ΠΕΜΠΤΗ 5 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019
Θέατρο | Νέα

Ηλέκτρα- Ορέστης- Ιφιγένεια: Ποιοι είναι τελικά οι Ατρείδες; 19 Ιουλίου 2019

Ποιοι είναι οι «Ατρείδες»; Ποια είναι η πιο γνωστή οικογένεια του αρχαίου κόσμου, που τροφοδότησε με τον βίο των μελών της την πλειονότητα των σωζόμενων αρχαίων τραγωδιών;

Ποιοι είναι οι «Ατρείδες»; Ποια είναι η πιο γνωστή οικογένεια του αρχαίου κόσμου, που τροφοδότησε με τον βίο των μελών της την πλειονότητα των σωζόμενων αρχαίων τραγωδιών; Με αφορμή την παράσταση της «Ιφιγένειας εν Αυλίδι» που παρουσίασε το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος στις 19 και 20 Ιουλίου, αλλά και την παράσταση «Ηλέκτρα/Ορέστης» που πρόκειται να ανέβει από την Comedie Française σε σκηνοθεσία Ivo van Hove στις 26 και 27 Ιουλίου στην Επίδαυρο κάνουμε μια αναδρομή στην οικογένεια του αρχαίου κόσμου που με τη δράση και τα παθήματά της τροφοδότησε όχι μόνον την τέχνη, αλλά και τη σύγχρονη ψυχανάλυση.
Οι Ατρείδες κατάγονταν από τη γενιά του Πέλοπα. Η τραγωδία ενέσκηψε στον οίκο τους, όταν τα δύο παιδιά του Πέλοπα, ο Θυέστης και ο Ατρέας, βρέθηκαν αντιμέτωπα. Ο Θυέστης ερωτεύτηκε τη γυναίκα του αδελφού του και τότε ο Ατρέας, για να τον εκδικηθεί, σκότωσε τα παιδιά του αδελφού του και στη συνέχεια του τα σέρβιρε σε δείπνο. Ως αποτέλεσμα της πράξης των δύο αδελφών, έπεσε κατάρα πάνω στον Οίκο των Ατρειδών. Η κατάρα αυτή ακολουθήσε τόσο τον Αγαμέμνονα, γιο του Ατρέα, όσο και τον Αίγισθο, γιο του Θυέστη, αλλά και τους απογόνους τους. Η Κλυταιμνήστρα, γυναίκα του Αγαμέμνονα, σκότωσε τον άντρα της με τη βοήθεια του εραστή της, του Αίγισθου, παίρνοντας εκδίκηση για τη θυσία της ανήλικης κόρης της, της Ιφιγένειας. Ο Ορέστης και η Ηλέκτρα, παιδιά του Αγαμέμνονα και της Κλυταιμνήστρας, εκδικήθηκαν με τη σειρά τους για το φόνο του πατέρα τους και έγιναν μητροκτόνοι.
Σύγχρονες μελέτες έχουν τοποθετήσει τα δύο αδέλφια, τον Ορέστη και την Ηλέκτρα, στο επίκεντρο τους, αφήνοντας, εν μέρει, στο περιθώριο την Ιφιγένεια, την αδικοχαμένη κόρη της οικογένειας, η οποία θυσιάστηκε για χάρη ενός πολέμου που έγινε στο όνομα της τιμής της Ωραίας Ελένης του Μενέλαου, αδελφού του Αγαμέμνονα. Ο Ορέστης από την άλλη, έγινε αποδέκτης των πράξεων της αδελφής του, της Ηλέκτρας, όπως έχει συμβεί πριν από καιρό και με την μεγαλύτερη αδελφή του, την Ιφιγένεια.
Οι γυναίκες της γενιάς του Αγαμέμνονα, έχουν τροφοδοτήσει την ευρύτερη θεωρητική κοινότητα, αναφορικά με τις πράξεις, αλλά και τα κίνητρά τους. Η χαμένη ζωή της μικρής Ιφιγένειας, η οποία παραπλανάται ότι οδηγείται σε γάμο, ενώ στην πραγματικότητα οδεύει προς την οδό της απωλείας της, συμβολίζει την «θυσία» των νέων κοριτσιών που αγνά ακόμα, σκοτώνονται, κακοποιούνται και αφανίζονται στο βωμό της σύγχρονης αρσενικής μισαλλοδοξίας, επιθυμίας ή και ανθρωποφαγίας. Η Κλυταιμνήστρα πάλι, αποτελεί μια ιδιάζουσα περίπτωση γυναικείας παρουσίας, καθώς στην αρχαιότητα μετουσίωνε την μορφή που απομακρύνθηκε από την θέση που της έπρεπε, διεκδίκησε το δικαίωμά της στον έρωτα και στη συνέχεια αποφάσισε να τιμωρήσει τον άνδρα της παίρνοντας εκδίκηση για τον χαμό της κόρης της. Στη σύγχρονη εποχή ωστόσο, η Κλυταιμνήστρα, ειδικά μέσα από διασκευές και νέες διακειμενικές αναγνώσεις, δικαιώνεται συχνά από θεωρητικούς του αρχαίου έργου, αλλά και από θεατρικούς συγγραφείς. Συνεχίζει ωστόσο να μετουσιώνει τη μορφή της γυναίκας που είναι ικανή να κατασπαράξει τον άντρα της, παίρνοντας τη θέση του και αποτελώντας το ιδανικό ανδρόγυνο πρότυπο του θεατρικού κόσμου. Η Ηλέκτρα τέλος, είναι αυτή που έδωσε το έναυσμα στην ψυχαναλυτική σκέψη και τον Karl Jung να μιλήσει για το «σύνδρομο της Ηλέκτρας», ως ανάλογου του Οιδιπόδειου συμπλέγματος για τα αγόρια. Η αγάπη και η αφοσίωση της Ηλέκτρας στην τιμή του πατέρα της, που την ώθησε μέχρι την ηθική αυτουργία στο φόνο της μητέρας της, ήταν αυτά που πυροδότησαν αυτές τις σκέψεις στον σύγχρονο ψυχίατρο. Σε αυτό το γυναικοκρατούμενο σύμπαν, ο Ορέστης, ο «τυρρανοκτόνος της δυναστείας των Μυκηνών», όπως τον αποκαλεί ο Ν. Χουρμουζιάδης*, ενσαρκώνει το πρόσωπο που θα υποστεί την μήνι για τις πράξεις των αδελφών, αλλά και των γονιών του. 
Οι Ατρείδες αποδεικνύουν, χιλιάδες χρόνια μετά την μεταφορά των πράξεων τους στην αρχαία δραματική ποίηση, ότι οι ανθρώπινες πράξεις είναι διαχρονικές, επαναλαμβανόμενες και, εν τέλει, αρχετυπικές. Αυτός είναι και ο λόγος που έως και τις μέρες μας, οι θεατές παρακολουθούν με αμείωτο ενδιαφέρον τον βίο αυτού του οίκου, βρίσκοντας, ακόμα, πολλές παραλληλίες με το σύγχρονο κόσμο.

 

*Νίκος Χ. Χουρμουζιάδης, "Όροι και Μετασχηματισμοί στην Αρχαία Ελληνική Τραγωδία". Αθήνα: Εκδ. Γνώση, 1991.

Τόνια Τσαμούρη

Περισσότερα "Νέα"
ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ "ΝΕΑ" Main_fpg_7886_hr_name Η Βίκυ Αδάμου, ο Χρήστος Καπενής και η «Λήθη» του Δημητριάδη Στην Αγγλικανική Εκκλησία “Άγιος Παύλος”. Main_%ce%a4%ce%9f_%ce%98%ce%91%ce%a5%ce%9c%ce%91_%ce%a4%ce%97%ce%a3_%ce%91%ce%9d%ce%9d%ce%a5_%ce%a3%ce%91%ce%9b%ce%99%ce%92%ce%91%ce%9d_2 «Το θαύμα της Άννυ Σάλιβαν» στο Μεταξουργείο Σκηνοθετεί η Νικαίτη Κοντούρη. Main_talkingheads_4__tasosvrettos «Talking Heads» από τον Βαγγέλη Παπαδάκη με την Πηνελόπη Σταυροπούλου Στο Θέατρο 104 από τις 25 Οκτωβρίου 2019. Main_photo_cowboy_%ce%93%ce%99%ce%91_%ce%94.%ce%a4. Ο Γιάννης Φέρτης είναι ένας αληθινός... κάουμπόι Σκηνοθετεί η Ελένη Γκασούκα. Main__gou3673_(4) «Το Τελευταίο Όνειρο της 'Εμιλυ Ντίκινσον» στο 104 Σκηνοθετεί ο Δημοσθένης Φίλιππας. Main_the_children_%ce%97%ce%98%ce%9f%ce%a0%ce%9f%ce%99%ce%9f%ce%99_1 Λουιζίδου, Σκιαδαρέσης, Σταθακοπούλου είναι τα «Παιδιά« Σκηνοθετεί ο Νικορέστης Χανιωτάκης.
#load_content_with_ajax