα με την οποία προσεγγίστηκε το έργο, δεν άφησε μόνον χώρο στο κείμενο να ακουστεί, αλλά και στα σκηνικά και κοστούμια να αναδειχθούν μέσα από την λιτή τους παρουσία (Σκηνικά-Κοστούμια: Αλεξάνδρα Μπουσουλέγκα-Ράνια Υφαντίδου). Τα σύγχρονα κοστούμια των βασικών πρωταγωνιστών παρέπεμπαν σε στρατηλάτες (συμπεριλαμβανομένης της Κλυταιμνήστρας), ενώ όλος ο θίασος πενθούσε, ντυμένος στα μαύρα, για την επερχόμενη ανθρωποθυσία. Σε πλήρη αντίθεση, τα λευκά κρίνα με τα οποία γέμισε η ορχήστρα του αρχαίου θεάτρου, δηλωτικά, αρχικά, του επικείμενου γάμου, υποδήλωναν, στη συνέχεια, το ακάνθινο στεφάνι, όμοιο με αυτό του Θεανθρώπου στο σταυρό. Ιδιαίτερα σημαντική ήταν επίσης η συμβολή των φωτισμών (Νίκος Βλασόπουλος), ειδικά, όταν μετέτρεψαν την όψη της σκηνής σε σεληνιακό τοπίο, αλλά και της μουσικής (Μουσική Σύνθεση-Διδασκαλία: Θοδωρής Οικονόμου.

Ο Γιάννης Καλαβριανός, στην πρώτη του σκηνοθεσία στην Επίδαυρο, έδειξε ότι διαθέτει τα προσόντα και την καλλιτεχνική ευφυία να προσεγγίσει ένα κείμενο του αρχαιοελληνικού δραματολογίου. Ως αποτέλεσμα, επέτρεψε στην Ευριπίδεια γραφή να καταλάβει την πρώτη θέση, αφήνοντας τη σκηνοθεσία, στη συνέχεια, να αναδυθεί και να λάμψει πλούσια νοημάτων και εννοιών.

 

Τόνια Τσαμούρη

Περισσότερα "Είδα..."
ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ "ΕΙΔΑ..." Main_ilektra_orestis_ivo_van_hove2_jan_versweyveld Είδα: την παράσταση «Ηλέκτρα/Ορέστης» σε σκηνοθεσία Ίβο Βαν Χόβε Ωμός, άκρατα ρεαλιστικός, ευριπίδειος λόγος σε μία παράσταση που μας έκοψε την ανάσα. Main_dikomascinema9_7182 Είδα: το «Δικό μας Σινεμά» σε σκηνοθεσία Θ. Παπαθανασίου - Μ. Ρέππα - Φ. Ευαγγελινού Μία χορταστική αναδρομή στον παλιό ελληνικό κινηματογράφο ή αλλιώς στο «Δικό μας Σινεμά». Main_2.dominique-sebastien.credit.michelelaurent Είδα: το «Kanata» σε σκηνοθεσία του Ρομπέρ Λεπάζ Η παράσταση του Robert Lepage αποτελεί ιδιαίτερη εμπειρία για τον θεατή της φωτίζοντας τον εικαστικό και σημειολογικό κόσμο του θεάτρου και του κινηματογράφου μέσα από τη ζοφερή ανθρώπινη πραγματικότητα. Main_press_photo_mpost_small_18437_ Είδα: τη «Μαρία Πενταγιώτισσα» την εποχή των social media Η παράσταση αυτή όμως, με τα θετικά και τα αρνητικά της σημεία, με έκανε να αναρωτηθώ για ποιο λόγο δεν επιλέγονται πλέον οι επιθεωρήσεις. Ίσως ήρθε η ώρα το τόσο δύσκολο και απαιτητικό αυτό θεατρικό είδος να κάνει και πάλι την εμφάνισή του. Main_original_703_(4) Είδα: τις «Αυτόχειρες Παρθένους» σε σκηνοθεσία Susanne Kennedy Αν κάποιος δε γνώριζε ήδη την ιστορία, θα πρέπει να δυσκολεύτηκε πάρα πολύ να καταλάβει τι συνέβαινε επί σκηνής. Αλλά η σκηνοθεσία δε λειτούργησε ούτε σε επίπεδο σκηνικής performance, καθώς απομονώθηκε στα σκηνικά δρώμενα και στην, ομολογουμένως θεαματική, χρήση της multimedia τεχνολογίας. Main_vasilis_mavrogeorgiou_kontra_stin_eleftheria_site_07_photo_patroklos_skafidas Είδα: το «Κόντρα στην ελευθερία» σε σκηνοθεσία Βασίλη Μαυρογεωργίου Μια εξαιρετική παράσταση, συλλήβδην, με μοναδική παραφωνία την at your face αφήγηση στο μονόπρακτο με θέμα την παιδοφιλία.
#load_content_with_ajax